ร้านกาแฟในเชียงใหม่ ออกสำรวจเมืองใหญ่ที่ตลบอบอวลไปด้วยกลิ่นกาแฟกับ วิรัตน์ แสงทองคำ
เริ่มต้นก็ไม่ได้จริงจังกับแผนการเดินทางท่องเที่ยวฉบับพิสดาร แค่ใคร่จะลองทำเรื่องง่ายๆ ให้ดูซับซ้อนขึ้นบ้าง
จริงๆ แล้วมีโอกาสสัมผัส เชียงใหม่ อย่างจริงจังครั้งล่าสุดนานกว่าทศวรรษ ไม่นับแวะพักผ่านทางแบบฉาบฉวย หรือทำธุระอย่างเจาะจง ประเภท (บิน) เช้าไป-เย็นกลับ หลายต่อหลายครั้ง
ครั้งหนึ่งขับรถจากเชียงรายไปปาย เฉียดตัวเมืองเชียงใหม่ตอนค่ำๆ ถามเส้นทางเด็กปั๊มให้แน่ใจ แต่ไม่ค่อยจะได้เรื่อง จึงแวะถามคน (เชื่อว่า) ท้องถิ่น ผู้ขับขี่มอเตอร์ไซค์สวมหมวกกันน็อกผ่านทางอย่างไม่รีบร้อน พอเปิดหมวก ทำเอาชะงัก แต่ไม่ผิดหวัง ฝรั่งคนนั้นพูดไทยฉาดฉาน สามารถบอกเส้นทางได้อย่างดี
เชียงใหม่ กับเรื่องราวคนแปลกหน้า ชาวต่างชาติ มีหลากหลาย มากมาย
อย่างเรื่องที่เพิ่งทราบ เชียงใหม่เพิ่งจัดงาน Nomad Summit ไปเมื่อต้นปี (มกราคม 2562) นับเป็นครั้งที่ 4 ของงานประจำปี ที่สำคัญ เชียงใหม่เป็นที่ี่จัด Nomad Summit ครั้งแรกเมื่อ 3 ปีที่แล้วอีกด้วย งานชุมนุมผู้คนอาชีพใหม่ นิยามว่า Digital Nomad พวกอาชีพอิสระ ทำงานที่ไหนก็ได้ในโลกยุคดิจิทัล ทำงานไปพลาง เที่ยวไปพลาง ตระเวนไปอยู่เมืองต่างๆ ทั่วโลก ช่วงเวลาหนึ่งๆ เป็นที่ยอมรับกันว่าเชียงใหม่เป็นจุดหมายปลายทางสำคัญของ Digital Nomad ไปแล้ว
ดังนั้น ดูจะมีเหตุอันควรอยู่บ้างกับการมีแผนการมาเยี่ยมเยือนเมืองนานาชาติ
เปิดฉาก ควรย้อนรอยเชื่อมต่อกับภาพเชียงใหม่เมื่อทศวรรษที่แล้ว ซึ่งดูเลือนๆ ไปจากความทรงจำ คิดว่าซีรีส์ทางทีวีชุดหนึ่งคงช่วยได้บ้าง ซีรีส์ชุดแรกของ Anthony Bourdain เมื่อปี 2546 เชฟชื่อดัง นักเขียน และนักเดินทาง ผู้เพิ่งวายชนม์ กับซีรีส์เก่าชุด– A Cook’s Tour มีตอนหนึ่งที่ชื่อ Let’s Get Lost
เขาเดินทางมาสัมผัสเชียงใหม่ด้วยนิยาม เมืองหลวงเก่าทางเหนือของไทย คงไว้ซึ่งวิถีชีวิตและแบบแผนดั้งเดิม ที่สำคัญเป็น “แดนมหัศจรรย์ของนักชิม” สารคดียาวราวครึ่งชั่วโมงเติมแต่งสีสัน เรื่องราวอันมีบุคลิก โดยเฉพาะอาหารริมทางเชียงใหม่ อย่างตื่นเต้นประทับใจ
วันแรกของเราในเชียงใหม่ ฝ่าการจราจรค่อนข้างคับคั่ง ในภารกิจ “ตามรอย” มุ่งสู่ร้านอาหารตึกแถวริมถนน 2 แห่งซึ่ง Anthony Bourdain ตั้งใจนำเสนอไว้ ร้านยังคงซ่อนตัวอยู่ที่เดิม ณ จุดศูนย์เมืองเก่า แห่งแรก (ภาพ 1) อยู่มา 6 ทศวรรษแล้ว คงไว้แบบเดิมแทบไม่เปลี่ยนแปลง แม้แต่คนเชียงใหม่บางคนคิดว่ามีอันเป็นไปท่ามกลางเมืองขยายตัว ร้านอาหารแบบใหม่ๆ ผุดขึ้น เราตั้งใจสั่งข้าวซอย อาหารคลาสสิกภาคเหนือ ขณะเฝ้ามองผู้ผ่านทางแวะเวียน ส่วนใหญ่เป็นต่างชาติ โต๊ะข้างๆ หนุ่มสาวจีนนักท่องเที่ยวแบบอิสระหรือ FIT (Free Individual Traveler) กินข้าวเหนียวกับส้มตำ
อีกร้าน (ภาพ 2) ปรับตัวพอสมควร เติมแต่งร้านให้ดูทันสมัยขึ้นบ้าง เปิดบริการ 24 ชั่วโมง ด้วยเมนูที่หลากหลายมากขึ้น เพิ่มเติมจากโจ๊กซึ่งเป็นอาหารเช้ายอดนิยมแต่ไหนแต่ไรมา
เป็นจังหวะชีวิตที่น่าสนใจ กับตำนาน “แดนมหัศจรรย์ของนักชิม” บุคลิกสำคัญอันมีพลวัตแห่งเชียงใหม่ ยังคงรักษาแก่นสารเอาไว้ได้
อีกมิติ เชียงใหม่กับบุคลิกแบบแผน ผ่านอัตลักษณ์จับต้องได้ บางที่อาจสัมผัสและจินตนาการได้แบบรวบยอด ดังปุจฉาวิสัชนาเรื่องหนึ่ง “โรงแรมแห่งนี้มีความสัมพันธ์กับสังคมไทยอย่างไร” ผมเคยยิงคำถาม Kurt Wachtveitl ผู้จัดการชาวเยอรมันโรงแรมโอเรียนเต็ล ผู้อยู่ในตำแหน่งถึง 4 ทศวรรษ (2510-2552) เขาตอบทันควัน“นี่คือสิ่งที่สำคัญมาก ทุกเช้าที่แขกตื่นนอนขึ้นมา เขาต้องรู้ว่าอยู่ที่ไหน เช่นเดียวกับสตาฟของเรา… โรงแรมที่ดีต้องแทรกให้เห็นวัฒนธรรมของประเทศนั้นๆ …”
โรงแรมซึ่งตั้งใจมาพัก (ภาพ 3–4) ดูจะเป็นเช่นนั้น ตั้งใจนำเสนอความร่วมสมัยเชื่อมโยงกับเอกลักษณ์เชียงใหม่ สัมผัสภาพกว้างๆ ด้วยจินตนาการตนเอง แน่ละ.. ไม่ใช่ข้อความในโบรชัวร์โรงแรม….
จากที่ตั้ง แดนต่อแดนอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ อยู่ท่ามกลางธรรมชาติป่าเขา ปรุงแต่งอย่างกลมกลืน สระว่ายน้ำบนดาดฟ้า ฉากหลังมองเห็น พระธาตุศรีเมืองปง เหนือยอดเทือกเขา ที่ต้อนรับกับโคมระย้า คล้ายๆ ประทีปโคมลอยงานยี่เป็ง ภูมิทัศน์เปิดกว้างเป็นไร่ชา ตัดแต่งเป็นทิวแถวดังภาพกราฟฟิก กำแพงเมืองเก่า จำลองแทรกตัวอยู่ในสวนและคูน้ำ ไม้ใหญ่ปกคลุมครึ้ม รวมทั้งต้น กาสะลองคำ หรือปีบทอง ขณะภายในห้องพักมีองค์ประกอบงานผ้า งานฝีมือ
เชียงใหม่ เมืองเก่าคงเอกลักษณ์ ขณะสีสันร่วมสมัยมีมากขึ้น ความร่วมสมัยอย่างมีพลวัต จากทศวรรษที่แล้วที่มาเยือน ความสนใจอยู่ที่งานฝีมือซึ่งผสมผสานแบบดั้งเดิมกับร่วมสมัย ไม่ว่าของตกแต่งบ้านจากร้านคนท้องถิ่น อย่าง นันทขว้าง และ กองดี แกลเลอรี่ ไปถึงงานผสมสานกับคนต่างถิ่นอย่างลงตัว อย่าง เตาเม็งราย เครื่องปั้นดินเผาแบบเซลาดอน (CELADON) ก่อตั้งด้วยความร่วมมือระหว่างคนต่างถิ่น (นิวซีแลนด์และอังกฤษ) กับคนเชียงใหม่ ไปจนถึง เจอราร์ด คอลเลคชั่น งานเฟอร์นิเจอร์ไม้ไผ่ บุกเบิกโดยชาวฝรั่งเศสเชื้อสายลาว ร้านรวงนั้นคงอยู่ ซ่อนตัวอย่างมีเอกลักษณ์ ท่ามกลางสีสันแห่งความร่วมสมัยอย่างหลากหลายมากขึ้น น่าเสียดายไม่ได้แวะเวียนสัมผัสพลวัตอย่างที่ควร
เชียงใหม่ เมืองเก่าคงเอกลักษณ์ ขณะสีสันร่วมสมัยมีมากขึ้นหากเชื่อกันว่าสามารถรักษาความสมดุลไว้อย่างดี เป็นมุมมองหนึ่งที่น่าสนใจ (อ้างจากคลิปเรื่อง Perfect balance – Chiang Mai โดย Monocle Films เมื่อปี 2558) การปะทะประชันระหว่าง “ตะวันตก” กับ “ตะวันออก” มีมากขึ้น สีสันแห่งความร่วมสมัยไม่ได้มีแค่ “ bars, bands and boxers, wonderful food and beautiful girls on scooters (บาร์ ดนตรี กีฬามวย อาหารรสเลิศ และสาวสวยขี่สกูตเตอร์)” อย่างที่ Monocle ว่า คงมิใช่ภาพใหม่ๆ ที่เราประจักษ์ ศูนย์การค้าใหม่ๆ แบบตะวันตกปรากฏขึ้นอย่างโดดเด่น ย่านนิมมานเหมินท์ โดยนักลงทุนต่างถิ่นซึ่งประสบความสำเร็จทางธุรกิจโรงภาพยนตร์หรือเครื่องดื่มชาเขียว
ร้านกาแฟในเชียงใหม่
สิ่งใหม่ที่น่าสนใจเป็นพิเศษ เรียกว่า วัฒนธรรมคาเฟ่ (café culture) ซึ่งเกิดขึ้นและดำรงอยู่ (exist) และกำลังขยายตัวอย่างไม่หยุดหย่อน ว่ากันว่าในเชียงใหม่มีร้านกาแฟนับพันๆ แห่ง บางคนว่าสามารถแวะเวียนไม่ซ้ำได้เกือบๆ 10 ปีเลยทีเดียว
ในฐานะชาวสวนกาแฟมือใหม่ และคอลัมนิสต์ “เวลากาแฟ” ย่อมเป็นไปไม่ได้เลยที่จะเข้าถึงวัฒนธรรมกาแฟในสังคมไทย หากไม่มาถึงเชียงใหม่
นี่คือบทสรุปหนึ่งของการเดินทางเยี่ยมเยือนเชียงใหม่ครั้งล่าสุด ขณะที่เรื่องราวว่าด้วยประสบการณ์ “เวลากาแฟ” ที่นั่น (ดังภาพตัวอย่างด้านล่าง ภาพ 5-8) เพิ่งจะเริ่มต้น
อ่าน “เวลากาแฟ” ครบทุกตอนที่นี่
วิรัตน์ แสงทองคำ คอลัมนิสต์ ธุรกิจอิสระ ด้วยวัตรปฏิบัติ 4 ทศวรรษกับผลงานนับพันชิ้น งานบางส่วนปรากฏใน https://viratts.wordpress.com/และ https://www.facebook.com/วิรัตน์-แสงทองคำ เบื้องหลังฉาก “เวลากาแฟ” ดำเนินไปเป็นกิจวัตร ด้วยเรื่องราวและความคิดที่แตกต่าง เพิ่งจะเปิดสู่วงกว้างครั้งแรก@Marketeer online
อัพเดตข่าวสารการตลาดทุกวันได้
Website : Marketeeronline.co /