TPP ภูมิภาคทางเศรษฐกิจที่น่าจับตา

TPP (The Trans-Pacific Partnership) หรือ ความตกลงหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจภาคพื้นแปซิฟิกเป็นความตกลงที่น่าสนใจและน่าจับตามองเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ประกอบการไทยที่มีความสนใจจะทำธุรกิจกับกลุ่มประเทศ TPP ซึ่งขณะนี้ ไทยคงต้องประเมินผลประโยชน์และผลกระทบต่อการค้าการลงทุนและประเมินความพร้อมของไทยก่อนตัดสินใจเข้าร่วมเป็นสมาชิกความตกลง TPP

TPP คืออะไร

TPP ก็คือ ความตกลงการค้าเสรีระดับภูมิภาคที่มีมาตรฐานสูง และครอบคลุมประเด็นการเจรจาทั้งในเชิงกว้างและเชิงลึก ทั้งด้านการเปิดตลาดการค้าสินค้า การค้าบริการ และการลงทุน และประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการค้า อาทิ นโยบายการแข่งขัน การจัดซื้อจัดจ้างโดยรัฐ ทรัพย์สินทางปัญญา แรงงาน สิ่งแวดล้อม และวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม เป็นต้น ซึ่งมีเรื่องการให้ความช่วยเหลือ SMEs ทั้งในด้านการแลกเปลี่ยนข้อมูล การจัดสัมมนาเพื่อเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจให้แก่ SMEs ในการทำธุรกิจการค้ากับต่างประเทศ ซึ่งต่างกับความตกลง FTA ทั้งหมด อันจะเป็นประโยชน์ในการพัฒนา SMEs ของไทยต่อไป รวมทั้งมีเรื่องความร่วมมือในด้านต่างๆ อาทิ การพัฒนา ความสามารถทางการแข่งขันและการอำนวยความสะดวกทางธุรกิจ ความร่วมมือและการเสริมสร้างศักยภาพทางการค้า เป็นต้น ซึ่งมุ่งเน้นบูรณาการทางเศรษฐกิจ การลดอุปสรรคทางการค้าระหว่างกัน และส่งเสริมการสร้างห่วงโซ่คุณค่าในระดับภูมิภาค

ปัจจุบัน TPP มีสมาชิกรวมทั้งสิ้น 12 ประเทศ ได้แก่ สหรัฐอเมริกา แคนาดา เม็กซิโก ชิลี เปรู มาเลเซีย สิงคโปร์ บรูไนฯ เวียดนาม ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และญี่ปุ่น ในจำนวนนี้มี 3 ประเทศที่ไทยยังไม่มีความตกลงการค้าเสรีด้วย คือ สหรัฐฯ แคนาดา และเม็กซิโก ซึ่งขณะนี้มีหลายประเทศที่แสดงเจตนารมณ์เข้าร่วมเป็นสมาชิก TPP ได้แก่ ไต้หวัน เกาหลีใต้ ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย ฮอนดูรัส และโคลัมเบีย

ความตกลง TPP ถือเป็นความตกลงระดับภูมิภาคที่มีขนาดใหญ่ที่สุดครอบคลุมการค้าโลกประมาณร้อยละ 26.3 ด้วยมูลค่าการค้าประมาณ 8.7 ล้านล้านเหรียญสหรัฐฯ โดยในปี 2558 ขนาดเศรษฐกิจรวมของสมาชิกทั้ง 12 ประเทศมีมูลค่า 27.4 ล้านล้านเหรียญสหรัฐฯ คิดเป็นร้อยละ 37.43 ของ GDP โลก ซึ่งมีประชากรรวม 817 ล้านคน คิดเป็น 11.1 ของประชากรโลก

สำหรับความสัมพันธ์ทางการค้าระหว่างไทยกับสมาชิก TPP จะเห็นว่า สมาชิก TPP ส่วนใหญ่ล้วนเป็นประเทศคู่ค้าสำคัญและนักลงทุนสำคัญของไทย โดยในปี 2558 มูลค่าการค้าระหว่างไทยกับสมาชิก TPP มีมูลค่า 163,911 ล้านเหรียญสหรัฐฯ คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 39.3 ของการค้ารวมของไทย ไทยส่งออกไปตลาด TPP มูลค่า 88,318 ล้านเหรียญสหรัฐฯ คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 41.2 ของการส่งออกไทยไปโลก และไทยนำเข้าจากประเทศสมาชิก TPP มูลค่า 75,593 ล้านเหรียญสหรัฐฯ คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 37.3 ของการนำเข้าไทยจากโลก

TPP กับขีดความสามารถทางการแข่งขันของไทย

ปัจจุบัน สถานการณ์เศรษฐกิจการค้าโลกเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว มีความท้าทายใหม่ๆ ที่ไทยต้องเผชิญและต้องปรับตัวรองรับเพื่อไม่ให้สูญเสียส่วนแบ่งตลาดที่มีอยู่ จึงจำเป็นจะต้องพัฒนาขีดความสามารถทางการแข่งขันของไทยให้สามารถรักษาการเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่คุณค่าโลก (Global Value Chain) ไว้ให้ได้ โดยที่ผ่านมาสถาบัน International Institute for Management Development (IMD) ซึ่งเป็นสถาบันประเมินจัดอันดับความสามารถทางการแข่งขันได้วิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐานของไทยในหลายมิติ ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง โดยในปี 2559 ไทยถูกจัดให้อยู่ในอันดับที่ 28 (ขยับขึ้นจากอันดับที่ 30 เมื่อปี 2558) จากทั้งหมด 61 ประเทศ และเมื่อเทียบกับสมาชิกอาเซียน ได้แก่ สิงคโปร์ (อันดับ 4) มาเลเซีย (อันดับ 19) ฟิลิปปินส์ (อันดับ 42) และอินโดนีเซีย (อันดับ 48) ถือว่าเป็นข่าวดีที่ไทยเป็นประเทศเดียวที่มีอันดับที่ดีขึ้น แต่ยังเป็นรองสิงคโปร์ และมาเลเซีย ซึ่งทั้งสองประเทศนี้ยังเป็นสมาชิก TPP อีกด้วย

ด้วยเหตุนี้ ไทยจึงจำเป็นต้องเร่งพัฒนาความสามารถทางการแข่งขันอย่างต่อเนื่อง เพื่อรักษาส่วนแบ่งตลาดของไทยในตลาดประเทศคู่ค้า รวมทั้งขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศให้ทันกับรูปแบบการค้าโลกที่เปลี่ยนแปลงไปสู่โลกยุคดิจิทัลเพื่อสร้างความมั่งคั่งในศตวรรษที่ 21 ซึ่งหนึ่งในเครื่องมือที่สำคัญที่จะช่วยเสริมสร้างขีดความสามารถทางการแข่งขันทางการค้าและการลงทุนของไทย ก็คือ การจัดทำความตกลงการค้าเสรี หรือ FTA กับประเทศต่างๆ นั่นเอง

อย่างไรก็ดี แม้ว่าไทยจะเข้าร่วมหรือไม่เข้าร่วมเป็นสมาชิกความตกลง TPP ก็ตาม ประเด็นที่ไทยต้องเดินหน้าต่อไป คือ การเร่งพัฒนาขีดความสามารถทางการแข่งขันของประเทศ ให้ทัดเทียมกับนานาชาติ โดยเฉพาะการปรับแก้ไขกฎหมายและระเบียบต่างๆ ให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล รวมทั้ง ปรับกระบวนการดำเนินงานให้มีประสิทธิภาพ การเสริมสร้างและเพิ่มบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญในด้านต่างๆ มากยิ่งขึ้น ซึ่งการยกระดับดังกล่าวจะรองรับการเชื่อมโยงไทยกับเศรษฐกิจการค้าโลกได้มากขึ้น จนสามารถบูรณาการเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่คุณค่าโลกได้อย่างแข็งแกร่งในระยะยาว