จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยศูนย์สื่อสารองค์กร ร่วมกับคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาฯ และภาคีเครือข่ายนักวิจัยด้านอนุกรมวิธานและความหลากหลายทางชีวภาพ จัดงาน Chula the Impact ครั้งที่ 36 ในหัวข้อ “43 สิ่งมีชีวิตใหม่ของโลก” นามพระราชทานจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ณ ห้อง 111 อาคารมหาจุฬาลงกรณ์
งาน Chula the Impact ครั้งที่ 36 มีการแถลงข่าวการค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ของโลกที่ค้นพบในประเทศไทยจำนวน 43 ชนิด ซึ่งได้รับพระราชทานชื่อวิทยาศาสตร์ภายใต้พระนามของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมายุ 70 พรรษา พุทธศักราช 2568 นอกจากนี้ยังเป็นเวทีสำคัญในการเผยแพร่องค์ความรู้ทางวิชาการด้านอนุกรมวิธานและความหลากหลายทางชีวภาพสู่สาธารณชน ตอกย้ำบทบาทของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยในฐานะสถาบันอุดมศึกษาชั้นนำที่สนับสนุนงานวิจัยเพื่อประโยชน์ของประเทศชาติและสังคมอย่างยั่งยืน ภายในงานมีการฉายวีดิทัศน์เทิดพระเกียรติสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เพื่อแสดงความสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณด้านการส่งเสริมการศึกษา วิทยาศาสตร์ อนุกรมวิธาน และความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย
ศ.ดร.วิเลิศ ภูริวัชร อธิการบดีจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ประธานกล่าวเปิดงาน กล่าวถึงการค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ของโลกจำนวน 43 ชนิดโดยนักวิทยาศาสตร์ไทยว่า เป็นการสร้างปรากฏการณ์ใหม่ทางวิทยาศาสตร์ และความภาคภูมิใจที่มีการค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ในประเทศไทยโดยความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยต่าง ๆ นับเป็นหนึ่งในของขวัญปีใหม่สำหรับคนไทยที่สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของนักวิจัยไทยและความอุดมสมบูรณ์ด้านความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย พร้อมทั้งเป็นองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ที่เป็นประโยชน์ต่อสาธารณชน และเป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ถึงความก้าวหน้าของงานวิจัยด้านอนุกรมวิธานและความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศ
การค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ของโลกเป็นผลจากการทำงานร่วมกันของนักวิจัยจากหลากหลายสถาบันทั้งในประเทศและต่างประเทศ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงพลังของความร่วมมือทางวิชาการ และบทบาทของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยในการสนับสนุนและขับเคลื่อนงานวิจัยด้านวิทยาศาสตร์อย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้าง องค์ความรู้ใหม่ที่นำไปสู่การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการพัฒนาที่ยั่งยืน รวมทั้งสร้างแรงบันดาลใจให้นักวิทยาศาสตร์รุ่นเยาว์ดำเนินรอยตาม
ศ.ดร.ประณัฐ โพธิยะราช คณบดีคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวถึงบทบาททางวิชาการของคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาฯ ในการส่งเสริมและสนับสนุนงานวิจัยด้านอนุกรมวิธานและความหลากหลายทางชีวภาพ โดยเน้นถึงการทำงานเชิงบูรณาการกับเครือข่ายนักวิจัยทั้งในประเทศและต่างประเทศ เพื่อสร้างองค์ความรู้ใหม่ที่ได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ
ก่อนที่จะค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ นักวิทยาศาสตร์จะต้องศึกษาว่าพื้นที่ใดที่มีการเปลี่ยนแปลงและก่อให้เกิดความหลากหลายทางชีวภาพ และวางแผนในอนาคตว่าจะรับมือกับการเปลี่ยนแปลงอย่างไร ความหลากหลายทางชีวภาพสามารถบอกได้ว่าปรากฏการณ์ทางธรรมชาติจะส่งผลต่อชีวิตของเราอย่างไร ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีในปัจจุบันทำให้การตรวจการค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่มีความแม่นยำและรวดเร็วมากยิ่งขึ้น
ศ.ดร.สมศักดิ์ ปัญหา ผู้อำนวยการศูนย์ความเป็นเลิศด้านความหลากหลายทางชีวภาพ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้นำเสนอที่มาและรายละเอียดของการค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ของโลก โดยอธิบายถึงกระบวนการวิจัย การจำแนกชนิด และการตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ของสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ทั้ง 43 ชนิด ภายใต้ความร่วมมือของ 31 สถาบันภายในประเทศไทย และ 14 สถาบันในต่างประเทศ ซึ่งเป็นผลงานวิจัยสำคัญด้านอนุกรมวิธานและความหลากหลายทางชีวภาพของประเทศไทย
ศ.ดร.สมศักดิ์กล่าวว่าประเทศไทยมีสิ่งมีชีวิตและพืชอยู่มากมายที่เป็นต้นแบบ แสดงถึงความหลากหลายทางชีวภาพ การค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ต้องมีเกณฑ์สำคัญหรือ Type หลักในการเทียบกับชื่อทางวิทยาศาสตร์ที่มีอยู่แล้ว ซึ่งปัจจุบันสามารถใช้ DNA ซึ่งเป็นหัวใจของพันธุกรรมในการเทียบได้ สิ่งมีชีวิตทั้ง 43 ชนิดผ่านการตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญ 14 ประเทศ และได้รับการตีพิมพ์ในวารสารนานาชาติในปีนี้
ภายในงานยังมีการจัดนิทรรศการแสดงข้อมูลสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ของโลกทั้ง 43 ชนิด ค้นพบโดยนักวิทยาศาสตร์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย รวมทั้งจากมหาวิทยาลัยและสถาบันต่าง ๆ เพื่อเผยแพร่องค์ความรู้ด้านความหลากหลายทางชีวภาพแก่สาธารณชน
รายชื่อสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ของโลกที่ค้นพบในประเทศไทย จำนวน 43 ชนิด ดังนี้
รายชื่อที่เป็นสกุลใหม่ของโลก จำนวน 2 สกุล
• สกุลผีเสื้อกลางคืนเทพรัตน์ (Debaratania)
• สกุลเห็ดก้อนอำพันเจ้าฟ้า (Sirindhornea)
รายชื่อพืชชนิดใหม่ของโลก จำนวน 3 ชนิด
• กระเจียวชมพูสิรินธร (Curcuma princeps)
• ต่างหูสิรินธร (Brachylophon sirindhorniae)
• ฮ่อมสิรินธร (Strobilanthes sirindhorniae)
รายชื่อสัตว์ชนิดใหม่ของโลก จำนวน 33 ชนิด
– สัตว์ในกลุ่มหนอนปล้อง จำนวน 3 ชนิด
• ไส้เดือนริมโขงบึงกาฬ (Amynthas septuaginta)
• ไส้เดือนเทพรัตน์แม่น้ำโขง (Amynthas sirindhornae)
• ไส้เดือนภักดีแม่น้ำโขง (Metaphire fidelis)
– สัตว์ในกลุ่มแมลง จำนวน 13 ชนิด
• แตนเบียนเจ้าฟ้า (Batothecoides sirindhornae)
• แตนเบียนเจ้าหญิง (Gilen principissa)
• แมลงช้างกรามโตเทพรัตน์ (Protohermes sirindhornae)
• แมลงชีปะขาวเทพรัตน์ (Ephoron debaratana)
• แมลงชีปะขาวสิรินธร (Teloganopsis sirindhornae)
• แมลงปอเข็มท้องยาวเทพรัตน์ (Coeliccia sirindhornae)
• แมลงหางดีดถ้ำเจ้าฟ้า (Lepidonella sirindhornae)
• ผึ้งยางไม้เจ้าฟ้าหญิงสิรินธร (Megachile sirindhornae)
• มดเขาสูงสิรินธร (Temnothorax sirindhornae)
• มดตะนอยเทพรัตน์ (Tetraponera sirindhornae)
• มดตะลานคูหารัตน์ (Camponotus sirindhornae)
• มดบากเทพรัตน์ (Vombisidris sirindhornae)
• มวนหญ้าสิรินธร (Ceratocombus sirindhornae)
– สัตว์ในกลุ่มครัสเตเซียน จำนวน 5 ชนิด
• กุ้งแคระน้ำจืดเจ้าฟ้า (Caridina sirindhornae)
• กุ้งเทพรัตน์ (Macrobrachium debaratae)
• คลาโดเซอแรนสมเด็จพระเทพรัตน์ (Paralona sirindhornae)
• โคพีพอดสิรินธร (Tropodiaptomus sirindhornae)
• แอมฟิพอดเจ้าฟ้า (Quadrimaera sirindhornae)
– สัตว์ในกลุ่มไมเรียพอด จำนวน 6 ชนิด
• กิ้งกือกระบอกหางมนสิรินธร (Coxobolellus sirindhornae)
• กิ้งกือกระบอกหางแหลมสิรินธร (Thyropygus sirindhornae)
• กิ้งกือกระสุนพระรามเจ้าฟ้า (Rhopalomeris sirindhornae)
• กิ้งกือตะเข็บเจ้าฟ้า (Yuennanina sirindhornae)
• กิ้งกือมังกรเจ้าฟ้าหญิง (Desmoxytes chaofa)
• กิ้งกือมังกรสิรินธร (Desmoxytes sirindhornae)
– สัตว์ในกลุ่มแมงมุม จำนวน 1 ชนิด
• แมงมุมรังซ้อนสิรินธร (Domarchus sirindhornae)
– สัตว์ในกลุ่มหอย จำนวน 4 ชนิด
• หอยกาบสามเหลี่ยมลำน้ำมูล (Pseudodon septuaginta)
• หอยทากจิ๋วจุกแดงทรงเจดีย์ (Georissa principalis)
• หอยนักล่าสิรินธร (Discartemon sirindhornae)
• หอยหางดิ้นเจ้าฟ้า (Siamopotaxis principalis)
– สัตว์ในกลุ่มสัตว์มีกระดูกสันหลัง จำนวน 1 ชนิด
• กบเขาหินทรายเจ้าฟ้า (Limnonectes sirindhornae)
รายชื่อเห็ดและยีสต์ชนิดใหม่ของโลก จำนวน 5 ชนิด
• ยีสต์เจ้าฟ้าหญิง (Blastobotrys princeps)
• ยีสต์สิรินธร (Cyberlindnera sirindhorniae)
• ยีสต์น้ำหวานดอกตาลโตนดเจ้าฟ้าหญิง (Moniliella princeps)
• ยีสต์น้ำหวานดอกตาลโตนดสิรินธร (Metschnikowia sirindhorniae)
• เห็ดโกงกางจิ๋วสิรินธร (Calathella sirindhorniae)