เมื่อเข้าสู่เทศกาลแห่งความรัก “ช็อกโกแลต” จะกลายเป็นพระเอกที่ถูกหยิบยกขึ้นมาเป็นสัญลักษณ์แทนใจรองจากดอกกุหลาบ แต่รู้หรือไม่ว่าธรรมเนียมการมอบช็อกโกแลตในวันวาเลนไทน์นี้ ไม่ได้เกิดขึ้นจากความโรแมนติกตามธรรมชาติ หากแต่เกิดจากการทำการตลาดที่แยบยลในอดีต
ย้อนกลับไปในศตวรรษที่ 19 “Richard Cadbury” ทายาทตระกูลผู้ผลิตช็อกโกแลตชื่อดังจากอังกฤษ เป็นผู้ริเริ่มไอเดียทำกล่องช็อกโกแลตรูปหัวใจออกมาวางจำหน่ายเป็นเจ้าแรก ซึ่งภายหลังจากทานหมดแล้ว กล่องสวยงามนั้นยังสามารถเก็บไว้ใส่ของที่ระลึกหรือจดหมายรักได้ กลายเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้ช็อกโกแลตผูกพันกับวาเลนไทน์อย่างแยกไม่ออก
นอกจากนี้ ในฝั่งเอเชียอย่างญี่ปุ่น บริษัทขนมอย่าง “Mary’s Chocolate” ก็ได้สร้างปรากฏการณ์ในช่วงปี 1958 ด้วยการรณรงค์ให้สุภาพสตรีมอบช็อกโกแลตและดอกไม้เพื่อสารภาพรักกับคนที่เราชอบ จนกลายเป็นธรรมเนียมปฏิบัติที่ส่งต่ออิทธิพลมายังประเทศไทยและทั่วโลกในปัจจุบัน
| ตลาดช็อกโกแลต หนึ่งในสื่อแทนความรัก
ที่กำลังจะโตแตะ 8,000 ล้าน |
|
| ปี ค.ศ. | มูลค่าตลาดช็อกโกแลตในไทย / ล้านบาท |
| 2025 | 7,270 |
| 2026 | 7,688 |
| 2027 | 8,106 |
| 2028 | 8,524 |
| ช่องทางขายหลัก | สัดส่วนตลาด |
| ร้านสะดวกซื้อ | 60% |
| ซูเปอร์มาร์เก็ต / ไฮเปอร์มาร์เก็ต | 30% |
| โชห่วย | 10% |
| รูปแบบช็อกโกแลตขายดี | สัดส่วนตลาด |
| Bar & Block | 31% |
| Bar Count Lines | 21% |
| Gift Box & Chunk | 12% |
| Coated | 9% |
| Other Chunk | 27% |
| อัตราแลกเปลี่ยน 1 USD = 32.56 บาท | |
| ที่มา : Marketeer รวบรวม อ้างอิง GlobalData, นีลเส็น | |
ปัจจุบัน ตลาดช็อกโกแลตในไทยถือเป็นเค้กก้อนโตที่มีแนวโน้มเติบโตอย่างน่าสนใจ อ้างอิงข้อมูลจาก GlobalData คาดการณ์ว่ามูลค่าตลาดปี 2026 อยู่ที่ 7,688 ล้านบาท และจะทะลุหลัก 8,000 ล้านบาท ในปี 2027
สะท้อนให้เห็นว่าแม้กาลเวลาจะเปลี่ยนไป แต่ขนมหวานชนิดนี้ยังคงเป็นสินค้าที่ผู้บริโภคยอมจ่ายในราคาที่หลากหลายเพื่อตอบสนองความพึงพอใจและใช้เป็นสื่อแทนความรู้สึก โดยช็อกโกแลตราคา 19-25 บาท เป็นช็อกโกแลตที่ขายดีที่สุด
เมื่อเจาะลึกถึงพฤติกรรมผู้บริโภคไทย จะพบว่า “ความสะดวก” คือปัจจัยสำคัญที่สุดในการตัดสินใจซื้อ โดยช่องทางการจัดจำหน่ายหลักคือ “ร้านสะดวกซื้อ” ซึ่งสอดคล้องกับพฤติกรรมการซื้อแบบฉับพลัน ที่ผู้บริโภคมักหยิบสินค้าที่หน้าเชลฟ์โดยไม่ได้วางแผนล่วงหน้า รองลงมาคือซูเปอร์มาร์เก็ตและไฮเปอร์มาร์เก็ต และตามด้วยร้านโชห่วย
สำหรับรูปแบบช็อกโกแลตที่ครองใจผู้บริโภคไทยมากที่สุด คือประเภท Bar & Block หรือแบบแท่งและก้อน ตามมาด้วยประเภท Bar Count Lines หรือแบบแท่งสอดไส้ และประเภท Gift Box & Chunk หรือกล่องของขวัญและแบบก้อนบรรจุกล่อง ที่มักขายดีในช่วงเทศกาล และตามด้วยแบบ Coated หรือแบบเคลือบ ตลอดจนรูปแบบอื่น ๆ
มูลค่าตลาดที่สูงของตลาดช็อกโกแลต ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนถึงราว 50% ของภาพรวมตลาดขนมหวานในไทยราว 15,000 ล้านบาท ที่ยังมีขนมหวานจากน้ำตาล, ขนมอบและเค้ก, ไอศกรีม จึงดึงดูดให้เกิดการแข่งขันที่สูงระหว่างผู้เล่นรายใหญ่ระดับโลกที่ตบเท้าเข้ามาแย่งชิงส่วนแบ่ง
ไม่ว่าจะเป็น “มอนเดลีซ” ผู้จัดจำหน่ายแบรนด์ดังอย่าง Cadbury และ Toblerone “เนสท์เล่” ผู้ปั้น KitKat ให้ครองใจผู้บริโภคในวงกว้าง หรือ “ชิโน-แปซิฟิค” ที่ดูแลแบรนด์ระดับโลกอย่าง Hershey’s, Van Houten, Ferrero Rocher
นอกจากนี้ ยังมีผู้เล่นกลุ่มผู้ท้าชิงใหม่อย่าง “ไทยลอตเต้” ที่กระโดดเข้ามาด้วย Pop Now แบรนด์ที่พัฒนาขึ้นมาทำตลาดในไทยโดยเฉพาะ เพื่อเข้ามาลุยตลาดเซกเมนต์ช็อกโกแลตในช่วง 1-2 ปีที่ผ่านมา
อย่างไรก็ดี แม้วันวาเลนไทน์จะผ่านไป แต่ตลาดช็อกโกแลตในไทยยังมีโอกาสเติบโตอย่างต่อเนื่อง ส่วนหนึ่งจากการที่ผู้บริโภคบางกลุ่มหันมาทานช็อกโกแลตเพื่อคลายเครียดและรสชาติมากขึ้น ทั้งผู้บริโภคมีอัตราการทานช็อกโกแลตในแต่ละปีที่ยังน้อยมาก