คาเฟ่ทุ่งนา จุดแวะระหว่างทาง ตื่นเต้นเสมอ โดย วิรัตน์ แสงทองคำ

เปิดฉากอย่างกะทันหันเมื่อปลายเดือนมกราคม การขับรถเดินทางท่องเที่ยว (Road trip) ขึ้นเหนือ ไปให้ทันลมหนาวระลอกสุดท้าย ทว่าไม่รีบเร่ง พักระหว่างทางค้างคืนโฮมสเตย์บ้านนาต้นจั่น มีเวลาพอให้ทัวร์ทั่วหมู่บ้าน “แวะเช็กอินตรงนี้ไหมครับ ๆ” ชายหนุ่มวัยกลางคน กำยำ นิสัยดี แห่งหมู่บ้าน สารถีขับรถอีแต๊กพาทัวร์ ผู้ทำหน้าที่ไกด์ไปด้วยในตัว ยิงคำถามชี้ชวนหลายต่อหลายครั้ง ขณะพาไปยังหมุดหมายยอดนิยม-ทุ่งนา แม้เป็นวันธรรมดายังมีผู้คนแวะเวียนมาเช็กอินที่นี่ไม่ขาด (ภาพ 15)

1
2
3
4
5

สารถีอีแต๊กบอกว่า เขาเป็นคนทำนาแปลงนี้ ขณะร่วมมือกับชุมชนปรับแต่งบางสิ่งบางอย่างให้น่าสนใจอยู่เสมอ เพิ่งลงมือเพิ่มสวนดอกไม้กับชิงช้า ทั้งนี้ได้งบกลางก้อนหนึ่งของชุมชนสนับสนุน จนกลายเป็นจุดเช็กอินไฮไลท์ในเส้นทางทัวร์

บ้านนาต้นจั่น สุโขทัย ชุมชนซึ่งสืบทอดวัฒนธรรมทอผ้าหมักโคลนจนมีชื่อเสียง กลายเป็นที่ที่ต้อนรับนักท่องเที่ยว จากกลุ่มเล็ก ๆ ค่อย ๆ ขยายและพัฒนา จนมีที่พักแบบโฮมสเตย์ที่เป็นเอกลักษณ์ ด้วยพยายามรักษาบุคลิกชุมชนเกษตรกรรมดั้งเดิมอย่างเคร่งครัด เข้มแข็ง  มีเรื่องเล่าหนึ่งซึ่งภาคภูมิถึงแผนการอันเด็ดเดี่ยว จนถึงวันนี้เครือข่ายร้านสะดวกซื้อยักษ์ใหญ่ยังไม่สามารถเข้ามากล้ำกราย

สำหรับเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟ (coffee grower) หน้าใหม่ อยู่ในกระบวนการทดลองกับพื้นที่เล็ก ๆ แห่งอีสาน ขับเคลื่อนด้วยแรงบันดาลใจในฐานะ “คอกาแฟ” คนหนึ่ง กับแผนการเดินทางข้างต้น ไปตามจังหวะเวลา เมื่อสิ้นสุดฤดูกาลหนึ่ง ๆ พยายามปลีกตัว หาโอกาสสัมผัส ศึกษาบทเรียนคนอื่นบ้าง ปลายทาง road trip ครั้งนี้ คือเมืองหลวงกาแฟไทย-เชียงใหม่ ระหว่างทางไป  ไม่เพียงแวะพักค้างคืน หากตั้งใจเช็กอินคาเฟ่ที่ผ่านทางอีกด้วย

วัตรปฏิบัติ “เวลากาแฟ” ธรรมดา ๆ ที่เป็นไป ด้วยวิธีทำแบบพื้น ๆ ในที่ทางแปลกใหม่  ถ้าเป็น slow bar ยิ่งน่าสนใจ มีโอกาสได้ถามไถ่ถึงแหล่งที่มาด้วยได้ก็ยิ่งดี ทั้งนี้ให้ความสำคัญกับกาแฟ (ปลูกและผลิตใน) ไทยที่มีเอกลักษณ์ ทั้งที่มาอย่างเจาะจง (coffee origin) กระบวนการ (process) และระดับคั่ว (roasting)  เชื่อว่าจะเป็นประสบการณ์อันน่าทึ่งมากยิ่งขึ้น เมื่อเปิดมุมมองกว้าง สัมผัส บรรยากาศ เรื่องราว และสภาพแวดล้อม

อย่างที่นี่- คาเฟ่ทุ่งนา (ภาพ 610) ที่หนึ่งซึ่งสะท้อนภาพกว้าง กระแสใหม่มาแรง และไปไกลยิ่งขึ้น

6
7
8
9
10

 

คาเฟ่ทุ่งนา ปรากฏการณ์ใหม่ ผุดขึ้นอย่างรวดเร็ว กระจายไปทั่วทุ่งนาทุกภาคของไทยแล้ว ก็ว่าได้ เป็นหมุดหมายซึ่งแวะเวียนของผู้คนมากมาย  เป็นเรื่องราวตื่นตาผ่านรีวิวทั้งบรรดาสื่อกระแสหลักและ Vlogger กระแสซึ่งมีอิทธิพลไม่น้อยเลย จน “คาเฟ่ทุ่งนา” ไปไกลถึงประเทศเพื่อนบ้านแล้ว

เรื่องราวซึ่งเล่าโดยภาพ ได้เปลี่ยนจินตนาการไปจากเดิม ๆ อย่างน้อยก็เทียบเคียงกับ 3 ทศวรรษที่แล้ว เมื่อมองผ่านสาระในหนังสือท่องเที่ยวแล่มเก่า (ภาพ 11) ซึ่งนำเสนอภาพสังคมไทยในเวลานั้นได้อย่างถึงแก่น (ต้นฉบับเดิมเป็นภาษาฝรั่งเศส พิมพ์ครั้งแรกปี 2536 และแปลเป็นภาษาอังกฤษ ปี 2537) ให้ความสำคัญ “ทุ่งนา (rice fields)” เป็นพิเศษด้วยภาพองคาพยพและเรื่องอย่างกระชับ พอจับใจความสำคัญได้ว่า “พลังงานมนุษย์อันทุ่มเทเป็นพิเศษ เพื่อผลิตข้าวตลอดฤดูกาล  ซึ่งมีบทบาทสำคัญในวิถีชีวิตของผู้คน …สร้างความมั่นคงทางอาหารให้กับประชากรไทย ขณะเป็นพืชผลส่งออกที่สำคัญ …” อีกตอนอ้างถึง “มีพิธีกรรมและประเพณีจำนวนมากเกี่ยวข้องอย่างแยกไม่ออกกับการทำนา…” ในหน้าถัดไปให้ภาพต่อเนื่องกันถึงผลิตภัณฑ์งานฝีมือจากไม้ไผ่ในวิถีชีวิตเกษตรกรรม (ภาพ 1213)

11
12
13

คาเฟ่ทุ่งนานอกเมืองพิษณุโลก เป็น “ตัวแทน” กระแสซึ่งเปลี่ยนฉากพลิกโฉมทุ่งนา อาคารสมัยใหม่ก่อเป็นกำแพงอิฐสีแดง ซ่อนตัวกลางทุ่งนาที่มีสวนและแมกไม้พรางตาบางส่วน ดูมีความสัมพันธ์ราง ๆ กับร่องรอยโบรานสถานย่านนั้น ตั้งใจใช้กระจกเปิดมุมมองทุ่งนากว้างใหญ่ เหมือนจะย่อคาเฟ่และผู้คนให้เล็กลง ให้ถ่อมตน บางส่วนกระจกเงาทำหน้าที่สะท้อนภาพและฉากทุ่งนาให้ซับซ้อนและแปลกตา มีสะพานทอดยาวไกลไปสัมผัสทุ่งนาอย่างใกล้ชิด ประหนึ่งจะนำพาผู้คนซึ่งห่างวิถีเกษตรให้เข้าถึงสิ่งสืบทอดของคนรุ่นก่อน จากรุ่นสู่รุ่น

คาเฟ่ทุ่งนา อาจจะเป็นบุคลิกใหม่เฉพาะแห่งวัฒนธรรมกาแฟในสังคมไทย เป็นกระแสและแรงปะทะหนึ่ง ซึ่งมีพลัง มีส่วนผลักดันวิถีเกษตรกรรมดั้งเดิม แต่งเติมด้วยมิติแห่งคุณค่าใหม่ ๆ

อ่านทุกเรื่อง “เวลากาแฟ”


วิรัตน์ แสงทองคำ คอลัมนิสต์ ธุรกิจอิสระ ด้วยวัตรปฏิบัติ 4 ทศวรรษกับผลงานนับพันชิ้น งานบางส่วนปรากฏใน https://viratts.wordpress.com/และ https://www.facebook.com/วิรัตน์-แสงทองคำ เบื้องหลังฉาก “เวลากาแฟ” ดำเนินไปเป็นกิจวัตร ด้วยเรื่องราวและความคิดที่แตกต่าง เพิ่งจะเปิดสู่วงกว้างครั้งแรก @Marketeer online

อัพเดตข่าวสารการตลาดทุกวันได้ที่ 
Website : Marketeeronline.co / Facebook : www.facebook.com/marketeeronline



อัพเดตข่าวสารการตลาดทุกวันได้ที่ Website: Marketeeronline.co
Facebook: www.facebook.com/marketeeronline

ติดตาม Marketeer Online ทาง Line@ : @marketeer

เพิ่มเพื่อน