เวลากาแฟ /วิรัตน์ แสงทองคำ

หากจะสัมผัส “เวลากาแฟ” อย่างตั้งใจ สักที่ใดที่หนึ่งในกรุงเทพฯ  คงจะเป็นที่นี่

ที่ผ่าน ๆ มา ไม่ใคร่ได้นำเสนอเรื่องราว “เวลากาแฟ” นอกบ้าน ณ คาเฟ่ ในมืองหลวง-กรุงเทพฯ ราวกับตั้งใจให้ความสำคัญในระหว่างการเดินทางที่ไกลออกไป

อันที่จริง ณ กรุงเทพฯ มีการเดินทางอย่างหนึ่งเป็นไปอย่างพิสดาร ด้วยเรื่องราวมากมาย  การเดินทางผ่านกาลเวลาเชื่อมโยงจากอตีตถึงปัจจุบัน เป็นตามธรรมเนียม ตามมุมมองอันเป็นปัจเจก จึงพยายามให้ “เวลากาแฟ” เป็นชิ้นส่วนเล็ก ๆ เท่าที่จะเป็นได้ เป็นเศษเสี้ยวหนึ่งของบริบท

ถนนเจริญกรุง (2407) ควรเป็นจุดหมายตั้งต้นการเดินทางตามถนนสายแรกของกรุงเทพฯ ผ่านช่วงเวลากว่า 150 ปี ด้วยเรื่องราวอันหลากหลาย ไม่หยุดนิ่ง ผ่านสถาปัตยกรรมและวิถีชีวิตสองฟากฝั่ง จงใจให้เลาะเรียงเคียงข้างสัมพันธ์เป็นพลวัตกับแม่น้ำเจ้าพระยา

เปิดฉากยุคสมัยใหม่กรุงเทพฯ  ร่องรอย เรื่องราว และเอกลักษณ์แห่งย่าน เต็มไปด้วยพลังขับเคลื่อนอันหลากหลาย ท่ามกลางช่วงเวลาต่าง ๆ  สะท้อนผ่านบางภาพสำคัญ ๆ คงมีชีวิต และอิทธิพล การเดินผ่านถนน ตรอกซอกซอย บางทีวกวนไปมา เพื่อเข้าถึงเรื่องราว

ขอเปิดฉาก ณ ห้าง โอ.พี. เพลส (O.P. PLACE) ซ่อนตัวอยู่ในซอยใกล้ ๆ โรงแรม แมนดาริน โอเรียนเต็ล และ สถานทูตฝรั่งเศส  เพิ่งพลิกชีวิตขึ้นมาใหม่เมื่อ 3 ทศวรรษ จากห้างรัชสมัยรัชกาลที่ 5 —ฟัลค์ แอนด์ ไบเด็ก ( Falck & Beidek) หรือ ห้างสิงโต ดูยิ่งใหญ่ในเวลานั้น สะท้อนอิทธิพลยุคอาณานิคม ว่าด้วยความสัมพันธ์วงแคบ ๆ ระหว่างโลกตะวันตกกับราชสำนักไทย ห้างฝรั่งแรก ๆ ซึ่งเสนอสินค้าตอบสนองวิถีชีวิตแบบตะวันตก แก่ราชวงศ์และชนชั้นนำ ขณะที่อีกซอกหลืบแห่งปรากฏการณ์ มีห้างเล็ก ๆ เช่นตำนาน กาแฟ ตงอู” เกาะเกี่ยวกระแสในยุคเดียวกันอยู่ด้วย

ภาพที่กว้างขึ้นในยุคเดียวกัน ใกล้ ๆ กันกับห้างสิงโต ติดกับ ท่าเรือโอเรียนเต็ล และ โรงเรียนอัสสัมชัญคอนแวนต์ ปรากฏตึกสำนักงาน The East Asiatic Company ก่อตั้งโดยชาวเดนมาร์ก กับอีกแห่งที่โดดเด่นอย่างยิ่ง-ศุลกสถาน อย่างที่เคยเรียกกัน-โรงภาษีร้อยชักสาม เกิดขึ้นจากผลพวงของสนธิสัญญาเบาริ่ง (2398) จุดปะทะสำคัญแห่งยุคอาณานิคม

จากยุคหนึ่ง สู่อีกยุค จากมือเก่า สู่มือใหม่ สู่นักธุรกิจไทยผู้สร้างตัวหลังสงครามเวียดนาม ผู้ทรงอิทธิพลในกรุงเทพฯ ปัจจุบัน

ห้าง โอ.พี. เพลส กับโครงการโรงแรมห้าดาว ตามแผนพลิกโฉมตึก East Asiatic มีเจ้าของเดียวกัน เกี่ยวพันกับ “เบียร์ช้าง” ส่วน ศุลกสถาน กำลังจะเป็นโรงแรมแห่งใหม่ในมือใหม่เช่นกัน โดยเจ้าของ รถไฟฟ้าบีทีเอส

มีบางแห่งคงอิทธิพลคงอยู่มั่นคงเคียงข้างสถาบันสำคัญ —ธนาคารไทยพาณิชย์ ตลาดน้อย สำนักงานใหญ่แบงก์ สยามกัมมาจล (ชื่อเดิม)-ธนาคารเก่าแก่ที่สุดของไทยที่เหลืออยู่ อาคารซึ่งสร้างขึ้นท่ามกลางช่วงเวลาไม่ค่อยราบรื่นก่อนสงครามโลกครั้งที่ 1  ขณะอยู่ภายใต้อำนาจบริหารโดยชาวต่างชาติ  แต่อย่างไรธุรกรรมของธนาคารดำเนินไปจากวันนั้น จนถึงวันนี้

อีกบางแห่ง สัญลักษณ์อันมีพลังขับเคลื่อนไม่ขาดสาย —ตึกไปรษณีย์กลาง สถาปัตยกรรม Art Deco ตึกใหญ่ที่สุดริมถนนเจริญกรุง อีกยุคของกรุงเทพฯ เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงการปกครอง จุดตัดโฉมหน้าใหม่ของสังคมไทย ว่าด้วยความสัมพันธ์ระหว่างสังคมไทยกับโลกภายนอกผ่านระบบสื่อสาร และว่าด้วยความสัมพันธ์ ความสำคัญของสังคมไทยได้เปิดกว้างขึ้น จากผู้ทรงอำนาจและอิทธิพล สู่สามัญชน

ในเส้นทางย่ำเท้าย่านเจริญกรุง มีความพยายามตามหาบางอย่างในบางฉากตอนซ่อนอยู่ ให้เติมเต็มชิ้นส่วน สีสัน และพลัง “เจริญกรุง”

พลังซึ่งเชื่อมโยงกันในยุคปัจจุบันอย่างแยกไม่ออก เริ่มจากสัญญาณจากตึกไปรษณีย์กลาง  เมื่อ (ปี 2559) TCDC ย้ายมาปักหลักที่นี่ มาพร้อมกับบทบาทน่าทึ่ง หัวเรี่ยวหัวแรงขับเคลื่อนพลิกโฉมให้เจริญกรุงเดินหน้าไปสู่นิยามย่านสร้างสรรค์ (Charoenkrung Creative District) อบอวลไปด้วยพลังขับเคลื่อนของผู้คนวงกว้าง โดยเฉพาะพลัง ตัวเล็กตัวน้อย” 

น่าจะเป็นจุดแวะแห่งหนึ่ง ให้เป็น เวลากาแฟ” ช่วงสั้น ๆ ที่ TCDC พร้อมกับมุมมองอย่างนก บนชั้นบนที่มีดาดฟ้า พอจะมองเห็นภาพย่านเจริญกรุงยุคปัจจุบันกว้างออกไป (ภาพ 1-2)

ใกล้ ๆ กับตึก ไปรษณีย์กลาง มีที่แวะเวียนใหม่ ๆ หลายแห่ง รวมทั้งที่แห่งหนึ่ง มีทั้งร้านค้า แกลเลอรี และร้านกาแฟ ซึ่งผันเปลี่ยนบทบาทจากโกดังสินค้ายุทธภัณฑ์กองทัพญี่ปุ่นในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง กับคลังสินค้าของบริษัทข้ามชาติต่างกรรมต่างวาระ (ภาพ 3-4)

เรื่องราวบางช่วงเชื่อมโยงบางย่านย่อย ๆ ให้มีบุคลิกเฉพาะ เมื่อมุ่งสู่เจริญกรุงด้านใต้ จุดบรรจบ สีลม-สาทร ชุมชนหนึ่งซึ่งมีคนไทยเชื้อสายจีนกวางตุ้งอย่างหนาแน่น ผู้ชำนาญเชิงช่าง กับโรงกลึงเก่าหลายแห่งคงร่องรอยไว้ ให้ภาพความเชื่อมโยงกับกิจการแห่งหนึ่งเกิดขึ้นในยุคอาณานิคม-บริษัทอู่กรุงเทพ (Bangkok dock) ก่อตั้งโดย กัปตันบุช ชาวอังกฤษในตำนานย่านเจริญกรุง ก่อนกลายมาเป็นกิจการสังกัดกองทัพในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ซึ่งหล่อเลี้ยงช่างเชื้อสายกวางตุ้งเอาไว้

จะโดยตั้งใจหรือไม่ก็ตาม มีคาเฟ่แห่งหนึ่ง ได้ถ่ายทอดเรื่องราวผ่านสถาปัตยกรรม ตึกแถวโรงกลึงเก่า ซึ่งเชื่อว่าสัมพันธ์กับ คนตัวเล็กตัวน้อย” ที่ว่านั้น (ภาพ 5- 8 )

อีกฉากตอนแห่งเจริญกรุงด้านเหนือ มีเรื่องราว ”เชียงกง” แหล่งค้าอะไหล่ ชิ้นส่วน และ เครื่องยนต์ใช้แล้ว เติบโตยุคหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ที่มียานยนต์เก่าจำนวนมาก เชียงกง กลายเป็นแบรนด์และGeneric name อันแข็งแรงจนถึงปัจจุบัน เชื่อมโยงกับชื่อศาลเจ้าที่เป็นตำนานในย่านเดียวกัน ที่นี่มีร้านกาแฟแห่งหนึ่ง(โปรดชมคลิป)ซ่อนตัวอยู่อย่างมีสไตล์ ประสานยุคสมัยใหม่เข้ากับตำนานแห่งย่านอย่างกลมกลืน

ยังมีอีกหลายมิติซ่อนอยู่ในเรื่องราวและสีสัน “เจริญกรุง” ย่านสร้างสรรค์ ด้วยพลังอันหลากหลาย ขับเคลื่อนอย่าง เร้าใจ


อ่าน “เวลากาแฟ” ทุกตอนที่นี่


วิรัตน์ แสงทองคำ คอลัมนิสต์ ธุรกิจอิสระ ด้วยวัตรปฏิบัติ 4 ทศวรรษกับผลงานนับพันชิ้น งานบางส่วนปรากฏใน https://viratts.wordpress.com/และ https://www.facebook.com/วิรัตน์-แสงทองคำ เบื้องหลังฉาก “เวลากาแฟ” ดำเนินไปเป็นกิจวัตร ด้วยเรื่องราวและความคิดที่แตกต่าง เพิ่งจะเปิดสู่วงกว้างครั้งแรก @Marketeer online



อัพเดตข่าวสารการตลาดทุกวันได้ที่ Website: Marketeeronline.co
Facebook: www.facebook.com/marketeeronline

ติดตาม Marketeer Online ทาง Line@ : @marketeer