เวลากาแฟ โดย วิรัตน์ แสงทองคำ

เวลาผ่านทาง  มีบางที่ บาง “เวลากาแฟ” เข้าตาอยู่เสมอ

คงเป็นเช่นที่เป็นมา ครั้งล่าสุดบนเส้นทางประจำก็เป็นเช่นนั้น ในช่วงเช้าๆ มุ่งสู่อีสาน จากวงแหวนตะวันออกปลายทางลงประตูน้ำพระอินทร์ เชื่อมต่อกับถนนหมายเลขหนึ่ง-พหลโยธิน กม. ที่ 56-57  โครงสร้างอิฐแดง ปรากฏโดดเด่นเตะตา นั่นคือร้านกาแฟ Starbucks จากนั้นไม่กี่กิโลเมตร ณ วังน้อย ถนนพหลโยธิน กม. ที่ 66 Starbucks อีกแห่งปรากฏอยู่อีกด้าน ฝั่งขาเข้าเมืองหลวง

ขาไป เช้าเกินไป มักจะผ่านเลย ขณะขากลับ เข้ากับจังหวะและเวลาการเดินทาง  ถือโอกาสแวะพัก มิใช่แค่ “ขับผ่าน”

Starbucks Drive Thru ทั้งสองแห่ง ยึดเส้นทางสัญจรสำคัญ ให้บริการผู้ผ่านทางแบบไม่ต้องลงจากรถ ทว่า ที่เห็นเป็นอยู่ ดูเหมือนมิใช่แค่นั้น มิใช่ร้านกาแฟแค่จุดแวะพัก หากเป็นที่ที่นำเสนอประสบการณ์ “เวลากาแฟ” อย่างไม่รีบร้อน

ฝั่งขาไป กับสถาปัตยกรรมอิฐแดงโดดเด่น ว่ากันว่าสะท้อนเอกลักษณ์อยุธยาเมืองโบราณ ดูจะไกลไปบ้าง ส่วนฝั่งขากลับก้าวผ่านกาลเวลามาถึงยุคใกล้เข้าร่องรอยเชื่อมโยงปัจจุบันกับสถาปัตยกรรมยุคอาณานิคม อิทธิพลซึ่งสะท้อนสะเทือนถึงพระราชวังบางปะอินในรัชสมัยรัชกาลที่ 5  มีรายละเอียดตกแต่งภายในอย่างตั้งใจให้ดูดีมีสไตล์แห่งยุคสมัยสัมพันธ์กัน (โปรดชมภาพชุด Starbucks วังน้อย) “เวลากาแฟ”  ที่นี่ มิใช่แค่ที่ผ่านทาง หากเป็นจุดแวะพักอันใคร่ครวญ ขยายจินตนาการ ว่าด้วยศิลปะ วัฒนธรรม และประวัติศาสตร์ จะเชื่อมโยงถึงโลกาภิวัตน์ด้วยก็ย่อมได้

Starbucks ที่ไหนก็ไม่ธรรมดา โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากจุดตั้งต้น Starbucks พลิกโฉมหน้าในสหรัฐอเมริกามาแค่ 3 ทศวรรษ ทว่า มีเรื่องราวน่าทึ่งมากมาย ดัชนีอ้างอิงหลากหลาย ตั้งแต่ง่ายๆ ว่าด้วยตัวเลขจากตลาดหุ้นนิวยอร์ก จนถึงมุมมองลึกซึ้งจากหนังสือขายดี

ในช่วงราวทศวรรษมานี้ มีกระแสหนังสือนับสิบๆ เล่มออกมา พากันเล่าขานถึง Starbucks ว่าด้วยตำนานมหัศจรรย์แห่งยุคสมัยของสังคมอเมริกัน ก่อนจะมี Google (2541)  Facebook (2547) และ iPhone (2550)   

ดังเช่นหนังสือเล่มหนึ่ง (Starbucked: A Double Tall Tale of Caffeine, Commerce, and Culture) กล่าวถึงพลังและอิทธิพล Starbucks ต่อสังคมอเมริกันไว้อย่างเห็นภาพ America transformed into a nation of coffee gourmets in only a few years”

กระแสแรงปะทุมาถึงบ้านเรา หลังจาก Starbucks ร้านแรกเปิดขึ้นที่เมืองไทย (2541) หนังสือแปลเกี่ยวกับ Starbucks ทยอยสู่บรรณพิภพหลายต่อหลายเล่มเช่นกัน อย่างเล่มนี้ (Leading the Starbucks Way สุดยอดสตาร์บัคส์ ผู้เขียน Joseph A. Michelli ผู้แปล ศรชัย จาติกวณิช และประสิทธิ์ชัย วีระยุทธวิไล) สรุปความบางตอนไว้อย่างน่าทึ่ง

 “สตาร์บัคส์ คือหนึ่งในแบรนด์ดังระดับโลกซึ่งเป็นที่รู้จักและได้รับความชื่นชมมากที่สุด องค์กรแห่งนี้ได้เปลี่ยนการส่งมอบกาแฟที่แสนจะสามัญ ให้กลายมาเป็นปรากฏการณ์พิเศษด้านวัฒนธรรม ซึ่งใครๆ ก็อยากจะมีส่วนร่วมในประสบการณ์อันสุดแสนจะประทับใจ ที่ส่งผ่านสินค้าและการบริการที่เต็มเปี่ยมไปด้วยความรักและความใส่ใจ”

ภาพใหญ่กว่านั้น Starbucks ยืนเด่นบนทางผ่านคลื่นแห่งยุคสมัย ใน “วัฒนธรรมกาแฟ” หนังสือที่ผมชอบอ้าง (Real Fresh Coffee โดย Jeremy Torz และ Steven Macatonia) บอกว่า Starbucks เกิดขึ้นในช่วงเวลา กาแฟคลื่นลูกที่หนึ่ง กำลังถดถอย กาแฟสำเร็จรูปผลผลิตจากโรงงานบรรษัทระดับโลกเพื่อลูกค้าวงกว้าง มียอดขายตกต่ำ ด้วยมีเครื่องดื่มทางเลือกเข้ามาแทรก  Starbucks สามารถนำพาผู้คนกับกาแฟเข้าถึงวิถีชีวิตใหม่ ณ ร้านกาแฟ ขยายวงเป็นพลังครึกโครม สู่ กาแฟคลื่นลูกที่สอง ให้ความสำคัญเป็นพิเศษกับคุณภาพเมล็ดกาแฟ และวิธีทำ (Brewing skills)

พลังอันเหลือเชื่อจากกาแฟคลื่นลูกที่สอง เป็นโมเมนตัมส่งผ่านอย่างรวดเร็ว สู่ กาแฟคลื่นลูกที่สาม ยังคงอบอวลในปัจจุบัน ผ่านร้านกาแฟอันหลากหลายเมืองทันสมัยทั่วโลกอย่างไม่เคยมาก่อน ไม่เพียงให้ความสำคัญคุณภาพเมล็ดกาแฟ และวิธีทำ หากห่วงโซ่คุณค่าได้ต่อเนื่องไปยังต้นธารถึงเกษตรกรสวนกาแฟ ดังหลายเรื่องราว (เกี่ยวกับกาแฟคลื่นลูกที่สาม) ผมได้นำเสนอมาบ้างในตอนก่อนๆ

ในบ้านเรา กระแสและอุบัติการณ์ร้านกาแฟพุ่งแรงเช่นกันในช่วงกว่าทศวรรษที่ผ่านมา ทั้งเครือข่ายธุรกิจใหญ่มากันถ้วนหน้า กับร้านรายย่อยอิสระแทบนับไม่ถ้วน เครือข่ายซึ่งกำเนิดและมีอันเป็นไปอยู่ตลอดเวลา เชื่อว่าเป็นปรากฏการณ์ แรงกระเพื่อมต่อเนื่องมาจาก Starbucks ขณะห่วงโซ่ธุรกิจกาแฟคึกคักขยายวง คงมาจากพลังบวก Starbucks สร้างแบรนด์กาแฟไทย “ม่วนใจ๋” –Muan Jai® (2550) ด้วย

บนเส้นทางพวก Startup ธุรกิจร้านกาแฟ Starbucks ย่อมเป็นจุดอ้างอิงและทางผ่านสำคัญ ทั้งระดับโมเดลสู่บุคลิก สไตล์ ลงไปจนถึงคู่มือบริหาร-บริการ ซึ่งจับต้องได้

สำหรับปัจเจก สำหรับ “คอกาแฟ” คนหนึ่ง ก่อนจะมีเรื่องราวมากมาย ผ่านคอลัมน์ ”เวลากาแฟ” ที่นี่ Starbucks เป็นทางผ่านเช่นกัน ผมเคยเป็นขาประจำหลายปี   “เวลากาแฟ” ผ่านไป สะสมดาวไป จนได้บัตรทองอะไรเทือกนั้น รู้จัก Barista หนุ่มสาวหลายคน แม้ผ่านมานานแล้ว บางคนยังอุตส่าห์ทักทายเมื่อเจอกันโดยบังเอิญ แม้บางคนย้ายไปทำงานที่อื่น บางคนผู้ถูกทักจำไม่ได้ จำต้องทบทวน “ผมอยู่สตาร์บัคส์ครับ”

ทางผ่าน ยกระดับ ดูกว้างและยาวไกล คงจะเป็นเส้นทางใหม่อันตื่นเต้น สำหรับคนขายเหล้า  เบียร์ และเครื่องดื่มทั่วไป เพื่อก้าวไปสัมผัสประสบการณ์ใหม่ กับ “คอกาแฟ” กลุ่มคนผู้มีบุคลิกเฉพาะ มีวิถีชีวิต และรสนิยมที่แตกต่าง…


อ่าน “เวลากาแฟ” ครบทุกตอนที่นี่


วิรัตน์ แสงทองคำ คอลัมนิสต์ ธุรกิจอิสระ ด้วยวัตรปฏิบัติ 4 ทศวรรษกับผลงานนับพันชิ้น งานบางส่วนปรากฏใน https://viratts.wordpress.com/และ https://www.facebook.com/วิรัตน์-แสงทองคำ เบื้องหลังฉาก “เวลากาแฟ” ดำเนินไปเป็นกิจวัตร ด้วยเรื่องราวและความคิดที่แตกต่าง เพิ่งจะเปิดสู่วงกว้างครั้งแรก@Marketeer online



อัพเดตข่าวสารการตลาดทุกวันได้ที่ Website: Marketeeronline.co
Facebook: www.facebook.com/marketeeronline

ติดตาม Marketeer Online ทาง Line@ : @marketeer