ปี 2568 เป็นอีกปีที่อากาศร้อนของไทยทำสถิติสูงต่อเนื่อง ฤดูร้อนหลายพื้นที่อุณหภูมิพุ่งเกิน 40 องศาเซลเซียส ขณะที่แม้จะเข้าสู่ฤดูหนาว อุณหภูมิสูงสุดในบางวันก็ยังแตะระดับมากกว่า 35 องศา สะท้อนว่า “ความร้อน” ไม่ได้หายไปตามฤดูกาลอีกต่อไป
สภาพอากาศเช่นนี้ทำให้ “แอร์” จากเครื่องใช้ไฟฟ้าทางเลือก กลายเป็นของจำเป็นในชีวิตประจำวันของครัวเรือนไทยจำนวนมาก พร้อม ๆ กับค่าไฟที่ขยับขึ้นจนกลายเป็นภาระคงที่ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้
ข้อมูลปี 2568 จากสำนักงานสถิติแห่งชาติ (สสช.) ร่วมกับรายงานภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน และข้อมูลด้านพลังงานจากสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) และคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) ชี้ว่า ครัวเรือนไทยมีการถือครองเครื่องปรับอากาศเฉลี่ยราว 39–44% ของทั้งประเทศ แต่เมื่อแยกตามภูมิภาค ทั้งสัดส่วนการติดแอร์ ค่าไฟ และพฤติกรรมการใช้งาน กลับสะท้อนวิถีชีวิตและกำลังซื้อที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน
กรุงเทพฯ และปริมณฑล “เปิดได้ทั้งวัน” แอร์คือของจำเป็น
สัดส่วนติดแอร์: 53.5% ของครัวเรือน
ค่าไฟเฉลี่ย: 1,850–2,100 บาทต่อเดือน
พฤติกรรมการใช้แอร์:
บ้านและคอนโดในเขตเมืองมักมีแอร์ตั้งแต่ 2 เครื่อง เปิดใช้งานยาวนานทั้งกลางวันและกลางคืน โดยเฉพาะกลุ่มทำงานแบบ Hybrid หรือ Work from Home แอร์ถูกมองเป็นเครื่องใช้ไฟฟ้าพื้นฐานพอ ๆ กับตู้เย็น ด้วยความร้อนสะสมในเมืองและฝุ่น PM 2.5 ทำให้การเปิดหน้าต่างเพื่อระบายอากาศนั้นไม่เป็นที่นิยม จึงส่งผลให้ค่าไฟต่อครัวเรือนสูงที่สุดในประเทศ
ภาคกลางและตะวันออก “ทำงานหนัก กลับถึงบ้านต้องเย็น”
สัดส่วนติดแอร์: 44.3% ของครัวเรือน
ค่าไฟเฉลี่ย: 1,450–1,750 บาทต่อเดือน
พฤติกรรมการใช้แอร์:
การใช้งานกระจุกตัวในช่วงค่ำถึงเช้า หลังเลิกงานจากออฟฟิศและโรงงานอุตสาหกรรม แอร์ทำหน้าที่เป็นเครื่องฟื้นฟูร่างกายหลังวันทำงานยาว และหลาย ๆ บ้านเริ่มมีการติดโซลาร์รูฟท็อปในครัวเรือนเพิ่มขึ้น เพื่อรับมือค่าไฟจากการใช้แอร์ที่ต่อเนื่องทุกวัน
ภาคเหนือ “เปิดแรงเฉพาะหน้าร้อน”
สัดส่วนติดแอร์: 38.5% ของครัวเรือน
ค่าไฟเฉลี่ย: 950–1,150 บาทต่อเดือน
พฤติกรรมการใช้แอร์:
การใช้แอร์มีลักษณะเป็นฤดูกาล ค่าไฟจะพุ่งชัดในช่วงมีนาคม–พฤษภาคม ซึ่งเป็นช่วงที่มีอากาศร้อนและแห้ง ขณะที่ช่วงอื่นของปีการใช้งานลดลงอย่างเห็นได้ชัด เทรนด์ใหม่คือการเลือกแอร์ที่มีระบบฟอกอากาศ เพื่อตอบโจทย์ปัญหาฝุ่นควันและ PM 2.5 ที่เกิดขึ้นซ้ำทุกปี
ภาคใต้ “ไม่ต้องเย็นจัด แต่ใช้สม่ำเสมอทั้งปี”
สัดส่วนติดแอร์: 28.5% ของครัวเรือน
ค่าไฟเฉลี่ย: 850–1,050 บาทต่อเดือน
พฤติกรรมการใช้แอร์:
การใช้งานเน้นควบคุมความชื้นมากกว่าความเย็นจัด โหมด Dry ถูกใช้บ่อยกว่าการเร่งอุณหภูมิต่ำ ด้วยสภาพอากาศที่ฝนตกชุก ทำให้ความต้องการใช้ไฟฟ้าค่อนข้างคงที่ตลอดปี ไม่เหวี่ยงตามฤดูกาลเหมือนภาคเหนือ
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ “เปิดเท่าที่จำเป็น คิดก่อนกดรีโมต”
สัดส่วนติดแอร์: 28.3% ของครัวเรือน (ต่ำสุดในประเทศ)
ค่าไฟเฉลี่ย: 750–950 บาทต่อเดือน
พฤติกรรมการใช้แอร์:
ครัวเรือนมีความประหยัดและวางแผนการใช้ไฟสูง เปิดแอร์เฉพาะช่วงเวลาที่ร้อนที่สุดของวัน หรือเปิดก่อนนอน 2–3 ชั่วโมงแล้วเปลี่ยนเป็นพัดลม การตัดสินใจใช้แอร์มักจะมีการคำนึงถึงค่าไฟและรายได้เสมอ แต่ในขณะเดียวกันก็เป็นภูมิภาคที่ยอดขายแอร์เติบโตเร็วที่สุดในช่วงหลังมานี้