ฟุตบอลโลก 2026 ที่สหรัฐฯ แคนาดาและเม็กซิโกเป็นเจ้าภาพร่วมกันมีประเด็นให้พูดถึงมากมาย โดยปนประเด็นหนึ่งที่ขาดไม่ได้เลยคือการเรียกกีฬาชนิดนี้ว่าซอกเกอร์ของสหรัฐฯ ที่ต่างจากคนส่วนใหญ่ในโลก
สเตฟาน ชิมานสกี ศาสตราจารย์เกียรติคุณจากมหาวิทยาลัยมิชิแกน ซึ่งเติบโตในอังกฤษช่วงยุค 60 และ 70 เล่าว่า ข้อถกเถียงเรื่องคำว่า ฟุตบอลกับซอกเกอร์ เป็นเรื่องที่น่าแปลกใจมากสำหรับเขา
ความสงสัยนี้ทำให้เขาเริ่มทำวิจัยจริงจัง และพบข้อมูลน่าสนใจว่า ในยุคแรกเริ่มนั้น ฟุตบอลเคยเป็นกีฬาของคนชั้นสูงหรือชนชั้นนำมาก่อน
ย้อนกลับไปตอนที่ก่อตั้งสมาคมฟุตบอลอังกฤษ (เอฟเอ) ในปี 1863 แกนนำผู้ก่อตั้งล้วนเป็นศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ดและโรงเรียนคนชั้นสูง เช่น ตระกูลขุนนาง หรือผู้ที่ฐานะร่ำรวย
กติกาที่เอฟเอกำหนดขึ้นทำให้เกมนี้มีชื่อเรียกอย่างเป็นทางการว่า แอสโซซิเอชั่น ฟุตบอล เพื่อให้ต่างจากกีฬาฮิตอีกประเภทในยุคนั้นคือ รักบี้ ฟุตบอล ที่ต่อมาย่อให้สั้นลงเหลือแค่ ฟุตบอลและรักบี้ ตามลำดับ
ต่อมาในช่วงทศวรรษ 1880-1890 กลุ่มนักศึกษามหาวิทยาลัยผู้ร่ำรวยนิยมพูดสแลง ด้วยการตัดทอนคำให้สั้นลงแล้วเติมท้ายด้วยเสียง “-er” เข้าไป
เช่น แทนที่จะพูดว่า เบรกฟาสต์ ที่หมายถึงอาหารเช้าก็จะเรียกว่าเบรกเกอร์ และพอนำมาใช้กับกีฬารักบี้ก็กลายเป็นคำว่ารักเกอร์
แล้วคำว่า ซอกเกอร์มาจากไหน? โดย สเตฟาน ชิมานสกีอธิบายว่า แม้จะไม่มีใครฟันธงได้ร้อยเปอร์เซ็นต์
แต่ทฤษฎีที่น่าเชื่อถือที่สุดคือ นักศึกษาหัวใสกลุ่มนี้หยิบเอาคำว่า soc ที่อยู่ตรงกลางของคำว่า Association มาเติม “-er” เข้าไป จนกลายเป็นคำว่า ซอกเกอร์ในที่สุด ซึ่งมีหลักฐานเอกสารยืนยันชัดเจนว่าคำนี้ถูกคิดค้นขึ้นในรั้วมหาวิทยาลัย
แอนดี้ มิตเชลล์ นักประวัติศาสตร์การกีฬา เสริมว่า พบการสะกดคำว่า “Soccer” หรือ “Socker” ในนิตยสารโรงเรียนหลายแห่งของอังกฤษตั้งแต่ช่วงปลายปี 1885 และเชื่อว่าคำนี้น่าจะถูกใช้ในภาษาพูดมาก่อนหน้านั้นแล้ว
เมื่อเวลาผ่านไป คำว่า “Socker” ค่อยๆ เลือนหายไป เหลือไว้เพียง “Soccer” ที่เดินทางข้ามทวีปไปพร้อมกับการแพร่ขยายของตัวกีฬา ปัจจุบันเราจึงยังเห็นคำนี้ถูกใช้เป็นหลักในออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ แอฟริกาใต้ แคนาดา และสหรัฐฯ
สำหรับในสหรัฐฯ คำว่าฟุตบอลถูกยกไปใช้เรียก อเมริกันฟุตบอล แทน ซึ่งสเตฟาน ชิมานสกีชี้ว่า ทุกอย่างเชื่อมโยงกันหมด เพราะอเมริกันฟุตบอลก็วิวัฒนาการมาจากรักบี้และมีกลิ่นอายของฟุตบอลผสมอยู่ด้วย
ดังนั้นทั้งสองกีฬาจึงเหมือนเป็นลูกพี่ลูกน้องกัน และเติบโตขึ้นมาในยุคเดียวกับที่คำว่าซอกเกอร์ กำลังฮิตพอดี
ในส่วนของสื่ออังกฤษ แม้จะชอบใช้คำว่า ฟุตบอลมากกว่า แต่หน้าหนังสือพิมพ์ในอังกฤษก็ยังคงใช้คำว่า ซอกเกอร์ ควบคู่ไปด้วยจนถึงยุค 80 ก่อนที่คำว่าฟุตบอล จะกลายมาเป็นคำที่ใช้เรียกกีฬาประเภทนี้โดยทั่วไปได้อย่างเบ็ดเสร็จในภายหลัง
สเตฟาน ชิมานสกี ทิ้งท้ายไว้ว่า สิ่งหนึ่งที่คนอเมริกันชอบทำคือ เวลาพวกเขาหลุดปากพูดคำว่า ซอกเกอร์ พวกเขาจะรีบขอโทษแล้วเปลี่ยนเป็นฟุตบอล ทันที เพราะคิดว่าคนอังกฤษอ่อนไหวกับคำนี้ ซึ่งมันก็จริง แต่ปัจจุบันเหลือแค่บางคนหรือคนรุ่นเก่าเท่านั้น
และมันก็สุภาพดีที่ชาวอเมริกันขอโทษ แต่ตนมักจะบอกลูกศิษย์เสมอว่า มันเป็นคำภาษาอังกฤษแท้ๆ เลยที่คนอังกฤษคิดขึ้นมาเอง เพราะฉะนั้น ใช้ไปได้เลยไม่ต้องเกรงใจ เพราะคนอังกฤษเข้าใจและยอมรับได้ / bbc