เวลากาแฟ โดย วิรัตน์ แสงทองคำ

อันที่จริง ผมตั้งใจเป็นพิเศษ โปรโมต “เวลากาแฟ” ให้เป็นประสบการณ์เฉพาะตัวอย่างแท้จริง

ว่าด้วยความสัมพันธ์กับวิถีชีวิตครอบครัวและความเป็นปัจเจก เป็นไปอย่างเรียบง่าย  มีเวลามากพอเพื่อจัดการด้วยตนเองทั้งสิ้น ตั้งแต่ทำกาแฟคั่วบดด้วยมือ  จนถึงวิธีทำ (brew) เฉพาะตัว ไม่ว่าด้วยเครื่องมือธรรมดา ดั้งเดิม หรือเทคโนโลยีอันซับซ้อน แล้วแต่โอกาสและอารมณ์ สัมผัสหลายสิ่งที่มีเรื่องราวอย่างเลือกสรรให้ลงตัว

มีบางเรื่องราวเป็นชิ้นส่วนหนึ่งที่มีสีสันอยู่ปลายทาง “เวลากาแฟ” ผมเคยเล่าไว้ ว่าด้วย “ถ้วยกาแฟ” Collection ซึ่งค่อยๆ สะสม ค่อยๆ เรียนรู้ และค้นหา จากสินค้าทั่วไปสู่ชิ้นงานหัตถศิลป์ ทั้งความเป็นท้องถิ่นและสากล บางชิ้นเป็นงานทำมืออย่าง Handmade Turkish Mug ลวดลายวาดด้วยมือ (Hand painted) อ้างอิงศิลปะยุคออตโตมาน  อีกบางชิ้นเป็นผลงานออกแบบโลกาภิวัตน์ อย่าง Noritake เครื่องเคลือบชั้นสูงของญี่ปุ่นใช้เทคนิคจีนโบราณ ซึ่งพัฒนาโดยคนอังกฤษ- Bone China วาดลวดลายงานศิลปะแบบฉบับอเมริกัน Frank Lloyd Wright  (โปรดย้อนไปอ่าน ตอน “ดื่มด่ำประสบการณ์เอ็กซ์คลูซีฟ”)

ในวันหนึ่งซึ่งครึ้มฟ้าครึ้มฝน บางช่วงฝนได้โปรยปราย ภาวะอากาศร้อนผ่อนคลาย ดูเหมือนหน้าฝนจะมาถึงจริงๆ สภาพแวดล้อมแห่งสวนดูมีชีวิตชีวาขึ้น “เวลากาแฟ” ซึ่งตั้งใจให้เชื่อมโยงกับธรรมชาติมากขึ้น ได้จัดการให้มีขึ้นอย่างบรรจง

เปิดฉากด้วยภาคต่อ “ถ้วยกาแฟ” ชิ้นนี้ทำในออสเตรเลีย เป็นพอร์ซเลน (porcelain) ใช้คำว่า Australian Fine China ตั้งใจอ้างอิงงานคุณภาพสูง มรดกทางวัฒนธรรม ต้นตำรับจีนยุคเก่า มีดีไซน์เชื่อมโยงธรรมชาติ ด้วยภาพดอกไม้ป่า-Boronia ส่วนใหญ่พบในออสเตรเลีย โดย Philippa Nikulinsky นักวาดภาพพฤกษศาสตร์ (Botanical illustrator) ชาวออสซี่อาวุโสผู้มีชื่อเสียง (ภาพ 1-2)

TheAcademy-Virat-15May19-1

TheAcademy-Virat-15May19-2

แล้วจึงย้อนกลับมาช่วงต้นๆ “เวลากาแฟ” สำหรับคอกาแฟผู้รู้อย่างแท้จริง กับ “เวลากาแฟ@ บ้าน” แล้ว  สิ่งที่เรียกว่า Connoisseurs cup คงยกให้ Pourover หรือ filter coffee มักเรียกกันว่า กาแฟดริป กระบวนการทำดั้งเดิม เรียบง่าย ตามจังหวะ เป็นธรรมชาติมากที่สุด

เรื่องราวดั้งเดิมนั้นมีมิติเชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์โลกช่วงสำคัญเสียด้วย จากผู้ร่วมชะตากรรม สู่ความร่วมมือสร้างสรรค์บางสิ่ง ว่ากันว่าผู้ค้นคิดชิ้นส่วน Pour Over coffee เริ่มต้นขึ้นที่เยอรมนี ยุคก่อนสงครามโลกครั้งที่หนึ่งเสียอีก พัฒนาการเป็นไปอย่างเชื่องช้า รูปแบบชัดเจนมากขึ้นๆ ก่อนจะเข้าสู่สงครามโลกครั้งที่สองไม่นาน แต่แล้วต้องเว้นวรรคนานทีเดียว ระหว่างสงคราม กว่าจะเชื่อมโยงมาถึงญี่ปุ่น ในช่วงเวลาสร้างชาติใหม่

สิ่งที่เรียกว่าถ้วยกรองกาแฟ (Dripper) อุบัติขึ้นหลังสงครามโลกครั้งที่สองกว่าทศวรรษ โดยเฉพาะแบรนด์ Kalita แห่งญี่ปุ่น ดูเหมือนจะตั้งใจ มีหลายสิ่งหลายอย่างคล้ายต้นตำรับ Melitta แห่งเยอรมนี  ด้วยเส้นทางที่แตกต่างจึงปรากฏทางแยกที่น่าสนใจ  Melitta แห่งเยอรมนี ขยายตัวสู่ธุรกิจข้างเคียงอย่างกว้างขวาง hand-filtered coffee เป็นเพียงธุรกิจเล็กในภาพใหญ่ ขณะ Kalita แห่งญี่ปุ่นโฟกัสกับสิ่งที่ทำอย่างมั่นคง จนกลายเป็นเอกลักษณ์ แรงกระตุ้นเป็นกระแสอันทรงพลังยิ่งขึ้น เมื่ออีกรายที่สำคัญปรากฏ Hario แห่งญี่ปุ่น ผู้ผลิตแก้วทนความร้อน หันหัวเข้าสู่วงการกาแฟราวครึ่งศตวรรษที่ผ่านมา ก่อนจะเข้ามาอย่างเต็มตัวเต็มสตรีมในกระแส Pour Over coffee ก็เมื่อเปิดตัว Hario V60 Dripper เมื่อทศวรรษเศษๆ

ที่ว่ากันว่า Pour Over coffee มีพลังอย่างมากๆ ควบคู่กับกาแฟศตวรรษที่ 20 ด้วยเชื่อมโยงในฐานะ “ศูนย์กลางวัฒนธรรมกาแฟ และความพิถีพิถันของญี่ปุ่น” น่าจะเป็นบทสรุปควรเชื่อเช่นนั้น

ทางแยกมิได้มีแห่งเดียว สิ่งที่เคยมาด้วย ขาดกันไม่ได้ จะมาถึงจุดเปลี่ยนเช่นกัน  ที่กรองกาแฟกับกระดาษกรอง เคยเป็นของคู่กัน ได้ผันเปลี่ยนไปแค่ช่วงไม่ถึงทศวรรษที่เพิ่งผ่านไป ทันสมัยขึ้น ใช้ง่ายขึ้น มาเป็นชิ้นเดียวกันก็ได้ อย่างที่กรอง Stainless Steel ของ Hario ซึ่งผมใช้อยู่ (โปรดชมคลิป) ตัวกรองถาวรเป็น Stainless Steel คุณภาพ มีคุณสมบัติอ้างอิงที่น่าสนใจ ให้น้ำมันกาแฟผ่านได้

หากจะสัมผัสกลิ่นอายสีเขียว ให้ธรรมชาติเป็นใจ  ขณะเข้ากับยุคสมัยและกระแส คงเป็นผ้ากรองกาแฟใยกัญชง

กัญชง ไม้ล้มลุกมีลักษณะทางพฤกษศาสตร์คล้าย กัญชา มีปลูกในหลายพื้นที่ในซีกโลกเหนือ ให้ประโยชน์สำคัญหลายด้าน โดยเฉพาะสิ่งทอ มีความสำคัญเป็นพิเศษกับวัฒนธรรมประเพณี วิถีเกษตรกรรมธรรมชาติชนเผ่าภูเขาภาคเหนือของไทย ทั่วโลกให้ความสำคัญมาพักใหญ่ๆ  รัฐไทยเพิ่งผ่อนคลายข้อห้าม กัญชงจึงได้รับความสนใจมากขึ้น โดยเฉพาะเส้นใยคุณภาพเฉพาะตัวเพื่อผลิตภัณฑ์สิ่งทอใหม่ที่แตกต่าง

และแล้วก็แทรกตัวเข้าสู่วัฒนธรรมกาแฟด้วย โดยเฉพาะเชื่อมโยงกับวิถีดั้งเดิม ให้ Pour Over coffee คงขลัง   

ผ้ากรองกาแฟใยกัญชง สามารถทดแทนกระดาษและผ้าทั่วไปได้อย่างดีเป็นพิเศษ (ภาพ 4-6) อ้างอิงและเชื่อมั่นกับวงจรที่เป็นธรรมชาติ การปลูกแบบตามวิถีดั้งเดิมของชนเผ่า ซึ่งยุคสมัยถือว่าเป็น “เกษตรอินทรีย์” ตามด้วยกระบวนการอย่างธรรมชาติ ปราศจากสารเคมี ก่อนมาเป็นผลิตภัณฑ์รีไซเคิล

TheAcademy-Virat-15May19-4

TheAcademy-Virat-15May19-5

TheAcademy-Virat-15ay19-6

เป็นผลิตภัณฑ์ค่อนข้างใหม่ หาซื้อได้ตามร้านค้าออนไลน์ ตั้งใจโปรโมตกันคึกคัก  สำหรับบ้านเราโฆษณาคุณสมบัติกันไปไกลกว่าร้านค้าออนไลน์โลกตะวันตกบ้าง  เช่นว่า ผ้าใยกัญชงในการต้านเชื้อรา เชื้อแบคทีเรียและยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อโรค ข้อความทำนองนี้ค่อนข้างเร้าใจ อย่างไรคงต้องแปะเอาไว้ก่อน

ในที่สุด “เวลากาแฟ” ได้ดำเนินไปอย่างที่ควร เป็นประสบการณ์ฉพาะตัว โดยธรรมชาติเป็นใจ


อ่าน “เวลากาแฟ” ครบทุกตอนที่นี่


วิรัตน์ แสงทองคำ คอลัมนิสต์ ธุรกิจอิสระ ด้วยวัตรปฏิบัติ 4 ทศวรรษกับผลงานนับพันชิ้น งานบางส่วนปรากฏใน https://viratts.wordpress.com/และ https://www.facebook.com/วิรัตน์-แสงทองคำ เบื้องหลังฉาก “เวลากาแฟ” ดำเนินไปเป็นกิจวัตร ด้วยเรื่องราวและความคิดที่แตกต่าง เพิ่งจะเปิดสู่วงกว้างครั้งแรก@Marketeer online



อัพเดตข่าวสารการตลาดทุกวันได้ที่ Website: Marketeeronline.co
Facebook: www.facebook.com/marketeeronline

ติดตาม Marketeer Online ทาง Line@ : @marketeer