Trends / หลังได้กลับมาเป็นประธานาธิบดีสหรัฐฯ โดนัลด์ ทรัมป์ ก็เดินหน้าจัดการประเด็นต่าง ๆ เพื่อทำให้สหรัฐฯ กลับมายิ่งใหญ่อีกครั้งตามที่ได้ประกาศไว้ ซึ่งหนึ่งในนั้นคือการลดอิทธิพลของจีน คู่ปรับสำคัญบนเวทีโลก ณ ปัจจุบัน
ผู้ที่รับคำสั่งจัดการเรื่องนี้โดยตรงคือ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ นำไปสู่การเดินทางเยือนประเทศที่เปรียบได้กับหลังบ้านของสหรัฐฯ ที่จีนก็เป็นประเด็นสำคัญ และทำเกิดความเคลื่อนไหวน่าสนใจตามมา
ทนายความชาวปานามา 2 คนได้ยื่นเรื่องร้องต่อศาลสูง ให้พิจารณาว่าการให้สัมปทานท่าเรือ 2 แห่งในคลองปานามา ที่เป็นของบริษัท CK Hutchison ของฮ่องกงที่อาจมีความเกี่ยวข้องกับจีนว่า ขัดต่อรัฐธรรมนูญหรือไม่
มี 4 ประเด็นที่ทำให้ความเคลื่อนไหวนี้น่าสนใจ เริ่มจากเกิดขึ้นไม่กี่วันหลัง มาร์โค รูบิโอ มาเยือนปานามา ทำให้ปานามาเป็นทั้งประเทศแรกที่เขาเลือกมาเยือนหลังรับตำแหน่ง และประเทศแรกในแถบลาตินอเมริกาด้วย เพื่อย้ำว่า ปานามาถือเป็นเขตอิทธิพลของสหรัฐฯ
พร้อมส่งสัญญาณด้วยว่า ปานามาต้องกลับมากระชับความสัมพันธ์กับสหรัฐฯ หลังย้ายไปอยู่ข้างจีนแลกกับความช่วยเหลือทางการเงินและเศรษฐกิจมาหลายปี ท่ามกลางการขู่ว่าจะใช้กำลังทหารถ้าไม่ปฏิบัติตาม
ประเด็นน่าสนใจต่อมาคือ หากศาลสูงปานามารับคำร้องจนนำไปสู่การยกเลิกสัมปทานของ CK Hutchison ที่ทนายความปานามาอ้างว่ามีความเชื่อมโยงกับรัฐบาลจีนนั้น อาจทำให้ประเทศกลุ่มลาตินอเมริกา พากันย้ายกลับไปซบสหรัฐฯ
เพราะปานามาคือประเทศแรกของกลุ่มดังกล่าวที่เข้าร่วมในโครงการหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง (One Belt-One Road) ของจีน หลังตัดสัมพันธ์กับไต้หวันเพื่อร่วมมือกับจีน จนต่อมา โดมินิกัน, เอล ซัลวาดอร์, นิการากัว และฮอนดูรัส ก็ทำตาม
ส่วนประเด็นที่ 3 คือ คลองปานามาคือทางเดินเรือสินค้าสำคัญของโลก ที่ทั้งสหรัฐฯ กับจีนมีอิทธิพล มีผลประโยชน์อยู่ นอกจากนี้ ต่างมองว่าถือเป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์
คลองปานามาเป็นคลองขุดยาว 82 กิโลเมตร เชื่อมระหว่างมหาสมุทรแปซิฟิกกับแอตแลนติก โดยบริษัทและรัฐบาลสหรัฐฯ ขุดขึ้นมา สหรัฐฯ จึงอ้างสิทธิในการครอบครองและเก็บเกี่ยวผลประโยชน์มาตั้งแต่เปิดใช้ในปี 1914
แม้ส่งมอบคลองปานามาให้รัฐบาลปานามาแล้วตั้งแต่ปี 1999 แต่ก็ยังจับตาดูปานามาอยู่ตลอด เนื่องจาก 73% ของการส่งออกและนำเข้าสินค้าโภคภัณฑ์ของสหรัฐฯ ต้องผ่านคลองปานามา
ขณะที่รัฐบาลปานามาเองก็เกรงกลัวอิทธิพลสหรัฐฯ เพราะสหรัฐฯ เคยส่งกำลังทหารเข้าไปแทรกแซงถึงขั้นล้มรัฐบาลปานามามาแล้วเมื่อช่วงรอยต่อยุค 80 กับยุค 90
ด้านจีนรุกเข้ามาในคลองปานามาผ่าน CK Hutchison เมื่อปี 1997 โดยแม้เป็นบริษัทของ หลี่ กาชิง มหาเศรษฐีฮ่องกง แต่ในเมื่อฮ่องกงเป็นเขตปกครองของจีน 2 ทนายความปานามาจึงใช้เป็นข้ออ้างว่า รัฐบาลจีนน่าจะได้ผลประโยชน์หรือเข้าถึงข้อมูลการเดินเรือในคลองปานามาผ่าน CK Hutchison
ส่วนประเด็นที่ 4 อันเป็นประเด็นสุดท้ายคือ ผลประโยชน์ของจีนและตำแหน่งที่ตั้งท่าเรือ CK Hutchison โดยข้อมูลช่วงตุลาคม 2023 ถึงกันยายน 2024 ระบุว่า 21.4% ของเรือสินค้าที่ผ่านเข้าออกคลองปานามาเป็นเรือสินค้าจีน โดยเป็นรองแค่เพียงเรือสินค้าสหรัฐฯ เท่านั้น
ขณะที่ท่าเรือของ CK Hutchison แม้มีเพียง 2 แห่ง คือท่าเรือ บัลบัว กับ คริสโตบาล แต่ก็เป็นท่าเรือฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกกับแอตแลนติกตามลำดับ จึงสามารถชี้เป็นชี้ตายให้การเดินเรือในคลองปานามาได้
ดังนั้น นี่อาจอีกเหตุผลสำคัญที่สหรัฐฯ ต้องผลักดันหรือลดอิทธิพลจีนในคลองปานามา /theguardian, bbc, dw, france24
–