เวลา+กาแฟ ฯลฯ โดย วิรัตน์ แสงทองคำ
ช่วงเวลาใบไม้เปลี่ยนสี ปลายปีที่ผ่านพ้น@Kyoto ยังไม่จางไปในความรู้สึกนึกคิด
ว่าด้วยในมิติที่บางคนว่าไว้ “The traveler sees what he sees, the tourist sees what he has come to see.”
สำหรับนักเดินทางคนหนึ่งซึ่งเข้าถึง เวลามาเยือน Kyoto เมืองสำคัญแห่งโลกตะวันออก ย่อมเชื่อมโยงเรื่องราวหลายมิติ จากตำนานเมืองเก่ากว่า 2 ศตวรรษ สู่ยุคสมัยใหม่ ในห้วงเวลาอันยาวนานนั้น บางปรากฏการณ์ที่ว่า ที่แท้จริงเป็นเพียงชิ้นส่วนเศษเสี้ยว
ย้อนเวลาไปพันกว่าปี ตั้งแต่ยุคเมืองหลวงเก่า ที่เรียก Nara period (ค.ศ. 710-794) เปิดฉากอย่างตื่นเต้นโดยขุนนางกลุ่มเล็ก ๆ ชื่นชมช่วงเวลาใบไม้เปลี่ยนสี ต้นฤดูใบไม้ร่วง และก็เป็นอยู่อย่างนั้นอย่าง Excusive นานทีเดียว กว่าจะข้ามมาอีกถึง 2 ยุค สู่อีกยุคสมัย (Edo period ค.ศ. 1603-1868) ราว 3-4 ทศวรรษมานี้ จังหวะเวลาพิเศษนั้นได้ขยายวงกว้างขึ้น สู่กระแสนิยมให้ผู้คนทั่วไปเข้าถึงได้ด้วย
ส่วนผู้คนปัจจุบันแห่งยุคโลกาภิวัตน์ แน่ชัดว่า ส่วนใหญ่ตั้งใจมาเยือน เป็นไปตามกระแสท่องเที่ยวระดับโลก บางส่วนอาจมองข้ามรอยเท้าแห่งอดีต และไม่ติดใจว่าเป็นเพียงเศษเสี้ยวชิ้นส่วนพลวัตซึ่งสัมผัสได้
ไม่ว่าจะเป็นนักเดินทาง หรือนักท่องเที่ยว ต่างมีมุมมองกว้างขึ้นได้ ไม่มากก็น้อย จะตั้งใจ เข้าใจหรือไม่ก็ตาม ด้วยเฟรมเบื้องหน้านั้นโฟกัส ใบไม้เปลี่ยนสีสวยตระการตา กับบรรยากาศดูขลังและมีเสน่ห์ ณ ศาลเจ้า วัด ปราสาท หรือแม้กระทั่งคูน้ำ (ภาพ 1-3) ขณะฉากหลังซ่อนอยู่ในความรู้สึกนึกคิด คือบริบทเมืองเก่าซึ่งมีพัฒนาการ ตามระบบและแบบแผน ร้อยรัดวัฒนธรรมดั้งเดิม กับวิถีสมัยใหม่ สัมพันธ์กับผู้คนต่างรุ่นในท้องถิ่น กับโอกาสเปิดกว้าง มีปฏิสัมพันธ์ต่างเผ่าพันธุ์ในโลก อย่างกว้างขวาง อย่างไม่เกิดขึ้นมาก่อน
สำหรับนักเดินทางบางคนเช่นผม ในบางฉาก บางปรากฏการณ์เกิดขึ้น แม้เป็นชิ้นส่วนเล็ก ๆ ซึ่งสัมผัส เป็นไทม์ไลน์เมื่อไม่นานมานี้ บางทีอาจเป็นการแสวงหารอยต่อเชื่อมยุคสมัยซึ่งพอจับต้องได้ในจินตนาการ เมื่อมองผ่านที่พานพบ อย่างสถานีรถไฟ พิพิธภัณฑ์ และร้านกาแฟ
2540– Kyoto Station ชุมทางรถไฟใหญ่เกิดขึ้น ศูนย์กลางใหม่ของเมืองเก่าในวาระครบรอบ 1,200 ปี เป็นจุดเชื่อมผู้คนทั่วประเทศและทั่วโลกให้เดินทางมาเยือน
โครงสร้างสถาปัตยกรรมแบบ “futurist” ตั้งใจให้คล้าย ๆ หุบเขา สัมพันธ์กับฉากและบรรยากาศมุมสูง Kyoto เมืองหลวงเก่า ภายในมี Grand Stairway และ Skyway ดึงดูดผู้สัญจรให้เวลาผ่านเลยอย่างมีสีสัน ด้วยการแสดงสีแสง ประดับประดาทุกค่ำคืน (ภาพ 4-5) ส่วนชั้นบนสุด (Sky Garden) เปิดมองเห็นมุมกว้าง ไปยังอาณาบริเวณเมืองสมัยใหม่ ส่วนขยายเมืองเก่าซึ่งเติบโตอยู่เสมอ และมองเห็น Kyoto Tower อย่างโดดเด่น
2563-Kyoto City KYOCERA Museum of Art เปิดโฉมใหม่ขึ้น หลังจากรีโนเวตครั้งล่าสุด มาจากตึกพิพิธภัณฑ์เก่าที่สุดแห่งหนึ่งในญี่ปุ่น (ภาพ 6-8)
พิพิธภัณฑ์ดั้งเดิม เปิดครั้งแรกปี 2476 ในนาม Kyoto Municipal Museum of Art เพื่อเฉลิมฉลองขึ้นครองราชย์ของจักรพรรดิ Hirohito ผ่านไปเกือบศตวรรษ จึงปรับโฉมครั้งใหญ่ ผสมผสานกับสถาปัตยกรรมดั้งเดิมยุคก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 ที่เรียกว่า Imperial Crown Style โดยสถาปนิกมีชื่อชาวญี่ปุ่น ผลงานหนึ่งซึ่งอ้างอิง เคยออกแบบร้าน Louis Vuitton ทั้งใน New York และ Hong Kong
เป็นความสัมพันธ์ที่น่าสนใจ เมื่อ Kyocera ได้สิทธิ์ใช้ชื่อพิพิธภัณฑ์นานเป็นเวลา 50 ปี จากชื่อเดิม Kyoto Ceramics ซึ่งแสดงทั้งรากเหง้าและความชำนาญดั้งเดิม ผ่านเวลาเพียงครึ่งศตวรรษ สู่เครือข่ายธุรกิจใหญ่ญี่ปุ่น และระดับโลก สู่ธุรกิจใหม่ ๆ หลากหลาย ทั้งชิ้นส่วนยานยนต์ พลังงานแสงอาทิตย์ ไปจนถึงชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์
ปิดท้ายด้วยเรื่องราว เป็นกระแส ทศวรรษมานี้เอง ว่าด้วยร้านกาแฟในทำเลซึ่งเป็น Landmark ภาพเชิงขยาย (จากตอนที่แล้ว) เคยพาดพิงไว้ โดยคนรุ่นใหม่ เพื่อเชื่อมโยง Specialty coffee ปรากฏการณ์หนึ่งในโลกกาแฟ กับรากเหง้า Kyoto
ตามประสาผู้ฝักใฝ่กาแฟ ไม่ได้ตั้งใจเจาะจงที่จะไปที่ใดที่หนึ่งเป็นพิเศษ จะเดินทางไปที่ไหนก็หาที่นั่น ช่างบังเอิญที่ได้แวะมาทั้งหมด ล้วนเป็นร้านกาแฟยุคสมัย โดยคนรุ่นใหม่ ผู้พยายามรักษาความสัมพันธ์กับรากเหง้าดั้งเดิมไว้
คราวนี้อ้างอิงร้านกาแฟอีกบางแห่ง แห่งหนึ่งสืบสานจากบ้านเก่าแบบญี่ปุ่นที่เรียก Mashiya จากประสบการณ์นับ 10 ปี ในฐานะผู้สรรหาและคั่วกาแฟพิเศษ ตามแบบฉบับ home-roast coffee อีกแห่งอยู่ในที่พักของศาลเจ้าหรือวัดญี่ปุ่น ที่เรียกว่า Shukubo ท่ามกลางบรรยากาศเงียบสงบ ซ่อนตัวอยู่ในสวนญี่ปุ่น @ Nashinoki-Shrine (ภาพ 9-11)
ที่ว่ามานี้ อาจเป็นเพียงอีกมิติหนึ่ง เข้าถึงได้
–
วิรัตน์ แสงทองคำ
คอลัมนิสต์ธุรกิจด้วยวัตรปฏิบัติเกือบ 4 ทศวรรษ มีผลงานนับพันชิ้น งานบางส่วนปรากฏที่นี่ (https://viratts.com/) ขณะที่หลังฉากนั้น มีเรื่องราวแตกต่าง แต่ต่อเนื่อง จาก “เวลากาแฟ” สู่พรมแดนอื่น ซึ่งเกี่ยวเนื่องและสัมพันธ์กัน เรื่องราวและความคิดนั้น เปิดสู่วงกว้าง @Marketeer online ทั้งนี้ภาพประกอบทั้งมวล ล้วนถ่ายทำตามมุมมองโดยเฉพาะด้วยตนเอง