Yandex ทำความรู้จักกูเกิลแห่งรัสเซียใช้เวลา 20 ปีสร้างความยิ่งใหญ่ แต่กำลังจะพังภายในเวลาเพียง 20 วัน

หากพูดชื่อ Yandex หลายคนอาจจะไม่รู้จัก แต่ถ้าพูดว่า Google รัสเซีย อาจจะพอทำให้นึกภาพออกได้ว่า Yandex นั้นธุรกิจแบบไหน

Yandexได้รับการขนานนามว่าเป็น Google แห่งรัสเซีย ด้วยลักษณะของธุรกิจที่ทำคล้ายคลึงกับ Google เลย เพราะแรกเริ่มเดิมทีทำธุรกิจเกี่ยวกับ Search Engine (เครื่องมือค้นหาข้อมูล)

โดยถ้านับจำนวนของธุรกิจภาพใต้แบรนด์Yandexนั้นมีมากกว่า 22 ธุรกิจ เฉพาะที่ดัง ๆ ในรัสเซียและคล้ายกับ Google จากทางฝั่งอเมริกาก็ได้แก่Yandex Search (Google Search),Yandex Mail (Gmail),Yandex Browser (Google Chrome) Yandex Maps (Google Map),Yandex Video (YouTube),Yandex Music (YouTube Music),Yandex Translate (Google Translate)

อย่างที่ทราบกันดีกว่าในช่วงต้นปีที่ผ่านมาความขัดแย้งระหว่างรัสเซียและยูเครนนั้นนับวันจะทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้น ซึ่งแน่นอนว่าส่งผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจของรัสเซียอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เนื่องจากกลุ่มประเทศจากสหภาพยุโรปต่างพากันรุมบอยคอต ไม่ก็ถอนตัวออกมาจากการทำธุรกิจในประเทศรัสเซีย ไม่เว้นแม้แต่Yandexที่โดนหางเลขไปด้วย

และมีความเป็นไปได้สูงว่าบิ๊กเทคสัญชาติรัสเซียรายนี้กำลังอยู่ในสภาวะหายใจรวยรินจากการส่งสัญญาณไม่สามารถชำระหนี้พันธบัตรได้ หรือบริษัทที่ใช้เวลาก่อร่างสร้างอาณาจักรนานกว่า 20 ปี จะหายวับไปกับตาภายในระยะเวลาไม่ถึงเดือน ที่มาที่ไปของเรื่องนี้คืออะไร Marketeer จะอธิบายให้ฟัง

Arkady Volozh ผู้ที่ใช้เวลา 20 ปีในการสร้างอาณาจักร Yandex

Yandexเป็นบริษัทข้ามชาติสัญชาติรัสเซีย ซึ่งแต่เดิมทำธุรกิจเพื่อคนรัสเซียและคนที่ใช้ภาษารัสเซีย โดยมีผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับอินเทอร์เน็ตมากกว่า 70 ตัว ครอบคลุมในทุกมิติของการใช้ชีวิต ไม่ว่าจะเป็น คมนาคมขนส่ง, บริการค้นหาข้อมูล, อีคอมเมิร์ซ, ระบบนำทาง, แอปพลิเคชันบนโทรศัพท์มือถือ และโฆษณาออนไลน์

Yandexจดทะเบียนที่เมือง Schiphol ประเทศเนเธอร์แลนด์ แต่ผู้บริหารและพนักงานส่วนใหญ่ของYandexปฏิบัติงานอยู่ที่ประเทศรัสเซีย

ปัจจุบันYandexมีสำนักงานกว่า 30 แห่งทั่วโลก นอกจากนี้ ยังเป็นบริษัทเทคโนโลยีที่ใหญ่ที่สุดของรัสเซีย และเป็นอันดับ 2 ในด้านการเป็นผู้นำเรื่องการค้นหาข้อมูลรองจาก Google กินส่วนแบ่งทางการตลาดใหญ่ที่สุดของทวีปยุโรป และรั้งอันดับ 5 ของโลกรองจาก Google Baidu Bing และ Yahoo ส่วนคู่แข่งของYandexจะเป็นใครไปไม่ได้นอกจาก Google ตามมาด้วย VK และ Rambler

ในปี 1993 Arkady Volozh และ Ilya Segalovich คู่หูจากรั้วมหาวิทยาลัยเดียวกันได้ร่วมกันพัฒนาโปรแกรมการค้นหาข้อมูลขึ้น โดยใช้ชื่อว่าYandex แรกเริ่มเดิมทีคำว่าYandexนั้นมีความหมายว่า “Yet Another iNDEXER” หรือ “เครื่องมือค้นหาอีกอัน”

ระหว่างปี 1993 และ 1996 บริษัทยังคงพัฒนาเทคโนโลยีการค้นหาให้มีความแม่นยำและรวดเร็วขึ้นกว่าเดิม รวมไปถึงการออกผลิตภัณฑ์ค้นหาเนื้อหาในคัมภีร์ Bible ในวันที่ 23 เดือนกันยายน  ปี 1997 Yandex.ru ได้เปิดให้บริการเป็นวันแรก โดยจัดแสดงที่งาน Softool Exhibition ในกรุงมอสโคว์

กว่า 20 ปีที่Yandexเป็นที่รู้จักในฐานะ Google แห่งรัสเซีย ครองส่วนแบ่งกว่า 42 เปอร์เซ็น ในตลาดค้นหาข้อมูลในรัสเซีย

ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมานี้ Yandexเข้าไปอยู่ทุกที่ในชีวิตของประชาชนชาวรัสเซีย ไม่ว่าจะเป็นYandex Music ซึ่งเป็นผู้นำด้าน Music Streaming ของรัสเซีย Taxi แอปพลิเคชันเรียกรถคล้ายกับ Grab ของบ้านเรา

นอกจากนี้ คนรัสเซียนับ 10 ล้านคนยังใช้บริการ Navigator Market (คล้าย Shopee Lazada) News (ให้บริการข่าวสาร)  และ Wallet (ปัจจุบันชื่อ Yoo Money) ซึ่งมีลักษณะคล้ายแอปวอลเล็ท

การเติบโตที่แลกมาด้วยการสูญเสีย

เมื่อมีส่วนแบ่งตลาดแทบจะครองข้อมูลข่าวสารของคนในประเทศได้ทั้งหมด ก็เป็นเรื่องที่ไม่แปลกที่ผู้บริหารระดับสูงของYandexจะมีสัมพันธ์อันดีกับเจ้าหน้าที่ของรัฐบาลรัสเซีย

ในปี 2019 Yandexยอมที่จะปรับโครงสร้างของบริษัทโดยแปรรูปไปเป็นบริษัทที่มีรัฐหนุนหลัง รวมไปถึงก่อตั้งมูลนิธิเพื่อสาธารณประโยชน์ ที่มีอำนาจในการกีดกันธุรกรรมและสั่งปลดผู้บริหารของYandexในกรณีที่ผลประโยชน์ทับซ้อนกับรัฐบาล

ในปีเดียวกันนั้นเอง Yandexปฏิเสธคำขอของหน่วยงานด้านความมั่นคงแห่งชาติรัสเซีย หรือ Russian Federal Security Service (FSB) ซึ่งเป็นคำสั่งที่อยู่ภายใต้กฎหมาย Yarovaya ในการส่งมอบรหัสสำหรับปลดล็อกอีเมลส่วนตัวและข้อมูลที่อยู่บนคลาวด์

ซึ่งภายหลังจากนาย Maxim Akimov รองนายกรัฐมนตรีของรัสเซีย ขู่ว่าจะดำเนินการกับบริษัทโทษฐานฝ่าฝืนคำสั่งของเจ้าหน้าที่รัฐ แต่บริษัทก็ยืนยันว่าทำได้เพียงส่งมอบข้อมูลให้แต่ไม่สามารถให้รหัสปลดล็อกได้

Yandexนั้นเป็นบริษัทด้านเทคโนโลยีข้อมูลข่าวสารที่เติบโตอย่างรวดเร็วจากความช่วยเหลือของรัฐบาลในหลาย ๆ ด้าน แต่การเติบโตนั้นก็แลกมาด้วยการตกอยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐแทบจะเบ็ดเสร็จ ซึ่งสิ่งทำให้บริษัทนั้นตกอยู่ในความเสี่ยงที่จะถูกคว่ำบาตรจากชาติตะวันตกเนื่องจากมีความเกี่ยวพันกับรัฐบาลของนายวลาดิเมียร์ ปูติน ที่มีคำสั่งรุกรานยูเครน

สถานการณ์เริ่มไม่แน่นอน

สถานการณ์ต่าง ๆ ของYandexเริ่มเข้าสู่ภาวะคลุมเครือ นับตั้งแต่ประธานาธิบดี วลาดิเมียร์ ปูติน สั่งการให้กองทัพรัสเซีย บุก ยุกเครน “ความไม่แน่นอน” ก็บังเกิดขึ้นทันที

Yandexและพนักงานทุกคนขององค์กรต้องเผชิญกับสถานการณ์ที่ไม่แน่นอน หลังตลาดหุ้นสหรัฐฯ เปิดทำการในช่วงบ่ายของวันที่รัสเซีบบุกยูเครน ราคาหุ้นของYandexร่วงลงไปกว่า 50 % และในอีกไม่กี่วันหลังจากนั้น Uber ประกาศว่า 3 ผู้บริหารที่นั่งเป็นกรรมการบริหารของYandex Taxi ได้ประกาศลาออกจากตำแหน่งทันที

รวมไปถึงรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมของประเทศลิทัวเนีย ยังเรียกร้องให้ Google และ Apple ลบYandex Taxi แอปฯ ออกจาก Google Play store และ Appstore

เมื่อการบุกยูเครนทวีความรุนแรงมากขึ้น ชาติตะวันตกหลายชาติต่างพากันคว่ำบาตรรัสเซียอย่างหนัก เพื่อกดดันให้รัสเซียถอนกำลังทหาร การคว่ำบาตรในครั้งนี้ส่งผลให้เศรษฐกิจของรัสเซีย เสียหายอย่างหนัก โดยในวันที่ 3 มีนาคม ที่ผ่านมา Yandexเตือนว่า รัสเซียเสี่ยงที่จะผิดนัดชำระหนี้ที่มีมูลค่าสูงถึง 1,250 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

ปี 2020 หมวดอุตสาหกรรมเทคโนโลยีของรัสเซียเติบโตขึ้นเป็น 2 เท่า กว่า 8% ซึ่งใกล้เคียงกับระดับการเติบโตของหุ้นเทคฯ ของฝั่งยุโรป นำโดยYandexซึ่งเป็นบิ๊กเทคฯ ด้านการค้นหาข้อมูลของรัสเซีย

แม้Yandexจะจดทะเบียนจัดตั้งบริษัทอยู่ที่ประเทศเนเธอร์แลนด์ แต่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์อเมริกา (NASDAQ) และรัสเซีย และการสู้รบระหว่างรัสเซียและยูเครนส่งผลต่อความเชื่อมั่นของนักลงทุน

ยิ่งสถานการณ์ทวีความรุนแรงมากขึ้นเท่าไร ก็ส่งผลกระทบต่อตลาดหุ้นมากขึ้นเท่านั้น นักลงทุนมองว่าเศรษฐกิจรัสเซียอาจบอบช้ำจากการถูกแซงก์ชั่น จึงทำให้นักลงทุนพากันถล่มขายหุ้นที่จดทะเบียนในตลาดรัสเซียอย่างหนัก ทำให้ทางตลาดหลักทรัพย์ของรัสเซียจำเป็นที่จะต้องหยุดการซื้อขายการที่จะส่งผลเสียหายต่อหุ้นมากไปกว่านี้

และถึงแม้Yandexจะไม่ได้โดนคว่ำบาตรไปด้วยแต่ทว่าก็เสี่ยงที่จะผิดนัดชำระหนี้ เหตุผลเพราะว่านักลงทุนที่ถือหุ้นกู้ของYandexมูลค่า 1.25 พันล้านดอลลาร์ฯ มีสิทธิ์ที่จะขอเงินคืน 100% จากยอดกู้ที่Yandexทำสัญญาไว้กับนักลงทุน ในกรณีที่หุ้นถูกห้ามซื้อขายจากตลาดหุ้น Nasdaq มากกว่า 5  วัน

โฆษณาชวนเชื่อ

จากการที่ประเทศในสภาพยุโรปต่างพากันแบนรัสเซีย ในเรื่องนี้ Yandexเองก็ได้รับผลกระทบเช่นกัน

วันที่ 1 มีนาคม 2022 Lev Gershenzon อดีตหัวหน้าฝ่ายข่าวของYandexโพสต์ถึงเพื่อนร่วมงานของเขาบน Facebook  ส่วนตัว ว่า “ทุกวันนี้Yandexคือกุญแจดอกสำคัญที่กุมความลับเกี่ยวกับสงครามเอาไว้” เขาเขียนข้อความดังกล่าวจากบ้านที่กรุงเบอร์ลิน ประเทศเยอรมนี

“หน้าข่าวของYandexที่มีผู้เข้าชมไม่ต่ำกว่า 30 ล้านคน แต่ผู้คนเหล่านั้นแทบจะไม่รับรู้อะไรเกี่ยวกับสงครามเลย ไม่รู้แม้กระทั่งว่ามีทหารรัสเซียเสียชีวิตไปแล้วนับพัน ไม่รู้ด้วยซ้ำว่ามีพลเรือนอีกหลายร้อยคนถูกระเบิดจากกองทัพรัสเซียคร่าชีวิต”

Gershenzon โพสต์ข้อความพร้อมทั้งแนบภาพสกรีนช็อตของหน้าโฮมเพจของเว็บไซต์Yandex ณ วันที่รัสเซียบุกยูเครน

ในภาพนั้นไม่สัญญาณของการนองเลือดใด ๆ กลับกัน ในหน้าหลักของYandexนั้นนำเสนอข่าวของ นาย Sergei Shoigu รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมของรัสเซีย ที่ออกมาบอกว่า “ปฏิบัติการพิเศษทางทหารของรัสเซียในครั้งนี้นั้นทำไปเพื่อปกป้องรัสเซียจากการคุกคามของกองกำลังจากฝั่งโลกตะวันตก”

จากข้อความดังกล่าวนาย Gershenzon บอกว่า “ไม่สายไปที่จะหยุดร่วมขบวนการในการก่ออาชญากรรมครั้งร้ายแรงครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์” “แต่ถ้าทำไม่ได้ก็ลาออกเสีย”

รายได้ที่หายไปของ Yandex

Yandexกรุ๊ป เคยออกแถลงการณ์ว่า “สถานการณ์ของบริษัทในขณะนี้ไม่ได้อยู่ในสถานะที่จะชำระหนี้เงินกู้ (หุ้นกู้) ได้”

สถานการณ์ทางการเงินของYandexเริ่มเลวร้ายลงเรื่อย ๆ จากการที่รัฐบาลรัสเซียนั้นไม่สามารถที่จะให้เงินช่วยเหลือเพื่อมาอุ้มYandex เพราะต้องสำรองเงินไว้ใช้สำหรับการศึกสงครามและเพื่อพยุงเศรษฐกิจหลักของประเทศ ซึ่งรัสเซียเองต้องกันเงินสำรองระหว่างประเทศไว้เพื่อพยุงค่าเงินรูเบิลไม่ให้อ่อนค่า จนบรรดาบริษัทต่างประเทศทิ้งสินทรัพย์ที่มาจากรัสเซีย

Sberbank ธนาคารที่ใหญ่ที่สุดในรัสเซียถูกกดดันให้ปิดทำการสาขาในยุโรป ก่อนหน้าที่Yandexจะทำเรื่องขอกู้เงินฉุกเฉินเพื่อพยุงไม่ให้บริษัทล้ม

“เราถูกกันออกจากการได้รับส่วนแบ่งความช่วยเหลือทางด้านการเงินจากผู้มีอำนาจในรัสเซีย เพื่ออย่างน้อยก็พยุงบริษัทแม่ของเราในเนเธอร์แลนด์ Yandexขอบอกไว้ตรงนี้เลยว่า เราในฐานะเจ้าหนี้ในหุ้นกู้ ไม่มีสินทรัพย์เพียงพอที่จะจ่ายคืนผู้ถือพันธบัตรทั้งหมดได้”

“เรากำลังดำเนินการบางอย่างเพื่อที่จะพยุงเสถียรภาพทางการเงินของเราไว้ และกำลังพิจารณาว่าเราจะทำอะไรต่อไป หรือเราอาจจำเป็นจะต้องหาแหล่งเงินกู้ใหม่ เพื่อให้การชำระคืนหุ้นกู้สามารถเป็นไปได้ทันตามกำหนดเวลา”

“เราเชื่อว่าด้วยความสามารถและทรัพยากรทั้งหมดที่เรามีไม่ว่าจะเป็น Data Center หรือ การดำเนินการอื่น ๆ ที่สำคัญเกี่ยวกับเทคโนโลยี จะทำให้เรายังคงเปิดให้บริการได้อย่างน้อย 12 ถึง 18 เดือนข้างหน้า”

Yandexเป็นบริษัที่มีมูลค่าทางการตลาดอยู่ที่ 17,400 ล้านดอลลาร์ โดยมีรายได้ในปี 2021 อยู่ที่ 356,000 ล้านรูเบิล (3,651 ดอลลาร์สหรัฐ) แต่ถ้านับปัจจุบัน (2022) บริษัทมีรายได้ลดลงมากกว่า 600 ล้านดอลลาร์เหลือ 3,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ตามการลดลงของมูลค่าเงินรูเบิล และเศรษฐกิจที่อ่อนแอของรัสเซียอาจนำพาให้บริษัทที่มีประวัติก่อตั้งมายาวนานกว่า 20 ปี พังทลายลงได้เพียงไม่กี่วัน


อ้างอิง

https://en.wikipedia.org/wiki/Yandexhttps://newsrnd.com/news/2022-03-04-yandex–the-russian-alternative-to-google–on-the-verge-of-collapse.Syra6YyWq.htmlhttps://www.datacenterdynamics.com/en/news/yandex-shares-are-down-71-percent-following-russias-invasion-of-ukraine/

I-

อัพเดตข่าวสารการตลาดทุกวันได้ที่ 
Website : Marketeeronline.co / Facebook : www.facebook.com/marketeeronline



อัพเดตข่าวสารการตลาดทุกวันได้ที่ Website: Marketeeronline.co
Facebook: www.facebook.com/marketeeronline

ติดตาม Marketeer Online ทาง Line@ : @marketeer

เพิ่มเพื่อน