เวลาเดินทาง กับร้านกาแฟอิสระ

เวลากาแฟ  โดย วิรัตน์ แสงทองคำ

ในช่วงเดินทาง  เวลาแวะดื่มกาแฟข้างทาง เป็นประสบการณ์ใหม่ๆ  ค้นพบเรื่องราวที่มีสีสันเสมอ  ขณะท่องเที่ยวต่างประเทศ หาเวลาแวะดื่มกาแฟ นับเป็นช่วงพักสั้นๆ ที่ดี ไห้เวลาครุ่นคิด  แสวงหามุมมองที่แตกต่างและกว้างขึ้น

บางที่เริ่มต้นอย่างง่ายๆ  ร้านข้าวแกง ริมถนนพหลโยธิน วังน้อย  ชุมทางยอดฮิตรถทัวร์ ลองดื่มกาแฟโบราณดูบ้าง หวนระลึก ร้านกาแฟตึกแถวดั้งเดิม เคยเป็นที่ที่สนทนากันทุกเรื่อง รวมทั้งการเมือง จนเรียกว่า สภากาแฟ    ที่นี่ราคาแก้วละ 10บาท แต่น่าเสียดายไม่นานมานี้ เปลี่ยนจากแก้วดูย้อนยุค เป็นกระดาษตามสมัย

s4p2.2
กาแฟธรรมดา กับขนมญี่ปุ่น

หรือบรรยากาศละเมียดละไม แบบฉบับออนเซนญี่ปุ่น ที่ Hakone กับเวลากาแฟ ไม่ว่ากาแฟแบบไหนก็รู้สึกดี  แม้เป็นกาแฟธรรมดา ก็เข้ากับขนมญี่ปุ่น  Handmade Warabimochi ได้อย่างลงตัว

s4p1
Prêt a Manger

บางที่เป็นร้านอาหารแบบด่วนและง่ายๆ  Prêt a Manger ในลอนดอน เรียกสั้นๆว่า “เพรท” ชื่อฝรั่งเศส แปลว่า “ready to eat” แต่เกิดขึ้นที่อังกฤษ เพียง 30 กว่าปี มีสาขาแล้วประมาณ 500แห่ง ส่วนใหญ่ อยู่ในสหราชอาณาจักร   เครือข่ายร้านอาหารง่ายๆ ด่วน และไม่แพง โดยเฉพาะประเภทแซนด์วิช เป็นที่นิยมของหนุ่มสาว ทั้งมีบริการกาแฟ Organic ที่ว่าคัดสรรจากแหล่งปลูกในเขตป่าฝน ภูเขาสูง

s4p3
Café @ Centre Pompidou

                                                  ร้านกาแฟ ณ V&A museum

บางครั้ง เราพบเจอร้านกาแฟที่น่านั่งทีเดียว  สามารถนั่งได้นานๆ  โดยเฉพาะร้านกาแฟในหอศิลป์ หรือพิพิธภัณฑ์  ยกตัวอย่าง Centre Pompidou พิพิธภัณฑ์ศิลปะสมัยใหม่ยุโรปแห่งปารีส ภายใต้สถาปัตยกรรมแบบไฮเทค มีมุมกาแฟน่านั่ง อยู่บนชั้นลอย ให้มุมมองกว้าง  อีกแห่งหนึ่ง บรรยากาศสงบและอบอุ่น แม้มากผู้คน แต่คงความขลังและหรูหรา  ปรุงอารมณ์ด้วยดนตรีคลาสสิกจากแกรนด์เปียโน  ร้านกาแฟ ณ  V&A museum พิพิธภัณฑ์ที่ดีที่สุดในโลกแห่งหนึ่ง แห่งลอนดอน ให้ความรู้สึกและเข้าใจได้ว่าการชมพิพิธภัณฑ์ เป็นช่วงเวลาพิเศษ แห่งการเรียนรู้ที่มีค่า และมีรสนิยม

Print
Starbucks ถนนชองเอลิเซ่ (Champs-Élysées)
Print
PAUL แถวๆ Covent Garden, London

ส่วนเครือข่ายร้านกาแฟระดับโลกนั้น นานๆ ขอสัมผัสสักครั้ง มักอ้างอิงสถานที่ กับช่วงเวลาที่แตกต่าง  เช่น Starbucks บนถนนแฟชั่นระดับโลก—ถนนชองเอลิเซ่ (Champs-Élysées) ปารีส ในช่วงคริสมาสต์  หรือ  PAUL ร้านหนึ่งในลอนดอน อันที่จริงก่อตั้งขึ้นเมื่อกว่า120 ปี ที่เมืองเล็กๆ ตอนเหนือฝรั่งเศส จากร้านเบเกอรี่เพิ่งปรับโฉมครั้งใหญ่ราว 2ทศวรรษที่ผ่านมา ด้วยบริการกาแฟอย่างจริงจัง ปัจจุบันมีสาขามากกว่า 400 แห่ง ส่วนใหญ่ที่ฝรั่งเศส รวมทั้งที่พิพิธภัณฑ์ลูฟร์ (Louvre) ขยายเครือข่ายมาที่อังกฤษ เมื่อปี 2543 ปัจจุบันมีสาขาประมาณ 30 แห่ง เกือบทั้งหมดอยู่ในลอนดอน  และก็เพิ่งมาเมืองไทยไม่กี่ปีมานี้

ผมตื่นเต้นเป็นพิเศษเสมอ กับเวลากาแฟ  ณ ร้านกาแฟอิสระในเมืองไทย  โดยเจ้าของเป็นผู้บริหาร ในฐานะผู้ประกอบค้าปลีกอิสระ (Independent retailer )  เมืองไทยมีร้านกาแฟอยู่ทุกหนแห่ง  ไม่มองแค่เปลือก หรือเป็นเพียงไลฟ์สไตล์ฉาบฉวย  หากเป็นที่ๆมีเรื่องราวผู้คนกับช่วงเวลาครุ่นคิด สนทนา แลกเปลี่ยน-ผนึกพลัง ความรู้ และความเชื่อ   ที่สำคัญเป็นปรากฏการณ์ใหม่ของสังคมธุรกิจไทย

เรื่องราวอันเต็มไปด้วยแรงบันดาลใจ แรงขับเคลื่อน โดยคนหนุ่มสาว ในฐานะStart –Ups  บ่มเพาะความเป็นผู้ประกอบการ(Entrepreneurship)   ประหนึ่งเพาะเชื้อ หรือจุดตั้งต้นยุคสมัยใหม่  จากยุคราชการ  ยุคลูกจ้างเดี่ยว(Single employment)ไปสู่ยุคสมัยอันหลากหลาย เต็มไปด้วยผู้ประกอบการใหม่

การประกอบการและบริหารร้านกาแฟ ให้บทเรียนและทักษะองค์รวม(Holistic approach) แห่งยุคสมัย เป็นวงจรอันซับซ้อนและมีค่า ตั้งแต่การออกแบบใหม่(ออกแบบธุรกิจ หรือ Business model ออกแบบบริการ หรือService design และออกแบบร้านเชิงสถาปัตยกรรม และตกแต่งภายใน)  กระบวนการกาแฟ ซึ่งซับซ้อนทีเดียว ทั้งการจัดหา การทำ การควบคุมคุณภาพ  จนถึงการบริการลูกค้า ซึ่งสัมพันธ์ ผันแปรตามไลฟ์สไตล์ผู้คนในสังคม  ท่ามกลางร้านกาแฟอิสระนับหมื่นๆแห่ง มีการเกิดขึ้นทุกวัน และอาจมีอันเป็นไปทุกวัน   ทว่าสิ่งที่คงอยู่ คือผลึกประสบการณ์ผู้ประกอบการรุ่นใหม่  พื้นฐานความรู้และความพร้อมอย่างมั่นใจ จะก้าวต่อไป รวมทั้งสามารถข้ามพรมแดนไปสู่ธุรกิจอื่นๆ

ขณะปรากฏภาพเชิงสังคม ปรากฏการณ์สวนกระแสบางสิ่งบางอย่างที่น่าทึ่ง

ท่ามกระแสบางสิ่งบางอย่างเป็นไปอย่างเชี่ยวกราก  โดยเฉพาะกระบวนการหลอมละลายธุรกิจค้าปลีกดั้งเดิม เข้าสู่ยุคใหม่(Modern trade)  จากโชว์ห่วย สู่เครือข่ายค้าปลีกสมัยใหม่ จากผู้ประกอบการอิสระในท้องถิ่น กลายเป็นเครือข่ายธุรกิจยักษ์ใหญ่  ทว่ากระแสร้านกาแฟอิสระกำลังเกิดขึ้นเป็นดอกเห็ด ให้มิติตรงกันข้าม ให้ภาพที่แตกต่าง  เป็นปรากฏการณ์ใหม่ ร้านค้ารายย่อยรวมพลังกันแบบอัตโนมัติ  เผชิญหน้าอย่างไม่หวาดหวั่น  กับเครือข่ายร้านกาแฟยักษ์ใหญ่   ภาพความเป็นไปและแรงปะทะดังกล่าว เป็นฉากหลังอันผสมผสาน หลากหลาย และมีทางเลือก ให้ “เวลากาแฟ” ดำเนินไปอย่างที่ควรเป็นไป

เวลาเดินทาง กับร้านกาแฟอิสระ  จึงไม่เพียงเป็น “เวลากาแฟ”อันตื่นเต้น  บางครั้ง บางคราว บางที่ อาจเป็นภารกิจอันศักดิ์สิทธิ์

s4p2.1วิรัตน์ แสงทองคำ

คอลัมนิสต์ธุรกิจ ด้วยวัตรปฏิบัติเกือบ 4ทศวรรษ  เสนอมุมมองอย่างที่เคยเป็นมาใน“ประชาชาติธุรกิจ” และพยายามเชื่อมโยงธุรกิจเข้ากับสังคมวงกว้างใน”มติชนสุดสัปดาห์”  ขณะที่หลังฉากนั้น มี”เวลากาแฟ” อย่างเงียบๆ เวลาซึ่งเพิ่งเปิดสู่วงกว้างครั้งแรกที่นี่ @Maketeer Online