SME Think Tank/ดร. เกษม พิพัฒน์เสรีธรรม

โรคระบาด Covid-19 กำลังจะกลายเป็นโรคระบาดสามัญที่ชาวโลกสามารถอยู่กับมันได้แม้จะไม่สะดวกสบายและการดำเนินชีวิตหลายอย่างต้องเปลี่ยนไป ไม่เป็นชีวิตวิถีใหม่ (New Normal) อีกต่อไป

พฤติกรรมหรือกฎ กติกา ต่าง ๆ ที่เป็นกันอยู่ในช่วง Covid -19 ระบาดน่าจะยังคงอยู่ต่อไปในอนาคต

อย่างที่หลายคนเริ่มมองเห็นความดีของเจ้าโรคร้ายนี้ ที่ช่วยเร่งให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมคน ซึ่งหากไม่มีโรคระบาดร้ายคงใช้เวลาอีกนาน กว่าจะเปลี่ยนแปลงได้ หรือ อาจจะไม่เกิดขึ้นเลย อย่างพฤติกรรมการยอมรับและใช้เทคโนโลยีมากขึ้นในชีวิตประจำวัน ทั้งการจับจ่ายใช้สอย การเรียน การสื่อสาร ฯลฯ

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ก่อนที่เจ้าโรคระบาดร้ายจะอาละวาด หลายประเทศจำนวนมากให้ความสำคัญกับการรักษาสภาพแวดล้อม รณรงค์ด้วยการสื่อสาร เผยแพร่ ให้ชาวโลกตระหนักถึงภัยของการไม่ช่วยกันดูแลรักษาสภาพแวดล้อม หลายประเทศมีการใช้มาตรการทางสังคมและทางกฎหมาย เพื่อห้ามหรือยับยั้งไม่ให้ทำการใด ๆ ที่จะกระทบต่อสภาพแวดล้อมที่ดี

กระแสโลกสีเขียว สร้างได้ด้วยการพยายามลดใช้พลังงานที่ทำลายธรรมชาติ เช่น น้ำมัน ถ่านหิน แล้วส่งเสริมให้ใช้พลังงานสะอาดจากธรรมชาติ เช่น พลังงานน้ำ พลังงานแสงแดด พลังงานลม เป็นต้น

การพยายามลดของเสียจากการผลิตและการอุปโภคบริโภค พยายามนำวัสดุกลับมาใช้ใหม่ ฯลฯ เกิดกระแสการตลาดสีเขียวเพื่อความยั่งยืน

การตลาดสีเขียวไม่ใช่งานของฝ่ายการตลาดเพียงฝ่ายเดียวแต่เป็นงานและความรับผิดชอบของทุกคนในองค์กรตั้งแต่ผู้ถือหุ้น ผู้บริหาร จนถึงพนักงานระดับล่าง

หลากหลายนิยามของการตลาดสีเขียว แต่สรุปตรงกันได้ว่า เป็นการทำธุรกิจที่คำนึงถึงการรักษาสิ่งแวดล้อมให้ดีและเบียดเบียนสภาพแวดล้อมให้น้อยที่สุด ในทุกมุมมองของการทำธุรกิจ โดยมุ่งตอบแทนความต้องการของผู้บริโภคและสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจให้ผู้ถือหุ้นและพนักงาน

เมื่อการตลาดเป็นเรื่องของการตอบสนองความต้องการของผู้บริโภค เพราะฉะนั้นน่าจะเป็นการดีกว่าที่จะให้ผู้บริโภคเป้าหมายเป็นผู้เริ่มบอกว่าเขาต้องการอะไรจากผลิตภัณฑ์หรือบริการที่มีผลเสียต่อสภาพแวดล้อมน้อยที่สุด พูดง่าย ๆ  ว่า เขาได้สิ่งที่ต้องการโดยส่งผลเสียต่อสภาพแวดล้อมและสังคมน้อยที่สุด

หลักการสำคัญของการตลาดสีเขียว คือ กิจกรรมที่ทำต้องโปร่งใสตรวจสอบได้ และคำนึงถึงผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมในทุกด้าน พยายามเสริมสร้างสภาพแวดล้อมที่ดีแบบยั่งยืน

การทำธุรกิจในปัจจุบันต้องรับผิดชอบและคำนึงถึงผลเสียต่อสิ่งแวดล้อมและสังคม ต้องคืนผลกำไรบางส่วนให้สังคมและสิ่งแวดล้อม

ผู้บริโภคทั่วโลกกว่า 40 % ยอมรับที่จะได้ผลประโยชน์น้อยลงหากทำให้สิ่งแวดล้อมและสังคมดีขึ้น

แต่เมื่อเจ้าโรคระบาด Covid-19 ระบาดและการต้องให้ความสำคัญกับสุขภาพ สุขอนามัย และการต้องเว้นระยะห่าง การทำงานที่บ้าน การห้ามรับประทานอาหารในร้านอาหาร ฯลฯ

เรื่องเหล่านี้ทำให้ต้องใช้ทรัพยากรมากขึ้น ที่เห็นได้ชัด การที่คนส่วนมากหันมานิยมใช้บริการสั่งอาหารมารับประทานที่บ้าน ทำให้เกิดการใช้บรรจุภัณฑ์เพื่อการบรรจุอาหารและการขนส่งมากขึ้น ทั้งพลาสติก กระดาษ ฯลฯ รวมทั้งหน้ากากอนามัยที่ใช้แล้ว ที่ทิ้งกันแบบไม่มีการกำจัดที่ถูกต้อง จำนวนมาก

การใช้ทรัพยากรมากเกินความจำเป็น  การมีของเสียมากขึ้น กระทบสภาพแวดล้อมมากขึ้น (ในมุมมองของโลกสีเขียว) เพื่อสุขอนามัยและความปลอดภัยของชีวิต ทำให้กระแสโลกสีเขียวสะดุด

ไม่มีใครยอมเสี่ยงกับความตาย เรื่องสภาพแวดล้อมคงต้องลดความสำคัญลงบ้าง

การขาดแคลนพลังงานและโรงงานเกือบทั่วโลกจำเป็นต้องหยุดการผลิตในช่วง Covid-19 ระบาดหนัก

เมื่อทั่วโลกเร่งการฉีดวัคซีนได้มากขึ้นและยอมรับที่จะอยู่กับเจ้าโรคร้ายนี้ เพื่อกลับมาเดินเครื่องเศรษฐกิจ

การเร่งฟื้นเศรษฐกิจทำให้ต้องเร่งใช้ทรัพยากร แบบลืม ๆ ผลกระทบต่อโลกสีเขียวไปมากพอสมควร

Covid-19 จะเปลี่ยนกระแสโลกสีเขียวไปอย่างถาวรหรือไม่

หรือเราจะอยู่กับมันและพยายามทำให้มันเป็นสีเขียวไปด้วย

Starbucks ร้านกาแฟเบอร์หนึ่งของโลกยังคงให้ความสำคัญกับโลกสีเขียวอย่างต่อเนื่อง ด้วยการพยายามลดของเสียในทุกอย่างที่ทำ ตั้งเป้าจะใช้ทรัพยากรน้ำลดลง 30% และลดการใช้พลังงานลง 25% ลดการใช้หลอดพลาสติกและถ้วยพลาสติก 100% พยายามใช้วัสดุที่ย่อยสลายได้ในทุกกระบวนการผลิตและจำหน่าย ทั้งนี้ยังคงมาตรฐานสุขอนามัยไว้อย่างเต็มที่

IKEA แบรนด์เฟอร์นิเจอร์ชื่อดังระดับโลก เป็นที่ยอมรับในเรื่องการทำธุรกิจอย่างรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม กว่า 90% ของร้าน IKEA ใช้พลังงานแสงอาทิตย์จากแผงโซลาร์ และพยายามกำจัดของเสียอย่างมากที่สุด เหลือเพียง 15% เท่านั้นที่ถูกกำจัดด้วยการฝังกลบ IKEA คิดกลยุทธ์ People & Planet Positive ที่พยายามสร้างให้ลูกค้ามีสำนึกในการช่วยการรักษาสภาพแวดล้อมที่ดี

Covid-19 ไม่อาจหยุดความพยายามของ IKEA ในการสร้างโลกสีเขียว IKEA ยังเดินหน้าและตั้งเป้าหมายที่จะใช้พลังงานสะอาด 100% ในระยะเวลาอันใกล้นี้

Body Shop แบรนด์เครื่องสำอางที่แจ้งเกิดด้วยกลยุทธ์สร้างความแตกต่างด้วยการตลาดสีเขียว ให้ความสำคัญกับสภาพแวดล้อมที่ดี Body Shop ยืนอยู่บนหลักการนี้อย่างต่อเนื่องและเป็นที่ยอมรับทั่วโลก

Body Shop ให้ความสำคัญอย่างยิ่งกับสุขภาพ สุขอนามัย ของพนักงานและลูกค้า รวมทั้งเรื่องสิทธิสตรีและการรณรงค์ช่วยผู้ป่วยโรคเอดส์ (AIDS) Body Shop .ใช้บรรจุภัณฑ์ที่ทำจากธรรมชาติและย่อยสลายได้ง่าย รวมทั้งใช้พลังงานสะอาดในโรงงานและร้านค้า ให้มากที่สุด

กลุ่มห้างสรรพสินค้าเซ็นทรัลประกาศเปิดศูนย์การค้าแห่งใหม่ที่ อ. ศรีราชา จ. ชลบุรี ในช่วงปลายเดือนตุลาคมเพื่อรับการเปิดประเทศในเดือนพฤศจิกายน 2564 นี้ ศูนย์การค้าแห่งใหม่นี้ออกแบบและสร้างเพื่อให้ลูกค้าสามารถอยู่อย่างปลอดภัยกับโรคระบาดร้ายและรักษาสภาพแวดล้อม เขาสร้างระบบปรับและกรองอากาศที่สามารถกรองได้ถึง 95% ใช้พลังงานสะอาดจากแสงอาทิตย์ มีบริเวณสวนร่มรื่นเพื่อเพิ่มพื้นที่สีเขียวให้ชุมชน รวมทั้งระบบกำจัดของเสียที่สมบูรณ์แบบลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมมากที่สุด

คนที่จะเป็นกรรมการตัดสินว่า เราจะอยู่กับโควิดสีเขียวได้ขนาดไหน คือผู้บริโภคในปัจจุบัน โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่

ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมผู้บริโภคในการตัดสินใจซื้อสินค้าหรือบริการที่ช่วยรักษาสภาพแวดล้อม

  1. นิสัยความเคยชิน ผู้บริโภคที่เคยชินกับการใช้สินค้าบริการที่เน้นเรื่องโลกสีเขียว ย่อมไม่เปลี่ยนแปลงไปใช้สินค้าหรือบริการอื่น เรียกว่ารักแล้วรักเลยอย่างไรก็ไม่เปลี่ยน
  1. อารมณ์ ตัวแปรสำคัญที่ทำให้ผู้บริโภคเปลี่ยนแปลงคืออารมณ์ของผู้บริโภค โดยเฉพาะในเวลาตัดสินใจซื้อสินค้าหรือบริการ หากถูกกระตุ้นด้วยการส่งเสริมการขาย ราคา หรือความหวาดกลัว (โรคระบาด) อาจจะมีผลทำให้ผู้บริโภคเปลี่ยนไปซื้อสินค้าหรือบริการที่ไม่ใช่โลกสีเขียวได้
  1. ความเชื่อมั่นต่อแบรนด์สินค้าหรือบริการ หากลูกค้าเชื่อมั่นในความมั่นคงของแบรนด์ต่อโลกสีเขียว ลูกค้ายังคงซื้อใช้สินค้าหรือบริการนั้น ๆ ต่อเนื่อง อาจจะมีการหยุดซื้อหรือซื้อน้อยไปบ้างตามสถานการณ์ แต่ในที่สุดก็จะกลับมาเป็นลูกค้าที่อุดหนุนแบรนด์นั้น ๆ ต่อไป
  1. คุณภาพ มาตรฐานของสินค้าหรือบริการ การได้รับการยอมรับในมาตรฐานการผลิต คุณภาพของสินค้าหรือบริการ ประกาศนียบัตร รางวัลต่าง ๆ ย่อมสร้างความมั่นใจให้ลูกค้าในการตัดสินใจซื้อแบรนด์นั้น ๆ อย่างแฟนพันธุ์แท้
  1. ราคาและการส่งเสริมการขาย แบบว่า ลด แลก แจก แถม ย่อมสามารถกระตุ้นให้ลูกค้าที่ให้ความสำคัญกับสินค้าหรือบริการที่รักษาสภาพแวดล้อม เปลี่ยนแปลงไปได้บ้าง แต่ในที่สุดตราบใดที่สินค้าหรือบริการนั้นทำให้เกิดผลเสียต่อสภาพแวดล้อม ลูกค้ากลุ่มนี้คงต้องคิดหนัก

Covid-19คงไม่ใช่โรคระบาดร้ายตัวสุดท้ายที่มนุษยชาติต้องอยู่กับมัน ตราบใดที่มนุษย์ใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างไม่คำนึงถึงผลเสียที่มีต่อโลก ย่อมส่งผลเสียต่อมนุษยชาติเอง ทั้งโลกร้อน น้ำท่วม โรคระบาดใหม่ ๆ ฯลฯ

หากจะอยู่ในโลกใบนี้ ไม่คิดย้ายสำมะโนครัวไปเป็นประชากรของดาวอังคาร หรือ ดาวเคราะห์ดวงอื่น ๆ (ตามที่เศรษฐีเบอร์ต้น ๆ ของโลกพยายามทำกันอยู่) เราก็ต้องพยายามทำให้ให้โลกยังคงเป็นสีเขียวที่ยั่งยืน



อัพเดตข่าวสารการตลาดทุกวันได้ที่ Website: Marketeeronline.co
Facebook: www.facebook.com/marketeeronline

ติดตาม Marketeer Online ทาง Line@ : @marketeer

เพิ่มเพื่อน