โตเกียว โอลิมปิก เดินทางมาถึงโค้งสุดท้ายแล้ว พร้อมความเคลื่อนไหวสำคัญ โดยวานนี้ (6 สิงหาคม) Ryo Kiyuna นักคาราเต้ ชายชาวญี่ปุ่น คว้าเหรียญทองในประเภท Kata สมศักดิ์ศรีตัวเต็ง ยิ่งกว่านั้นยังเป็นการย้ำแค้นคู่ปรับเก่าชาวสเปน คว้าชัยชนะในประเทศบ้านเกิด และด้วยนักคาราเต้ชาวโอกินาว่า แหล่งกำเนิดของกีฬาประเภทนี้อีกด้วย

แต่ยังมีประเด็นที่ถูกตั้งคำถาม เพราะแม้เป็นกีฬาเก่าแก่ที่พัฒนามาจากศิลปะป้องกันตัวโบราณของญี่ปุ่นและเป็นที่รู้จักในระดับโลกมานานผ่านหนังดัง ๆ แต่ทำไมคาราเต้กลับใช้เวลานานมากกว่าได้ที่จะได้บรรจุเข้ามาชิงเหรียญในโอลิมปิก และยิ่งกว่านั้นนี่อาจเป็นโอกาสเดียวอีกด้วย หาคำตอบได้ในบรรทัดต่อจากนี้

 

จากศิลปะป้องกันตัว ‘นอกคอก’ สู่กีฬาโอลิมปิก

คาราเต้เป็นศิลปะป้องกันตัวอายุหลายร้อยปีที่มีต้นกำเนิดในโอกินาว่า หมู่เกาะที่ห่างจากแผ่นดินใหญ่ญี่ปุ่นไปทางตอนใต้

ซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากจีน สืบประวัติไปได้ถึงปี 1300 ต่อเนื่องมาจากวัฒนธรรมและติดต่อกับจีนผ่านทางเซี่ยงไฮ้ ด้วยความแตกต่างดังกล่าวทำให้ซามูไรญี่ปุ่นเข้ามายึด โอกินาว่า และห้ามไม่ให้ชาวเมืองใช้อาวุธ

คาราเต้เป็นศิลปะป้องกันตัวที่ชาวโอกินาว่าใช้ตอบโต้จากการข่มเหงของชาวญี่ปุ่นแผ่นดินใหญ่ โดยเมื่อที่สุดก็แพ้ถูกยึดมาเป็นของญี่ปุ่น คาราเต้ก็ต้องสู้กับศิลปะป้องกันตัวของชาวญี่ปุ่นแผ่นดินใหญ่ เช่น ยูโด ซูโม่ และซูโม่อีก 

แต่สถานะของคาราเต้เริ่มดีขึ้นในหมู่ชาวญี่ปุ่นราวในยุคทศวรรษ 1920 หลังสามารถเอาชนะมวยสากลของชาวตะวันตก และทหารใช้ฝึกฝนร่างกายให้แข็งแรง พร้อมการปรับตัวให้สำนักที่เรียกว่า Dojo และแบ่งระดับชั้นใกล้เคียงกับยูโด

อีกราว 30 ปีจากนั้น ความรุนแรงและความแตกต่างจะส่งผลอย่างมีนัยสำคัญต่อเส้นทางของคาราเต้ โดยความรุนแรงแบบเจ็บหนักยังทำให้ถูกต่อต้านจากคนส่วนใหญ่ โดยเฉพาะพ่อแม่ที่ไม่อยากเห็นลูกต้องเลือดตกยางออกเมื่อเข้าไปฝึก

ส่วนในเรื่องความต่างจากศิลปะป้องกันตัวแขนงอื่น ๆ ของญี่ปุ่น ที่เคยทำให้โดนดูถูกจากชาวญี่ปุ่น กลับกลายเป็นผลดี โดย กองทัพสหรัฐฯ ที่เข้ายึดญี่ปุ่นช่วงปียุค 40 ปล่อยให้คาราเต้เป็นศิลปะป้องกันตัวเพียงอย่างเดียวที่ชาวญี่ปุ่นฝึกฝนได้  เพราะไม่เชื่อมโยงกับแนวคิดซามูไร ซึ่งต่อเนื่องไปสู่ลัทธิทหารนิยม

ขณะที่ทหารสหรัฐฯ เองก็ฝึกคาราเต้เช่นกัน และนำไปเผยแพร่ต่อเมื่อกลับประเทศหลังยุติการยึดครองญี่ปุ่น

นี่เองทำให้คาราเต้เป็นที่รู้จักในประเทศตะวันตก เริ่มจากสหรัฐฯ และต่อไปยังทวีปยุโรป แม้ประเทศตะวันตกจะนำไปผูกโยงกับตำนานปฏิหาริย์ผิด ๆ ที่คลาดเคลื่อนเกี่ยวกับเอเชียตะวันออก และยังแยกไม่ออกว่า คาราเต้ กังฟู กับเทควันโด้ นั้นคนละอย่างกันก็ตาม  

ข้ามมาปี 1964 ญี่ปุ่นได้เป็นเจ้าภาพโอลิมปิกครั้งแรก แต่องค์กรคาราเต้กลับแตกแยก จนยูโดได้ประเดิมชิงเหรียญฉลองการเป็นเจ้าภาพโอลิมปิกครั้งแรกในเอเชียก่อน ความแตกแยกดังกล่าวยังเป็นปัญหาเรื่อยมา แม้จำนวนคนที่เล่นคาราเต้ทั่วโลกจะมีเพิ่มขึ้นเป็นหลายล้านคน ซึ่งปัจจัยหนึ่งมาจากกระแสของ The Karate Kit หนังดังยุค 80

ถัดจากนั้นสหพันธ์คาราเต้โลก (WKF) ซึ่งมีสำนักงานใหญ่อยู่ในสเปน แทนที่ควรเป็นประเทศต้นกำเนิดอย่างญี่ปุ่น ก็ดูจะไม่ได้ผลักดันให้คาราเต้ได้ชิงเหรียญในโอลิมปิกอย่างจริงจัง เพราะคงพอใจกับการมีแข่งหลายระดับตามทวีปต่าง ๆ อยู่แล้ว

ประกอบกับต่อมายูโดและเทควันโด้ ยึดพื้นที่ของกีฬาต่อสู้แถบเอเชียตะวันออกในโอลิมปิกไป ส่วนญี่ปุ่นเองก็ไม่ได้เป็นเจ้าภาพโอลิมปิกหนสองเสียที นี่จึงทำให้คาราเต้ ไม่ได้ชิงเหรียญในโอลิมปิกเสียที  

ทว่า ที่สุดฝันในการลงชิงเหรียญของนักคาราเต้ (Karateka) มากมายทั่วโลกในโอลิมปิก ก็เป็นจริง โดยปี 2013 ญี่ปุ่นได้รับเลือกให้เป็นเจ้าภาพโอลิมปิกในปี 2020 และคณะกรรมการโอลิมปิกสากล (IOC) เปิดโอกาสให้เจ้าภาพเสนอกีฬาในประเทศให้เข้ามาชิงเหรียญ จาก 1 ใน 4 ชนิดกีฬาใหม่

แน่นอนว่ารัฐบาลญี่ปุ่นไม่รอช้าในการผลักดันคาราเต้ให้เข้ามาชิงเหรียญ คนสำคัญในรัฐบาลญี่ปุ่นขณะนั้นที่เป็นหัวหอกเรื่องนี้คือ โยชิฮิเด ซูกะ เลขาธิการคณะรัฐมนตรี (ซึ่งต่อมาได้เป็นนายกรัฐมนตรีตามธรรมเนียมปฏิบัติ)

โยชิฮิเดะ ซูกะ 

ที่สุดคาราเต้ก็ได้เข้ามาชิงเหรียญในฐานะกีฬาใหม่ ตามหลังยูโด กับเทควันโด้ ที่ได้ประเดิมครั้งแรกไปตั้งแต่โตเกียว โอลิมปิก ปี 1964 และ ซิดนีย์ โอลิมปิก ปี 2000 ตามลำดับ

คาราเต้ในโตเกียว โอลิมปิก มีการแข่งในกัน 2 ประเภทคือ Kata ที่เป็นการเน้นท่าทาง ความสวยงาม ถูกต้องและขึงขังกับ Kumite ที่สู้กันตัวต่อตัว

Ryo Kiyuna 

คาราเต้ ครั้งแรกในโอลิมปิก ถือว่าจบลงอย่างน่าประทับใจและยังเป็นการแสดงให้ถึงความสุดยอดของญี่ปุ่น ประเทศต้นกำเนิดกับสเปน ฐานที่มั่นสำคัญของคาราเต้ในระดับโลก

ในประเภท Kata ชาย Ryo Kiyuna แชมป์โลกชาวญี่ปุ่นจากเกาะโอกินาว่าวัย 31 ปี ชนะ Damian Quintero คู่ปรับสำคัญชาวสเปนวัย 37 ปี ได้อีกครั้ง

ส่วน Kata หญิง Sandra Sanchez แชมป์โลกชาวสเปนวัย 39 ปี ก็ชนะ Kiyou Shimizu วัย 28 ปีแชมป์เอเชียชาวญี่ปุ่น และคู่ปรับสำคัญได้อีกครั้งเช่นกัน

อย่างไรก็ตาม 3 จาก 4 กีฬาใหม่ของ ปารีส โอลิมปิก ในฝรั่งเศส ปี 2024 คือ โต้คลื่น ปีนหน้าผา และสเกตบอร์ด มาจาก โตเกียว โอลิมปิก โดยเมื่อบวกเบรกแดนซ์เข้าไปเพื่อเรียกความสนใจจากวัยรุ่น

คาราเต้จึงไม่ได้ไปต่อในโอลิมปิกอย่างน่าน้อยใจ เพราะยูโดกับเทควันโด้ กลายเป็นกีฬาประจำโอลิมปิกเป็นที่เรียบร้อยนานแล้ว/theguardian, japantimes, wikipedia, olympics, smithsonianmag

 



อัพเดตข่าวสารการตลาดทุกวันได้ที่ Website: Marketeeronline.co
Facebook: www.facebook.com/marketeeronline

ติดตาม Marketeer Online ทาง Line@ : @marketeer

เพิ่มเพื่อน