บางครั้งภาพยนตร์ดี ๆ สักเรื่องก็ช่วยฮีลใจได้อย่างน่ามหัศจรรย์
หากใครกำลังรู้สึกเศร้า เหงา ท้อ ลองเปิดภาพยนตร์ของสตูดิโอจิบลิดูสักเรื่อง อาจช่วยคุณได้
แฟน ๆ Studio Ghibli รู้ดีว่าการได้ท่องไปในโลกภาพยนตร์คลาสสิกของฮายาโอะ มิยาซากิ จะทำให้รู้สึกอบอุ่นและมีความสุขอย่างแน่นอน และตอนนี้ความรู้สึกเหล่านั้นได้รับการยืนยันจากงานวิจัย
งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Medical Internet Research ซึ่งเป็นวารสารวิชาการที่เน้นเรื่องความเชื่อมโยงระหว่างเกมกับการศึกษา สุขภาพ และการเปลี่ยนแปลงทางสังคม ได้สำรวจนักศึกษาปริญญาโทจำนวน 518 คน และพบความเชื่อมโยงอย่างมีนัยสำคัญระหว่างการชมภาพยนตร์ของสตูดิโอจิบลิกับความรู้สึกสงบ ความมั่นใจในตน จุดมุ่งหมาย และความหมายในชีวิตที่ดีขึ้น
นอกจากนั้น การศึกษาครั้งนี้ยังพบว่าการเล่นเกมโอเพ่นเวิลด์อย่าง The Legend of Zelda: Breath of the Wild จะส่งผลต่ออารมณ์ในลักษณะเดียวกัน
การตั้งคำถามข้อหนึ่งในงาน คือ รูปแบบความบันเทิงที่มักถูกมองข้ามว่าเป็นเพียง ‘เกม’ หรือ ‘ภาพยนตร์สำหรับเด็ก’ นั้นสามารถช่วยพัฒนาสุขภาพจิตได้อย่างมีนัยสำคัญหรือไม่
ผู้เข้าร่วมถูกแบ่งออกเป็นสี่กลุ่ม บางกลุ่มเล่นเกม Breath of the Wild บางกลุ่มดูภาพยนตร์แอนิเมชั่น เช่น My Neighbour Totoro และ Kiki’s Delivery Service บางกลุ่มทำทั้งสองอย่าง และบางกลุ่มไม่ได้ทำทั้งสองอย่าง
หลังจากนั้น นักวิจัยได้วัดความรู้สึกต่าง ๆ เช่น ความสงบ จุดมุ่งหมาย และความสุขในชีวิตพวกเขา พบว่า การเล่นเกม The Legend of Zelda: Breath of the Wild เพียงอย่างเดียวนำไปสู่คะแนนความสุขในชีวิตที่สูงขึ้น และหากดูภาพยนตร์ของ Studio Ghibli ก่อนหรือหลังการเล่นเกมด้วย คะแนนความสุขจะยิ่งสูงขึ้น
การวิจัยนี้เกิดขึ้นท่ามกลางภาวะความวิตกกังวลของเยาวชนที่ทวีความรุนแรงขึ้น เยาวชนกำลังเผชิญกับความเครียดที่เพิ่มขึ้นจากวัฒนธรรมการศึกษา การสอบ กิจกรรมนอกหลักสูตรที่แน่นขนัด และแรงกดดันอย่างต่อเนื่องจากสื่อสังคมออนไลน์ ข่าวสารแง่ลบมีให้เห็นตลอด 24 ชั่วโมง จึงไม่น่าแปลกใจที่คนจะรู้สึกเครียด
เมื่อเป็นเช่นนั้นแล้ว ภาพยนตร์ที่ชวนให้คิดถึงอดีตอาจมอบพื้นที่ให้เราได้เป็นตัวของตัวเอง ได้ใช้เวลาไตร่ตรอง และหาความสุขที่กำหนดเองได้
ภาพยนตร์สตูดิโอจิบลิชวนสร้างสุข
Studio Ghibli เป็นสตูดิโอภาพยนตร์ชื่อดังของญี่ปุ่นที่ร่วมก่อตั้งโดยฮายาโอะ มิยาซากิ ผู้สร้างแอนิเมชันชื่อดัง สร้างเรื่องราวภาพที่ซับซ้อนเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ อันก้าวข้ามกำแพงของวัฒนธรรมหรือวัย
ภาพยนตร์ของสตูดิโอจิบลิได้รับการยอมรับมานานแล้วว่าสามารถสร้างความสุขและความสงบได้ เนื่องจากความมหัศจรรย์ในชีวิตประจำวันของโลกแอนิเมชั่นของมิยาซากิ ตั้งแต่ความมหัศจรรย์ของปราสาทเคลื่อนที่ของฮาวล์ บริการส่งของคิกิ ไปจนถึงบรรยากาศในโทโทโร่ ล้วนสามารถเชื่อมโยงผู้ชมเข้ากับความรู้สึกปลอดภัย และความหมายในวัยเด็กได้อีกครั้ง
ภาพประกอบ1
เสน่ห์อันอ่อนโยนของภาพยนตร์จะช่วยต่อต้านความกลัวในสมองได้ ด้วยรายละเอียดภายในบ้านที่เงียบสงบ โลกสมจริงของสตูดิโอจิบลิ ปลุกความรู้สึกคิดถึงและความสงบ ล้วนแต่กระตุ้นการเพิ่มขึ้นของอารมณ์และความพึงพอใจอย่างเห็นได้ชัด ช่วยให้รู้สึกมีความสุขและรับมือกับความเครียดได้ดีขึ้น
งานวิจัยชิ้นนี้เสนอมุมมองที่ขัดแย้งกับการกล่าวโทษสื่อว่าเป็นอันตราย โดยชี้ให้เห็นว่าสื่อบางประเภท เช่น เกมนินเทนโด หรือภาพยนตร์ของสตูดิโอจิบลิ สามารถทำหน้าที่เป็นตัวช่วยเล็ก ๆ ที่ส่งเสริมความสุขได้
ภาพยนตร์ของสตูดิโอจิบลิมีเอกลักษณ์ที่โดดเด่นด้วยผลงานศิลปะที่สร้างสรรค์และออกแบบอย่างประณีตงดงาม พร้อมการซ่อนข้อความแห่งความหวัง ความรัก และความดีงาม แม้แต่ฉากที่เศร้าที่สุดก็ยังทำให้คุณรู้สึกมองโลกในแง่ดีได้
นอกจากศิลปะภาพแล้ว ภาพยนตร์ของสตูดิโอจิบลิซ่อนนัยถ่ายทอดหัวใจของมนุษย์ได้ลึกซึ้งที่สุด โดยมักจะโชว์ข้อเท็จจริงที่ว่าบุคคลแต่ละคนนั้นแทบจะไม่ดีหรือเลวโดยสิ้นเชิง ทุกคนเป็นสีเทาหม่น ๆ ผสมปนเปกันไป
ตัวหนังสอดคล้องกับความคิดของคน
ภาพยนตร์ของสตูดิโอจิบลิเป็นมากกว่าแค่แหล่งความเพลิดเพลินทางสุนทรียภาพ แต่เป็นสัญลักษณ์ทางจิตวิทยาที่ทรงพลัง สะท้อนให้เห็นถึงโลกภายในและภายนอกที่ซับซ้อน อุปมาอุปไมยที่กินใจเกี่ยวกับการค้นหาตัวตน บาดแผลทางใจ เชื่อมโยงคนกับธรรมชาติ และศีลธรรมในใจมนุษย์
- การเติบโตหลังประสบเหตุการณ์สะเทือนใจ
ตัวละครของมิยาซากิส่วนใหญ่จะประสบกับการสูญเสียครั้งใหญ่ และมักเป็นตัวละครที่ทุกคนสามารถเข้าใจและเข้าถึงได้ ตัวอย่างเช่น ชิฮิโร่จากเรื่อง Spirited Away ที่สูญเสียชื่อของเธอในโลกที่โหดร้าย ใครก็ตามที่ควบคุมความโกรธและความไม่พอใจได้ยาก ก็สามารถจะอินไปกับเรื่อง Princess Mononoke ได้ไม่ยาก เรื่องราวเหล่านี้เน้นการเติบโตผ่านความยากลำบากซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดเรื่องการเติบโตหลังบาดแผลทางใจ
- การสร้างอัตลักษณ์
การค้นหาตัวตนและหาจุดยืนให้ตัวเองนั้นเป็นอีกสิ่งที่โดดเด่นอย่างมากในงานของสตูดิโอจิบลิ อย่างเรื่อง Kiki’s Delivery Service เป็นตัวละครที่กล่าวถึงภาวะหมดไฟและความยากลำบากในการพึ่งพาตนเองตั้งแต่อายุยังน้อย หรืออย่างฉากที่โดดเด่นที่สุดใน Spirited Away ที่ชิฮิโร่และโนเฟซนั่งอยู่บนรถไฟด้วยกัน สะท้อนช่วงเวลาแห่งการใคร่ครวญอย่างเงียบ ๆ ที่ชิฮิโร่ได้คิดถึงทุกสิ่งที่เกิดขึ้นกับเธอและทุกสิ่งที่เธอยังต้องทำต่อไป
ภาพประกอบ2
- ความคลุมเครือทางศีลธรรม
ฮาวล์และเลดี้เอโบชิเป็นอีกตัวอย่างของตัวละครที่มีทั้งคุณสมบัติที่น่าชื่นชมและข้อบกพร่องร้ายแรงรวมอยู่ด้วยกัน ผู้ที่พยายามเอาชนะอคติทางความคิดแบบสองขั้วจะพบว่าเรื่องนี้มีความคล้ายคลึงกับตัวพวกเขาอย่างมาก
แฟนคลับ Ghibli มักจะมีบุคลิกแบบไหน
ขณะที่เมื่อวิเคราะห์คุณสมบัติของผู้ชม Ghibli มักจะมีลักษณะอย่างหนึ่งปรากฏร่วมกัน คือ ความอ่อนไหวทางอารมณ์และความเห็นอกเห็นใจสูง ซึ่งช่วยให้พวกเขาเข้าใจและเห็นใจอารมณ์ที่ซับซ้อนของตัวละครและบรรยากาศของการเล่าเรื่องได้อย่างเต็มที่
มีแนวโน้มเป็นคนเก็บตัวสูง เพราะเป็นผู้ที่พบความสงบสุขในการใคร่ครวญตนเอง หรืออาจเป็นคนที่แบกรับแรงกดดันทางสังคมสูง จึงทำให้ชอบหาที่พักพิงจิตใจจากภาพยนตร์แนวนี้
รวมถึงเป็นบุคคลที่ชอบโหยหาอดีต โดยมักรู้สึกผิดหวังต่อสังคมในระดับหนึ่ง แล้วโหยหาอดีตที่ดูเรียบง่ายกว่า ซึ่งเสี่ยงต่อการเผชิญความผิดหวัง เนื่องจากการแสวงหาความสุขในโลกแห่งจินตนาการเป็นประจำ จะทำให้รับมือกับความซับซ้อนและข้อบกพร่องของโลกแห่งความเป็นจริงได้ยาก
ดังนั้นแล้ว ไม่ควรรับชมอย่าง passively แต่ควรเปรียบเทียบว่าตัวละครนี้กำลังเผชิญกับปัญหาทางจิตวิทยาพื้นฐานอะไรอยู่ เช่น การสูญเสีย ความไม่มั่นคง หรือแรงกดดัน แล้วดูว่าใช้กลไกรับมือหรือเปลี่ยนแปลงมุมมองแบบใด แล้วนำไปแก้ปัญหาชีวิตตนเอง
แนะนำหนังสำหรับคนอยากเริ่มดู
การดูหนังสามารถทำให้รู้สึกสงบขึ้น มองโลกในแง่ดีขึ้น และมีเป้าหมายในชีวิตมากขึ้น ชวนไปผ่อนคลายความเครียดในโลกของสตูดิโอจิบลิ หากอยากเริ่มต้นรับชม แนะนำเรื่องที่เบาสบายดูง่าย อย่าง My Neighbor Totoro, Ponyo และ Kiki’s Delivery Service ดูก่อน เพราะเรื่องราวมักจะเน้นไปที่สิ่งมหัศจรรย์เล็กๆ น้อยๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น การเล่นในชนบท การรับประทานอาหารร่วมกับครอบครัว หรือถ้าชื่นชอบการผจญภัยหาที่ได้ปลดปล่อยอารมณ์ ลองดู Spirited Away หรือ Howl’s Moving Castle
- My Neighbour Totoro
ภาพประกอบ3
เรื่องราวเกี่ยวกับสองพี่น้องที่ย้ายไปอยู่บ้านชนบทกับคุณพ่อ ขณะที่คุณแม่กำลังเข้าโรงพยาบาล เด็กหญิงทั้งสองได้สำรวจบ้านหลังใหม่และป่าโดยรอบ จนบังเอิญเจอภูตป่าตัวใหญ่ชื่อ “โทโทโร่”
เด็กน้อยได้ผูกมิตรกับโทโทโร่ แล้วออกสำรวจสิ่งรอบตัว จนค้นพบความผูกพันที่มีต่อสิ่งแวดล้อม โทโทโร่ถูก portray ให้เป็นเหมือนแม่ที่อบอุ่นและคอยดูแลเอาใจใส่ เป็นสัญลักษณ์ของการอยู่ร่วมกับธรรมชาติ ในเรื่องนี้คุณจะได้ดื่มด่ำภาพบรรยากาศชนทบอันเงียบสงบ ซาวด์แทร็คธรรมชาติที่ทำให้จิตใจเย็นขึ้น
- Kiki’s Delivery Service
ภาพประกอบ4
เล่าเรื่องราวของกิกิ แม่มดฝึกหัดวัย 13 ปี ที่ต้องออกจากบ้านไปใช้ชีวิตตามลำพังในเมืองใหม่เป็นเวลา 1 ปี เพื่อฝึกฝนตนเอง เธอเดินทางมายังเมืองริมทะเลพร้อมแมวดำคู่ใจชื่อจิจิ และเริ่มต้นอาชีพบริการส่งของด้วยไม้กวาดเพื่อเลี้ยงชีพ เป็นภาพยนตร์ที่อบอุ่นและสร้างแรงบันดาลใจเกี่ยวกับการเติบโต ความรับผิดชอบ และการค้นหาตัวเอง
- Spirited Away
ภาพประกอบ5
เล่าเรื่องราวของ “ชิฮิโร่” เด็กหญิงวัย 10 ปีที่หลงเข้าไปในโลกวิญญาณขณะย้ายบ้าน พ่อแม่ของเธอถูกสาปกลายเป็นหมูเพราะกินอาหารของเทพ ทำให้เธอต้องทำงานในโรงอาบน้ำของแม่มดยูบาบาเพื่อหาทางช่วยพ่อแม่และกลับสู่โลกมนุษย์
- Princess Mononoke
ภาพประกอบ6
เจ้าหญิงโมโนโนเกะเป็นแอนิเมชั่นมหากาพย์แฟนตาซี เล่าเรื่องราวของอาชิทากะเจ้าชายองค์สุดท้ายที่ถูกสาปจากการต่อสู้ เขาต้องออกเดินทางไปทางตะวันตกเพื่อหาวิธีแก้คำสาป โดยได้เข้าไปพัวพันกับความขัดแย้งระหว่าง “เลดี้เอโบชิ” ผู้นำมนุษย์ที่ทำลายป่า และ “ซาน” เด็กสาวที่ถูกเลี้ยงดูโดยหมาป่า ท่ามกลางสงครามระหว่างธรรมชาติและอุตสาหกรรม เรื่องนี้จะทำให้คุณมองเห็นมุมมองความคิดเรื่องการแบ่งแยกแบบใหม่ ๆ
- Ponyo
ภาพประกอบ7
เล่าเรื่องราวความน่ารักของลูกปลาทองเวทมนตร์ชื่อ “บรุนฮิลเด” ที่หนีจากมหาสมุทรมาพบกับเด็กชาย “โซสุเกะ” บนฝั่ง โปเนียวอยากกลายเป็นมนุษย์และหลงรักโซสุเกะ แต่การใช้เวทมนตร์ของเธอทำให้สมดุลธรรมชาติเสียไป จนเกิดสึนามิครั้งใหญ่
อ้างอิง : SCMP, Artshub, fastcompany, Parents,