เงินเฟ้อ อาจกลับมาอีกครั้งเมื่อกลุ่ม Houthi โจมตีเรือบรรทุกสินค้า

เศรษฐกิจโลกอาจถึงคราวต้องปั่นป่วนอีกครั้ง ราคาสินค้าหลายอย่างอาจมีแนวโน้มจะสูงขึ้น สาเหตุมาจาก กลุ่ม Houthi ที่สหรัฐฯ และ UN ให้นิยามว่าเป็นกลุ่มก่อการร้ายที่มีรัฐบาลอิหร่านให้การสนับสนุนอยู่เบื้องหลัง เปิดฉากโจมตีเรือบรรทุกสินค้าที่สัญจรผ่านคลองสุเอซ เมื่อช่วงเดือนพฤศจิกายนที่ผ่านมา เราได้กลิ่นความโกลาหลเล็ก ๆ ที่อาจเขย่าให้ภาวะราคาสินค้าบางชนิดแพงขึ้น ซึ่งอาจไปกระทบกับห่วงโซ่อุปทานได้

การโจมตีเรือบรรทุกสินค้าของกลุ่ม Houthi ทำให้บริษัทเดินเรือหลายบริษัทถึงกับตัดสินใจเปลี่ยนเส้นทางเดินเรือชั่วคราวจนกว่าสถานการณ์จะดีขึ้น ถึงแม้ต้นทุนค่าเดินเรือจะเพิ่มขึ้นนับล้านดอลลาร์แต่ก็ต้องยอมแลกกับความปลอดภัยของคนเดินเรือ

บทความนี้เราอยากพาผู้อ่านไปวิเคราะห์ว่า ถ้าการเดินเรือผ่านคลองสุเอซเป็นอัมพาตไปจริง ๆ จะส่งผลกระทบต่อราคาสินค้าในหลาย ๆ กลุ่มหรือไม่ และจะเป็นชนวนให้เกิดเงินเฟ้อชั่วคราวอีกหรือไม่ เพราะตอนนี้เศรษฐกิจโลกกำลังเรียกได้ว่าเข้าสู่ภาวะที่กำลังคลี่คลายดีขึ้น พอเจอเหตุการณ์นี้แล้วจะส่งผลอย่างไรไปติดตามกันจากบทความนี้

กลุ่ม Houthi (Houthi) เป็นใคร

กลุ่มฮูตี (Houthi): CNBC

กลุ่ม Houthi หรือที่รู้จักกันในชื่อ Ansar Allah (อันศอรอัลลอฮ์ แปลว่า “ผู้สนับสนุนพระเป็นเจ้า”) เป็นกลุ่มติดอาวุธมุสลิมชีอะห์ที่มีอิทธิพลอยู่ทางภาคเหนือของเยเมน กลุ่มนี้ก่อตั้งโดยฮุซัยน์ บัดร์อัดดีน อัลฮูษี ในปี 2004 ดำเนินกิจกรรมทางการเมืองและทางทหารเพื่อเรียกร้องเอกราชของภูมิภาคทางเหนือของเยเมนให้เป็นรัฐปกครองโดยมุสลิมชีอะห์

กลุ่ม Houthi ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่าน โดยอิหร่านส่งอาวุธและผู้เชี่ยวชาญทางทหารให้กับกลุ่ม Houthi เพื่อใช้ในการต่อสู้กับรัฐบาลเยเมนที่ได้รับการสนับสนุนจากซาอุดีอาระเบีย

ในปี 2014 กลุ่ม Houthi เข้าควบคุมกรุงซานา ซึ่งเป็นเมืองหลวงของเยเมน และประกาศจัดตั้งรัฐบาลใหม่ในกรุงซานา อย่างไรก็ตาม รัฐบาลที่ได้รับการสนับสนุนจากซาอุดีอาระเบียยังคงควบคุมพื้นที่ทางใต้และตะวันตกของเยเมน สงครามกลางเมืองในเยเมนได้ดำเนินมานานกว่าทศวรรษ และทำให้มีผู้เสียชีวิตหลายแสนคน ทำให้เยเมนตกอยู่ในภาวะวิกฤตด้านมนุษยธรรม

กลุ่ม Houthi มีเป้าหมายในการปกครองเยเมนให้เป็นรัฐปกครองโดยมุสลิมชีอะห์ แต่ความต้องการของกลุ่ม Houthi ถูกต่อต้านจากชาติอาหรับในภูมิภาค รวมถึงจากชาติตะวันตก ทั้งนี้สหรัฐฯ และสหภาพยุโรปได้นิยามกลุ่ม Houthi ว่าเป็นกลุ่มก่อการร้าย

ใครให้การสนับสนุนกลุ่ม Houthi

กลุ่ม Houthi ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่าน โดยอิหร่านเริ่มให้ความช่วยแก่กลุ่ม Houthi มาตั้งแต่ปี 2014 ในขณะที่สงครามกลางเมืองทวีความรุนแรงขึ้น และในขณะที่การแข่งขันระหว่างอิหร่านกับซาอุดีอาระเบียทวีความรุนแรงมากขึ้น ตามรายงานจากศูนย์ศึกษายุทธศาสตร์ระหว่างประเทศปี 2021 ระบุว่าอิหร่านได้จัดหาอาวุธยุทโธปกรณ์และเทคโนโลยีทางทหารที่ทันสมัยแก่กลุ่ม Houthi เช่น ทุ่นระเบิดในทะเล ขีปนาวุธและขีปนาวุธแบบติดตาม และอากาศยานไร้คนขับ (Unmanned aerial vehicle: UAV หรือโดรน)

Marketing

กลุ่ม Houthi เป็นส่วนหนึ่งของ “ฝ่ายต่อต้าน” ของอิหร่าน ซึ่งเป็นพันธมิตรต่อต้านอิสราเอลที่นำโดยอิหร่าน และพันธมิตรต่อต้านชาติตะวันตกของกลุ่มติดอาวุธระดับภูมิภาคที่ได้รับการสนับสนุนจากสาธารณรัฐอิสลาม[สาธารณรัฐอิสลาม (Islamic republic) เป็นรัฐเอกราชที่ปกครองด้วยกฎหมายอิสลามและอยู่ตรงข้ามกับราชาธิปไตยอิสลาม ปัจจุบันมีเพียง 3 ประเทศที่ใช้ชื่อนี้คืออิหร่าน, มอริเตเนีย และปากีสถาน] เช่นเดียวกับกลุ่มฮามาสในฉนวนกาซาและกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอน กลุ่ม Houthi ยังเป็น 1 ใน 3 กองกำลังติดอาวุธที่โดดเด่นที่สุด ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่าน ซึ่งเปิดการโจมตีอิสราเอลในช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมา

ทำไมกลุ่ม Houthi ถึงโจมตีเรือบรรทุกสินค้า

การโจมตีเรือพาณิชย์ของกลุ่ม Houthi ในทะเลแดง (Red Sea) ส่วนหนึ่งเกี่ยวข้องกับสงครามอิสราเอล-ฮามาส การโจมตีนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อมุ่งเป้าไปที่เรือของประเทศอิสราเอลและเรือใด ๆ ก็ตามที่มุ่งหน้าไปยังอิสราเอลหรือออกจากอิสราเอล โดยกลุ่ม Houthi ใช้โดรนและขีปนาวุธต่อต้านเรือในการโจมตีเรือบรรทุกสินค้ามาตั้งแต่วันที่ 19 พฤศจิกายน 2023

นอกจากนี้ เป้าหมายของหลักการโจมตี คือ การขัดขวางการค้าและการขนส่งทั่วโลกในภูมิภาค โดยกลุ่ม Houthi แสดงให้เห็นชัดเจนว่าพวกเขาตั้งใจที่จะมุ่งเป้าการโจมตีไปที่เรือของพลเรือนต่อไป โดยไม่มีทีท่าว่าจะหยุดตราบใดที่ยังมีเรือพลเรือนจำนวนมากเคลื่อนผ่านคลองสุเอซ

และแม้ว่ากลุ่ม Houthi อาจไม่ได้มีขีดความสามารถทางการรบเท่ากับกลุ่มฮามาสและฮิซบอลเลาะห์ ที่มีการผสมผสานระหว่างความชำนาญทางภูมิศาสตร์และเทคโนโลยี แต่การโจมตีเรือพาณิชย์ของกลุ่ม Houthi ก็สร้างความเสียหายและเจ็บปวดให้กับอิสราเอลและชาติพันธมิตร

ในแถลงการณ์ของกลุ่ม Houthi ระบุว่าพวกเขาจะยอมหยุดการโจมตีเรือบรรทุกสินค้าก็ต่อเมื่ออิสราเอลยอมให้มีการขนส่งอาหารและยาเข้าไปในฉนวนกาซาเท่านั้น ดังนั้น การโจมตีครั้งนี้อาจมีจุดมุ่งหมายเพื่อสร้างความเจ็บปวดทางเศรษฐกิจแก่พันธมิตรของอิสราเอล ด้วยความหวังว่าพวกเขาจะกดดันให้อิสราเอลยุติการทิ้งระเบิดในเขตฉนวนกาซาและฐานที่มั่นของฮามาส

ผลกระทบด้านการเดินเรือจากเหตุการณ์โจมตีในครั้งนี้

ภาพแสดงเส้นทางการเดินเรือจากยุโรปมายังเอเชีย: NYtimes

คลองสุเอซ ถือเป็นเส้นทางขนส่งสินค้าทางเรือที่สำคัญแห่งหนึ่งของโลก โดยเฉพาะเรือบรรทุกน้ำมันเชื้อเพลิง สินค้าและเชื้อเพลิงจากเอเชียและตะวันออกกลางไปยังยุโรปและสหรัฐอเมริกา โดยคลองสุเอซเปิดดำเนินการมาตั้งแต่ในปี 1869 ปัจจุบันมีประเทศอียิปต์เป็นผู้ควบคุมมานานกว่าร้อยปี

สินค้าที่มีการขนส่งผ่านคลองสุเอซ ได้แก่สินค้าประเภท

น้ำมันดิบ คิดเป็นประมาณ 50% ของปริมาณการขนส่งทั้งหมด น้ำมันดิบจากตะวันออกกลางจะถูกขนส่งไปยังยุโรปและอเมริกาเหนือผ่านคลองสุเอซ
สินค้าโภคภัณฑ์ เช่น ถ่านหิน ข้าวสาลี ข้าวโพด เหล็ก ทองแดง คิดเป็นประมาณ 30% ของปริมาณการขนส่งทั้งหมด สินค้าโภคภัณฑ์เหล่านี้จะถูกขนส่งไปยังตลาดต่าง ๆ ทั่วโลก
สินค้าอุปโภคบริโภค เช่น รถยนต์ สินค้าอิเล็กทรอนิกส์ เสื้อผ้า คิดเป็นประมาณ 20% ของปริมาณการขนส่งทั้งหมด สินค้าอุปโภคบริโภคเหล่านี้จะถูกขนส่งไปยังผู้บริโภคทั่วโลก

นอกจากนี้ คลองสุเอซยังมีความสำคัญในการขนส่งสินค้าประเภทอื่น ๆ เช่น สินค้าอิเล็กทรอนิกส์ เครื่องจักร อาหาร วัสดุก่อสร้าง ด้วยการขนส่งสินค้าผ่านคลองสุเอซมีความสำคัญต่อเศรษฐกิจโลกเป็นอย่างมาก เนื่องจากคลองสุเอซเป็นเส้นทางการขนส่งสินค้าที่สำคัญระหว่างทวีปเอเชียและทวีปยุโรป โดยคิดเป็นประมาณ 12% ของปริมาณการขนส่งสินค้าทั่วโลก

Chris Roger หัวหน้าฝ่ายวิจัยห่วงโซ่อุปทานของ S&P Global Market Intelligence กล่าวว่า มีเรือเดินสมุทรขนาดใหญ่แล่นผ่านคลอง Suez ประมาณ 50 ลำต่อวัน และข้อมูลล่าสุดชี้ให้เห็นว่ามีเรืออย่างน้อย 32 ลำที่ถูกเปลี่ยนเส้นทาง

บริษัทเดินเรือรายใหญ่ 4 ใน 5 แห่งของโลก อย่าง Maersk, Hapag-Lloyd, CMA CGM Group และ Evergreen ประกาศว่าพวกเขาจะหยุดการขนส่งผ่านทะเลแดงชั่วคราว เหตุเพราะความกังวลว่าจะถูกกลุ่ม Houthi โจมตี เช่นเดียวกันกับบริษัทน้ำมันยักษ์ใหญ่ของโลกอย่าง BP ที่ประกาศว่าจะเปลี่ยนเส้นทางเดินเรือทั้งหมดซึ่งอาจทำให้ราคาน้ำมันและก๊าซพุ่งสูงขึ้นจากต้นทุนค่าขนส่งที่เพิ่มมากขึ้น

Maersk แถลงว่าเรือทุกลำที่มุ่งหน้าไปยังทะเลแดงจะถูกเปลี่ยนเส้นทางทั่วแอฟริกาผ่านแหลม Good Hope “เพื่อความปลอดภัยของลูกเรือ เรือ และสินค้าของลูกค้าบนเรือ” จนกว่าจะปลอดภัยกว่าในการใช้เส้นทางนี้ การอ้อมทั่วแอฟริกาจะเป็น “ผลลัพธ์ที่รวดเร็วและคาดการณ์ได้มากขึ้นสำหรับลูกค้าและห่วงโซ่อุปทานของพวกเขา”

โดย Maersk ย้ำว่าเรือทุกลำที่มุ่งหน้าไปยังทะเลแดงจะถูกเปลี่ยนเส้นทางไปใช้เส้นทางผ่านแหลม Good Hope ที่อยู่ทางตอนใต้ของประเทศแอฟริกาใต้ “เพื่อความปลอดภัยของลูกเรือ เรือ และสินค้าของลูกค้าบนเรือ” จนกว่าจะปลอดภัยกว่าในการใช้เส้นทางนี้ การอ้อมทั่วแอฟริกาจะเป็น “ผลลัพธ์ที่รวดเร็วและคาดการณ์ได้มากขึ้นสำหรับลูกค้าและห่วงโซ่อุปทานของพวกเขา”

การล่องเรือจากเอเชียไปยังยุโรปผ่านแหลม Good Hope แทนคลองสุเอซเป็นเหมือนการใช้ทางเบี่ยงที่จะทำให้การเดินทางจากสิงคโปร์ไปยังรอตเตอร์ดัมในเนเธอร์แลนด์ยาวขึ้น 3,300 ไมล์หรือเกือบ 40 เปอร์เซ็นต์ และการใช้เส้นทางผ่านแหลม Good Hope อาจเพิ่มต้นทุนค่าขนส่งขึ้นอีกประมาณ 1 ล้านดอลลาร์หรือประมาณ 1 ใน 3 ของค่าใช้จ่ายในการเดินทางไปกลับจากเอเชียไปยังยุโรป

การโจมตีของกลุ่ม Houthi อาจเป็นการบีบให้เรือขนส่งสินค้าต้องเลี่ยงไปใช้เส้นทางอื่นที่ยาวกว่าเดิม โดยต้องอ้อมไปทางแอฟริกา และทำให้ค่าประกันเรือ* พุ่งสูงขึ้น บริษัทต่าง ๆ สามารถส่งต่อต้นทุนที่เพิ่มขึ้นในการเคลื่อนย้ายสินค้าไปยังผู้บริโภค โดยขึ้นราคาอีกครั้งในช่วงเวลาที่รัฐบาลทั่วโลกต้องดิ้นรนเพื่อควบคุมอัตรา เงินเฟ้อ หลังการระบาดใหญ่

*ค่าประกันเรือ หมายถึงค่าใช้จ่ายในการประกันภัยเรือ ซึ่งครอบคลุมความเสียหายต่อตัวเรือและสินค้าที่อยู่ในเรือ จากการสูญเสีย การเสียหาย หรือสูญหาย อันเนื่องมาจากเหตุสุดวิสัย เช่น ภัยธรรมชาติ อุบัติเหตุ สงคราม หรือการก่อการร้าย

ส่วนค่าระวางเรือ หมายถึงค่าใช้จ่ายในการขนส่งสินค้าทางทะเล ซึ่งครอบคลุมค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการขนส่งสินค้า เช่น ค่าเช่าเรือ ค่าน้ำมัน ค่าอาหาร ค่าแรงลูกเรือ เป็นต้น

ดังนั้น ค่าประกันเรือจึงแตกต่างจากค่าระวางเรือ โดยค่าประกันเรือเป็นการคุ้มครองความเสี่ยงต่อความเสียหายของเรือและสินค้า ในขณะที่ค่าระวางเรือเป็นการชำระค่าบริการในการขนส่งสินค้า

ทางด้าน Lloyd J. Austin III รัฐมนตรีกลาโหมสหรัฐฯ ประกาศว่า กองกำลังข้ามชาติชุดใหม่กำลังแสวงหาความร่วมมือกับนานาประเทศในการจัดการกับความท้าทายด้านความมั่นคงในทะเลแดงทางตอนใต้และอ่าวเอเดน โดยมีเป้าหมายเพื่อประกันเสรีภาพในการเดินเรือสำหรับทุกประเทศและสนับสนุนความมั่นคงในภูมิภาค และความเจริญรุ่งเรือง ความร่วมมือระหว่างกองทัพของสหรัฐฯ อังกฤษ บาห์เรน แคนาดา และฝรั่งเศส มีขึ้นหลังจากที่เรือรบสหรัฐฯ ลำหนึ่งสามารถยิงโดรน 14 ลำที่ปล่อยจากดินแดนที่กลุ่ม Houthi ควบคุมตกเมื่อวันเสาร์ที่ 16 ธันวาคมที่ผ่านมา

Cape of Good Hope: Source

เกร็ดน่ารู้เกี่ยวกับคลอง Suez

คลองสุเอซเป็นคลองที่มีความยาว 192 กิโลเมตร เป็นเส้นทางเดินเรือทางทะเลที่เร็วที่สุดที่เชื่อมระหว่างเอเชียและยุโรป คลองสุเอซเชื่อมระหว่างทะเลเมดิเตอร์เรเนียนกับทะเลแดง
คลองนี้เป็นหนึ่งในเจ็ดจุดทางภูมิศาสตร์ที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการค้าน้ำมันโลก และยังเป็นจุดที่มีความเสี่ยงต่อการถูกกีดขวางเนื่องจากคลองมีขนาดที่แคบหรือเสี่ยงจากถูกการโจมตีของโจรสลัดอีกด้วย
สำนักงานสารสนเทศด้านพลังงานของสหรัฐฯ เปิดเผยข้อมูลว่าในปี 2023 คลองสุเอซมีการขนส่งน้ำมันประมาณ 9.2 ล้านบาร์เรลต่อวัน คิดเป็นประมาณ 9% ของความต้องการใช้น้ำมันทั่วโลก
ประมาณ 4% ของการนำเข้า LNG ทั่วโลก (391 ล้านเมตริกตันในปี 2023) ถูกขนส่งผ่านคลองสูเอซ
รายได้จากค่าผ่านทางที่เจ้าของเรือต้องจ่ายถือเป็นแหล่งรายได้สำคัญของเศรษฐกิจประเทศอียิปต์ และทำสถิติสูงสุดเป็นประวัติการณ์ที่ 9,400 ล้านดอลลาร์ในปี 2023 นี้
คลองสุเอซสามารถรองรับกองเรือบรรทุกน้ำมันที่บรรทุกมาเต็มลำได้มากกว่า 60% ของโลกเรือบรรทุกน้ำมันทั้งหมดในโลกนี้ และสามารถรองรับกองเรือขนส่งสินค้าเทกองได้มากกว่า 90% อีกทั้งยังสามารถรองรับเรือบรรทุกตู้คอนเทนเนอร์ รถขนส่งสินค้า และเรือขนส่งสินค้าทั่วไปได้ทุกประเภท
เรือที่บรรทุกน้ำมันดิบของซาอุดีอาระเบียจากอ่าวตะวันออกกลางสามารถเดินทางไปยังรอตเตอร์ดัมได้ด้วยระยะทางเพียง 6,436 ไมล์ทะเลหากใช้เส้นทางผ่านคลองสุเอซ ต่างกับการเดินทางอ้อมทวีปแอฟริกาที่จะทำให้ระยะทางในการเดินทางเพิ่มขึ้นเป็น 11,169 ไมล์ทะเล ซึ่งจะทำให้เจ้าของเรือต้องใช้เวลาในการขนส่งนานขึ้นและเสียค่าใช้จ่ายเพิ่มมากขึ้น

เส้นทางการเดินเรือของเรือบรรทุกสินค้าที่ต้องผ่านคลอง Suez: Reuter