เวลากาแฟ/วิรัตน์ แสงทองคำ

บางจังหวะกับ “เวลากาแฟ” ไม่ได้ใส่ใจเรื่องราวเจาะจงเกี่ยวกับ “กาแฟ” แม้แต่น้อย

ทั้ง ๆ คาเฟ่ที่นี่อยู่ในเขตอิทธิพลกาแฟยุคสมัยแห่งภาคเหนือไม่ไกลนัก มีแหล่งปลูกมีชื่อ มีตำนาน ในพื้นที่รอยต่อลำปาง-เชียงใหม่ ด้วยสายสัมพันธ์กาแฟแม่แจ๋ม-เทพเสด็จ

ทริปขับรถท่องเที่ยวขึ้นเหนือครั้งหนึ่ง เพิ่งผ่านทางสู่ลำปาง เป็นอีกครั้งกับช่วงเวลาสั้น ๆ โอกาสสัมผัสกลิ่นอาย เรื่องราวผู้คนกับสถานที่ซึ่งคงอยู่ ปรากฏร่องรอยเชื่อมโยงอดีตสู่ปัจจุบัน ให้ “เวลากาแฟ” ที่นี่ เดินไปอย่างช้า ๆ ณ คาเฟ่ ริมฝั่งแม่น้ำวัง ข้าง ๆ สะพานกว่าศตวรรษ-รัษฎาภิเศก (ภาพ 1-4) ที่ที่ซึ่งสะกด ให้จินตนาการไปไกลกว่ายุคสมัยกาแฟแห่งภาคเหนือ

1
2
3
4

 คาเฟ่นั้นซ่อนอยู่ในบ้านไม้เก่าอายุ 100 ปี เข้ากับที่ทางและช่วงเวลา เข้ากับบางฉากตอนนครลำปาง ประหนึ่งให้ ทบทวน และเรียบเรียงไทม์ไลน์ ในทำนอง “ผ่านทางเพียงหนึ่งวัน ผ่านช่วงเวลานับศตวรรษ”

เริ่มต้นจากที่หนึ่ง ซึ่งไม่ไกลเกินเดิน ไม่ไกลเกิน 1 กิโลเมตร จากคาเฟ่แห่งนี้ แต่ตั้งต้นเป็นไทม์ไลน์ไกลเกินศตวรรษ “กาดกองต้า” (ภาพ 5-6)  ในช่วงกลางวัน ดูเงียบเหงา กับตลาดจีนเก่า ปรากฏเป็นเรือนไม้เป็นแถว เป็นหลัง เรียงรายตามถนนและซอกซอย พยายามรักษาภาพดั้งเดิมเอาไว้  จากที่ว่าก่อตั้งมานับศตวรรษ จากหัวเมืองทางเหนือยุคเจ้าผู้ครองนคร ซึ่งมีความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจเชื่อมโยงไปยังพม่าและจีนตอนใต้มากกว่ากรุงเทพฯ จนมาถึงจุดตัด เริ่มต้นจินตนาการ เมื่อผ่านเข้าสู่ยุคอาณานิคม และเชื่อมโยงกับสะพานข้ามแม่น้ำวัง

5
6

มาเป็นชุมทางและท่าเรือลำเลียงท่อนซุงไม้สัก ล่องแม่น้ำวัง สู่แม่น้ำปิง และเจ้าพระยา ไปยังปลายทางกรุงเทพฯ ในยุคเจ้าอาณานิคมตะวันตก ยึดครองสัมปทานป่าไม้ภาคเหนือ ก่อนจะแปรรูปส่งออกไปไกลยังยุโรป

สะพานรัษฎาภิเศก หรือสะพานขาว เดิมเป็นโครงสร้างไม้ ก่อสร้างในยุคเจ้าผู้ครองนครลำปาง ให้ปฏิสัมพันธ์ผู้คนและการค้าระหว่างสองฝั่งแม่น้ำวังคึกคักขึ้น ในจังหวะบริษัทการค้าอังกฤษ เปิดฉากทำสัมปทานป่าไม้ทั่วภาคเหนือตอนบน ในอีกราว 2 ทศวรรษต่อมา (ปี 2460) จึงก่อสร้างใหม่เป็นสะพานคอนกรีตเสริมเหล็ก โดยมีเครื่องหมาย “ไก่ขาว” ตั้งใจประดับไว้หัวสะพาน

ภาพเคลื่อนไหวต่อเนื่องไป ขยับไทม์ไลน์สู่ยุคใกล้มาอีก (ปี 2473) ก่อเกิดธนาคารแห่งแรกในลำปาง-แบงก์สยามกัมมาจล (ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นธนาคารไทยพาณิชย์) ธนาคารเก่าแก่ของไทยมีมาแล้วก่อนหน้าราว 25 ปี เพิ่งมีสาขาที่นี่เป็นแห่งที่ 3 ในภูมิภาค (ภาพ 7-9) เชื่อว่าเป็นไปตามลำดับความสำคัญ ต่อจากทุ่งสงและเชียงใหม่ อาคารก่ออิฐถือปูน สถาปัตยกรรมโคโลเนียล สะท้อนยุคสมัยความสำคัญทางเศรษฐกิจลำปาง และการต่อสู้กับเงินตรา (รูปีพม่า) อาณานิคมอังกฤษ (ปัจจุบัน-พิพิธภัณฑ์ธนาคารไทย ลำปาง) ขณะข้าง ๆ มีอาคารธนาคารไทยพาณิชย์สถาปัตยกรรมสมัยใหม่กว่า เป็นที่ที่ให้บริการทางการเงินจนทุกวันนี้

7
8
9

ในเวลาย่ำค่ำ สัมผัสและเข้าถึงพลวัตวิถีชีวิตผู้คนสามัญมากขึ้น ณ ร้านอาหารแห่งหนึ่ง (10-11) โดยอดีตแม่ครัวคุ้มเจ้านายยุคเจ้าครองนคร รื้อบ้านไม้สักเก่าทรุดโทรม สร้างเป็นตึกแถวเปิดเป็นร้านอาหาร เมื่อกว่าครึ่งศตวรรษที่แล้ว อาหารเหนือต้นตำรับจึงยังคงอยู่ สืบทอดวัฒนธรรมการกินแห่งท้องถิ่น และให้ผู้ผ่านทางลิ้มลอง

10
11

จากสัญลักษณ์ “ไก่ขาว” สะพานรัษฎาภิเศก (บ้างก็ว่า สะท้อนยุคเจ้าครองนคร องค์สุดท้าย) กับของตกแต่งอย่างตั้งใจในคาเฟ่แห่งนี้ กระตุ้มต่อมสนใจให้แวะซื้อหาของบางสิ่งเพิ่มเติมที่ Outlet ประตูอีกบาน เพื่อมองผ่านไปยังแบบแผนการผลิตใหม่แห่งลำปาง จาก “ชามตราไก่” ตำนานกว่าครึ่งศตวรรษ ก้าวสู่อีกยุคเมื่อราว 3-4 ทศวรรษที่แล้ว ขณะชามตราไก่ (ภาพ 12) ยังคงอยู่และพัฒนาไปให้เข้ากับผู้คนรุ่นหนึ่งซึ่งมีช่วงชีวิตคาบเกี่ยว เพื่อเชื่อมโยงสีสันแห่งอดีตกับปัจจุบัน

12

มีอีกบางสิ่งบางอย่างใหม่ให้ตื่นเต้น โดยเฉพาะการผลิตเครื่องใช้บนโต๊ะอาหาร บุกเบิกตลาดกว้างไปกว่าที่คิด ไปไกลถึงยุโรป (ภาพ 13)

13

เป็นเส้นทางไกลเช่นเดียวกับอดีต ซึ่งผ่านทางสัมพันธ์กับบางสิ่ง ส่วนหนึ่งของ “เวลากาแฟ”@กรุงเทพด้วย  “ว่าด้วยถ้วยกาแฟ….Collection อีกส่วนหนึ่งใน “เวลากาแฟ” มีมากที่สุดก็ว่าได้ เป็นฝีมือโรงงานเล็ก ๆ ภาคเหนือของไทย ภายใต้คำสั่งซื้อแบรนด์ระดับโลก เช่น Whittart of ChelseaUK, IKEA และ Sagaform แห่ง Sweden ให้ความสำคัญวาดลวดลายด้วยมือ (Hand painted) ฝีมือชาวบ้านซึ่งพัฒนาขึ้น แม้อาจจบการศึกษาแค่ ป. 4 จากชุมชนเล็ก ๆ ในภูมิภาค มีพัฒนาการและความสัมพันธ์กับสังคมโลก เชื่อมโยงกับผู้ผลิตสินค้าระดับโลกมานาน 3-4 ทศวรรษแล้วอย่างที่เคยว่าไว้ในคอลัมน์นี้ตอนแรก ๆ


อ่านทุกเรื่อง เวลากาแฟ


วิรัตน์ แสงทองคำ คอลัมนิสต์ ธุรกิจอิสระ ด้วยวัตรปฏิบัติ 4 ทศวรรษกับผลงานนับพันชิ้น งานบางส่วนปรากฏใน https://viratts.wordpress.com/และ https://www.facebook.com/วิรัตน์-แสงทองคำ เบื้องหลังฉาก “เวลากาแฟ” ดำเนินไปเป็นกิจวัตร ด้วยเรื่องราวและความคิดที่แตกต่าง เพิ่งจะเปิดสู่วงกว้างครั้งแรก @Marketeer online



อัพเดตข่าวสารการตลาดทุกวันได้ที่ Website: Marketeeronline.co
Facebook: www.facebook.com/marketeeronline

ติดตาม Marketeer Online ทาง Line@ : @marketeer

เพิ่มเพื่อน