หากถามว่าวันนี้เรากำลังอยู่ในโลกแบบไหน ดร.กอบศักดิ์ ภูตระกูล กรรมการรองผู้จัดการใหญ่ ธนาคารกรุงเทพ จำกัด (มหาชน) ให้คำตอบไว้ชัดเจนในงานบรรยายหัวข้อ “Empowering SMEs to Win in the New Economy: ยกระดับ SME ไทย สู่ความพร้อมในเศรษฐกิจยุคใหม่”

ดร.กอบศักดิ์ บอกตรงๆ ว่า “โลกเก่าที่เคยนิ่งสงบและคาดเดาได้มันจบลงไปแล้ว วันนี้เราต้องพาตัวเองเข้าไปอยู่ในซัพพลายเชนใหม่ของโลก ไม่ต้องรอให้เกิดวิกฤตกับตัวเองก่อนถึงจะเริ่มเปลี่ยน เพราะโอกาสเป็นของผู้ที่เตรียมพร้อม”

เพื่อให้ผู้ประกอบการมองเห็นภาพและปรับตัวได้ทัน ดร.กอบศักดิ์ ชี้ให้เห็นความจริง 3 ข้อที่กำลังเปลี่ยนกติกาการทำธุรกิจแบบไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป

🟥1. โลกแห่งความไม่แน่นอน ความผันผวนกลายเป็นเรื่องปกติ

ความท้าทายแรกที่ทุกธุรกิจกำลังเจอ คือยุคที่ไม่มีใครคาดเดาอะไรได้อีกต่อไป ตลาดการเงินและสินทรัพย์ทั่วโลกกำลังเหวี่ยงตัวอย่างรุนแรงชนิดที่ไม่เคยเห็นมาก่อน

ดร.กอบศักดิ์ ยกตัวอย่างให้เห็นภาพ แม้แต่หุ้นชิปยักษ์ใหญ่อย่าง Intel ยังร่วงลงได้ถึง 26% ในคืนเดียว หรือหุ้น Nvidia ก็ตกลงไป 25% จากจุดสูงสุด ขณะที่ดัชนีตลาดใหญ่อย่าง Nasdaq ก็เคยร่วงลงวันเดียวถึง 5%

ด้านราคาทองคำที่เคยขึ้นวันละ 60-300 เหรียญ จนแตะระดับ 5,000 – 5,500 เหรียญ ก็สามารถร่วงลงมาต่ำกว่า 4,000 เหรียญ ได้ เช่นเดียวกับ Bitcoin ที่เคยพุ่งไปถึง 100,000 เหรียญ ก่อนจะดิ่งลงมาอยู่ที่ 65,000 – 70,000 เหรียญ ส่วนราคาน้ำมันก็ผันผวนรายวันถึง 5% – 10%

แม้แต่ค่าเงินบาทของไทยก็เหวี่ยงตัวในกรอบกว้างตั้งแต่ 30 – 36 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่ดอกเบี้ยนโยบายสหรัฐฯ ที่ตอนต้นปีคาดว่าจะลงมาที่ 3% กลับมีโอกาสปรับขึ้นไปที่ 4%

ตัวเลขเหล่านี้กำลังบอกเราว่า ต้นทุนสินค้า ราคาพลังงาน และอัตราแลกเปลี่ยน เปลี่ยนทิศทางได้ตลอดเวลา ใครที่ยังทำธุรกิจด้วยความเคยชินแบบเดิม จะมีความเสี่ยงสูงมาก

🟥2. โลกแห่งการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี AI เปลี่ยนทุก 10 วัน

เรื่องที่สองคือความเร็วของเทคโนโลยี ซึ่งกำลังเปลี่ยนกติกาการแข่งขันไปคนละเรื่องกับในอดีต

เมื่อก่อนเวลาพัฒนาซอฟต์แวร์หรือเทคโนโลยี เราอาจจะใช้เวลาเป็นปี และรอบการอัปเดตอยู่ที่ทุกๆ 3 เดือน แต่ทุกวันนี้ AI เปลี่ยนแปลงในระดับทุกๆ 10 วัน จากเดิมที่ทำแอปพลิเคชันหรือทำการตลาดต้องใช้เวลา 3 เดือน ตอนนี้เหลือแค่ 3 วัน หรือทำได้ในคลิกเดียว

“วันนี้ AI เปลี่ยนแปลงทุก 10 วัน ใครที่ไม่เรียนรู้และตามไม่ทัน ช่องว่างทางธุรกิจจะกว้างขึ้นเรื่อยๆ จนคู่แข่งเข้ามาชิงตลาดไปหมด ใครที่มาบอกว่า AI ไม่ใช่เรื่องจริง ผมขอเรียนเลยว่าคุณกำลังหลงทาง”

ดร.กอบศักดิ์ มองว่า นอกจาก AI แล้ว โลกของการทำงานกำลังจะเปลี่ยนไปอีกขั้น ในอีก 4-5 ปี ข้างหน้า คาดว่าจะมีหุ่นยนต์เข้ามาใช้งานทั่วโลกถึง 10,000 ล้านตัว โดยปัจจุบันต้นทุนหุ่นยนต์ลดลงมาอยู่ที่ประมาณ 30,000 เหรียญ หรือราว 1 ล้านบาท ซึ่งใกล้เคียงกับราคารถยนต์

ขณะที่เทคโนโลยี Quantum Computing (เทคโนโลยีการประมวลผลรูปแบบใหม่ที่ใช้หลักการของ กลศาสตร์ควอนตัม มาช่วยในการคำนวณ ทำให้สามารถแก้โจทย์ปัญหาที่ซับซ้อนมากๆ ได้เร็วกว่าซูเปอร์คอมพิวเตอร์ทั่วไปแบบเทียบกันไม่ติด)

อย่างชิปของ Google แก้โจทย์คณิตศาสตร์สุดซับซ้อนที่ซูเปอร์คอมพิวเตอร์ทั่วไปต้องใช้เวลาคำนวณให้เสร็จได้ภายใน 5 นาที ความก้าวหน้าเหล่านี้จะทำให้โครงสร้างพื้นฐานอย่าง Data Center ในอีก 3-5 ปี ข้างหน้า เปลี่ยนรูปแบบไปจากเดิมจนไม่ต้องพึ่งพาพลังงานไฟฟ้าและน้ำปริมาณมหาศาลเหมือนในปัจจุบัน

🟥3. โลกแห่งการแบ่งขั้วทางภูมิรัฐศาสตร์ โอกาสทองในซัพพลายเชนใหม่

ท่ามกลางความขัดแย้งระหว่างสหรัฐอเมริกาและจีน เศรษฐกิจไทยที่เติบโตประมาณ 2% – 3% กำลังอยู่ในภาวะ K-Shape คือมีทั้งธุรกิจที่หดตัวและธุรกิจที่เติบโตก้าวกระโดด 10% – 20% หัวใจสำคัญคือผู้ประกอบการต้องหาให้เจอว่าโอกาสอยู่ตรงไหน

ดร.กอบศักดิ์ ชี้ว่าจุดเปลี่ยนใหญ่ในขณะนี้ คือเงินทุนที่กำลังไหลออกจากประเทศจีน จากวิกฤตอสังหาริมทรัพย์ในจีนที่ราคาปรับลดลงติดลบถึง 40% และแรงกดดันจากสงครามการค้า ทำให้บริษัทต่างชาติและบริษัทจีนเองต้องย้ายฐานการผลิตออกมาสู่ภูมิภาคอาเซียน

ประเทศไทยจึงกลายเป็นจุดหมายปลายทางสำคัญ โดยมีเม็ดเงินลงทุนไหลเข้ามามูลค่าสูงถึง 500,000 ล้านบาท ก่อให้เกิดอุตสาหกรรมใหม่ๆ ที่บ้านเราไม่เคยมีมาก่อน

  • อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ (Semiconductor) ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ

  • อุตสาหกรรมแผงวงจรอิเล็กทรอนิกส์ (PCB) ซึ่งผู้ผลิตระดับ Top 10 ของโลก เข้ามาตั้งฐานการผลิตในไทยแล้วถึง 7-8 บริษัท

  • Data Center และ Cloud จากยักษ์ใหญ่อย่าง AWS, Google และ Microsoft

  • อุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า (EV) ที่กำลังเปลี่ยนผ่านจากการผลิตรถสันดาป (ICE) ไปสู่ฐานการผลิต EV เพื่อส่งออก

ขณะเดียวกัน จุดแข็งเดิมของไทยอย่างอาหารและการเกษตร ก็กำลังยกระดับไปสู่ Biotech และอาหารแห่งอนาคต ควบคู่ไปกับเทรนด์ Wellness, Longevity และสังคมผู้สูงอายุ 

🟥ทางรอดของ SME ไทย ต้องเปลี่ยนก่อนที่จะถูกบังคับให้เปลี่ยน

เมื่อมองกลับมาที่เศรษฐกิจในประเทศ ดร.กอบศักดิ์ ระบุว่า แม้การส่งออกของไทยจะเริ่มฟื้นตัวกลับมาเติบโตที่ 4% – 5% บางเดือนแตะ 10% จากกลุ่มสินค้าอิเล็กทรอนิกส์

แต่ในช่วง 4-5 ปี ที่ผ่านมา สินเชื่อรวมในระบบธนาคารยังคงหดตัว โดยเฉพาะกลุ่ม SME ที่เข้าถึงสินเชื่อได้ยากขึ้น ท่ามกลางต้นทุนที่กดดันกำไรขั้นต้น (GP)

ทางรอดของ SME ไทยในวันนี้ จึงต้องเริ่มจากนำ AI และเทคโนโลยีมาช่วยลดต้นทุนในการทำการตลาดและบริหารจัดการ เพื่อรักษาอัตรากำไร

ที่สำคัญคือผู้ประกอบการในกลุ่มชิ้นส่วนยานยนต์ ก่อสร้าง วิศวกรรม และบริการ ต้องเร่งพาตัวเองเข้าไปอยู่ในซัพพลายเชนใหม่ เพื่อรองรับกลุ่มทุนอย่าง Data Center, EV และโรงงานอิเล็กทรอนิกส์ ที่กำลังมองหาซัพพลายเออร์ในประเทศ ควบคู่ไปกับการใช้ประโยชน์จากเครือข่ายการค้าในอาเซียนและกลไกค้ำประกันสินเชื่อของภาครัฐ

เพราะในวันที่โลกกำลังบีบให้ทุกคนต้องปรับตัว การปล่อยให้ธุรกิจเดินไปตามยถากรรมไม่ใช่ทางเลือกอีกต่อไป ผู้ที่เตรียมพร้อมและปรับตัวได้เร็วเท่านั้นที่จะคว้าโอกาสในเศรษฐกิจยุคใหม่นี้ไปได้