“Café Amazon” เป็นร้านกาแฟที่เกิดมาจากธุรกิจเสริมของปั๊มน้ำมัน อาจมีบางคนนึกถึงภาพจำว่าเป็นร้านในปั๊มน้ำมัน แวะระหว่างทาง หรือจอดพักขับรถ
แต่วันนี้ภาพจำนั้นเปลี่ยนไปเต็มตัวแล้ว เพราะ Amazon มีสาขานอกปั๊มมากกว่าสาขาในปั๊มเป็นที่เรียบร้อย จากสาขาทั่วประเทศไทยเกือบ 5,000 แห่ง
เรื่องนี้น่าสนใจเพราะเกิดขึ้นในช่วงที่ตลาดกาแฟไทยมีคู่แข่งจำนวนมาก มีทั้งเชนรายใหญ่ ร้านรายย่อย ไปจนถึงผู้ประกอบการทั่วไป เกิดขึ้นอยู่เต็มเมือง
แล้วร้านกาแฟที่เริ่มต้นจากปั๊ม เดินมาถึงจุดนี้ได้อย่างไร?
“Café Amazon” เป็นแบรนด์ในเครือ ปตท. เปิดสาขาแรกเมื่อปี พ.ศ. 2545 หรือเมื่อ 24 ปีที่แล้ว
จุดประสงค์หลักในยุคแรกคือจับกลุ่มคนเดินทาง และเพิ่มช่องทางสร้างรายได้ให้ปั๊มน้ำมัน นอกเหนือจากการขายน้ำมันเพียงอย่างเดียว
ชื่อ “Amazon” มาจากป่าในบราซิล ประเทศต้นกำเนิดของกาแฟหลายชนิด อีกทั้งสื่อถึงความอุดมสมบูรณ์ และเขียวชอุ่ม เป็นที่พักระหว่างการเดินทาง
หลังจากนั้นก็ขยายสาขาออกไปเรื่อยๆ จากร้านที่อยู่ในปั๊ม ออกไปสู่ข้างนอก โดยเน้นจุดที่มีคนผ่านไปมาเป็นจำนวนมาก
กุญแจสำคัญคือการใช้ระบบแฟรนไชส์เปิดให้ผู้สนใจเข้ามาลงทุนสร้างร้านและเปิดสาขา ทำให้แบรนด์ขยายตัวได้อย่างรวดเร็ว
ปัจจุบัน Amazon อยู่ภายใต้บริษัท ปตท. น้ำมันและการค้าปลีก จํากัด (มหาชน) หรือ OR ซึ่งเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ (IPO) เมื่อปี 2564
ในช่วงนั้นเครือ ปตท. พยายามขยายธุรกิจที่ไม่ใช่น้ำมัน (Non-Oil) เป็นช่องทางเติบโตใหม่ และ Amazon ก็เป็นหนึ่งในเสาหลักของธุรกิจนี้
หากมองย้อนดูการเติบโตของจำนวนสาขาในช่วงหลายปีที่ผ่านมา จะเห็นว่าสัดส่วนออกนอกปั๊มเริ่มปรับเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ
สิ้นปี 2564 สาขาทั้งหมด 4,430 สาขา แบ่งเป็นอยู่ในปั๊ม 2,330 สาขา (52.6%) และนอกปั๊ม 2,100 สาขา (47.4%)
สิ้นปี 2565 สาขาทั้งหมด 3,875 สาขา แบ่งเป็นอยู่ในปั๊ม 2,147 สาขา (55.4%) และนอกปั๊ม 1,728 สาขา (44.6%)
สิ้นปี 2566 สาขาทั้งหมด 4,159 สาขา แบ่งเป็นอยู่ในปั๊ม 2,232 สาขา (53.7%) และนอกปั๊ม 1,927 สาขา (46.3%)
สิ้นปี 2567 สาขาทั้งหมด 4,430 สาขา แบ่งเป็นอยู่ในปั๊ม 2,330 สาขา (52.6%) และนอกปั๊ม 2,100 สาขา (47.4%)
สิ้นปี 2568 สาขาทั้งหมด 4,705 สาขา แบ่งเป็นอยู่ในปั๊ม 2,404 สาขา (51.1%) และนอกปั๊ม 2,301 สาขา (48.9%)
จนมาถึงสิ้นไตรมาส 3/2569 มีสาขาในไทยรวม 4,971 สาขา แบ่งเป็นในปั๊ม 2,445 สาขา (49.2%) และนอกปั๊ม 2,526 สาขา (50.8%)
จากตัวเลขข้างต้น จะเห็นว่า จำนวนสาขาของ Amazon เพิ่มขึ้นทุกปี และจุดสำคัญคือ “สาขานอกปั๊ม” มีสัดส่วนมากกว่า “สาขาในปั๊ม” เป็นครั้งแรกไปแล้ว
คำถามคือ ทำไมถึงทำได้ในวันที่ร้านกาแฟเต็มเมือง ทั้งแบรนด์จากปั๊มน้ำมันคู่แข่ง แบรนด์หรูพรีเมียม แบรนด์ระดับกลาง ไปจนถึงร้านของผู้ประกอบการรายย่อยอีกมากมาย
เหตุผลหลักเริ่มจาก “คนรู้จักกันก่อนแบรนด์อื่น” เพราะอยู่ในเครือใหญ่อย่าง ปตท. ที่มีปั๊มน้ำมันอยู่ทั่วประเทศ
ต่อมาคือโมเดลแฟรนไชส์ที่ทำให้ขยายไปได้เร็ว ตามตึกแถว อาคาร ชุมชน สำนักงาน หรือจุดที่มีคนผ่านไปมาจำนวนมากในแต่ละวัน แต่ยังคุมคุณภาพและมาตรฐานได้
ด้านการวางตำแหน่ง Amazon วางไว้เป็นร้านกาแฟอยู่ตรงกลาง ไม่ถูก และไม่แพง เมนูส่วนใหญ่เป็นกาแฟพื้นฐานที่คนทั่วไปคุ้นเคย
นอกจากกาแฟยังมีเมนูอื่นๆ เช่น ชาใส ชานม และเครื่องดื่มต่างๆ เพื่อให้จับลูกค้าได้ทุกกลุ่ม
รวมถึงมีตู้ขนมและเบเกอรี เพื่อรองรับคนได้หลากหลาย และช่วยเพิ่มยอดใช้จ่ายต่อใบเสร็จไปในตัว
การออกแบบร้านก็ยังคงเอกลักษณ์ด้วยบรรยากาศที่เข้ากับป่า เน้นสีเขียว เป็นที่พักผ่อน และดูสบายตา
อีกส่วนที่สำคัญ แต่ลูกค้าอาจมองไม่เห็น คือ “หลังบ้าน”
ด้วยความที่อยู่ในเครือใหญ่ จึงสามารถพัฒนาระบบตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ
ตั้งแต่การจัดหาวัตถุดิบอย่างเมล็ดกาแฟ โรงคั่วกาแฟ ศูนย์กระจายสินค้า ไปจนถึงการประเมินทำเลก่อนเปิดสาขา
ระบบเหล่านี้สำคัญมาก เพราะช่วยให้แบรนด์ขยายไปได้หลายทำเล แต่ยังควบคุมมาตรฐานสินค้าและประสบการณ์ของลูกค้าได้
ขณะเดียวกัน Amazon ก็ปรับตัวตามเทรนด์ใหม่ๆ
เช่นในช่วงหลัง คนต้องการความพรีเมียมมากขึ้น ก็เปิดเป็นร้าน “Café Amazon Experience Flagship Store Ari” ตั้งเด่นอยู่ติดรถไฟฟ้าสถานีอารีย์
แบรนด์จึงดูมีความทันสมัยและพรีเมียมสำหรับกลุ่มลูกค้าที่ต้องการประสบการณ์ใหม่มากขึ้น
หากย้อนดูเส้นทางของ Café Amazon เป็นเรื่องที่น่าสนใจ
จากเดิมเป็นร้านกาแฟที่เป็นธุรกิจเสริมของปั๊มน้ำมัน แต่วันนี้เปลี่ยนผ่านเป็น “ร้านกาแฟที่มีทุกที่” อย่างเต็มตัว พบได้ทั้งในตึกสำนักงาน ห้างสรรพสินค้า ตึกแถว และสถานที่ต่างๆ
จากตัวเลขที่เติบโตขึ้นทั้งจำนวนสาขารวม และสาขานอกปั๊มที่แซงหน้าไปแล้ว เป็นการบ่งบอกว่า แม้วันนี้จะมีคู่แข่งอยู่มากมาย แต่ถ้ามีแบรนด์และระบบหลังบ้านที่แข็งแกร่ง ร้านจากในปั๊มก็มีดีพอที่จะสู้นอกปั๊มได้
