หลังจากการประมูลคลื่น 1800MHz และ 900MHz สิ้นสุดลง เกิดก้าวย่างที่สำคัญในอุตสาหกรรมโทรคมนาคมประเทศไทยเปลี่ยนถ่ายสู่เทคโนโลยี 4G อย่างเต็มรูปแบบ จากการแข่งขันอย่างเข้มข้นของโอเปอเรเตอร์ทั้ง 3 ค่ายที่มุ่งเน้นขยายโครงข่าย 4G ให้ครอบคลุมทุกพื้นที่ให้เร็วที่สุด พร้อมตลาดเชิงรุก โปรโมทการใช้งาน 4Gที่มาพร้อมความเร็วในการให้บริการอินเทอร์เน็ตที่ครอบคลุมแพคเก็จราคาประหยัด คอนเทนต์ และการแจกเครื่องฟรีดึงดูดให้กลุ่มเป้าหมายเช้ามาใช้งานอินเทอร์เน็ตออนโมบายอย่างต่อเนื่อง เพื่อแย่งชิงส่วนแบ่งทางการตลาดและความเป็นผู้นำทางด้านเทคโนโลยี 4G และสร้างปรากฏการณ์ให้กับบริการบันเทิงออนไลน์ให้เติบโตอย่างหยุดไม่อยู่
ยึนยันได้จากศูนย์วิจัยกสิกรไทย ที่มองงว่าการขยายตัวของฐานผู้ใช้งาน 4G น่าจะมีส่วนสำคัญต่อการผลักดันธุรกิจการให้บริการบันเทิงออนไลน์ในยุค 4G ให้ขยายตัวอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นการฟังเพลง รับชมภาพยนตร์/ซีรี่ส์ รายการโทรทัศน์ และเล่นเกมออนไลน์ เป็นต้น ซึ่งน่าจะเป็นโอกาสทางธุรกิจต่อผู้ประกอบการบันเทิงออนไลน์ 4 ธุรกิจใหญ่ได้แก
1. บริการฟังเพลงออนไลน์
ผู้ผลิตเนื้อหาบันเทิงด้านเพลงสร้างรายได้จากช่องทางออนไลน์หลากหลายรูปแบบ ทั้งรายได้จากผู้ฟังที่ดาวน์โหลดเพลง รวมถึงรายได้จากการนำเพลงเผยแพร่ผ่านแอพพลิเคชั่นที่ผู้ฟังรับฟังเพลงในรูปแบบสตรีมมิ่ง โดยคิดค่าใช้จ่ายรูปแบบแพ็คเกจเหมาจ่ายรายสัปดาห์หรือรายเดือน ซึ่งการนำเพลงเผยแพร่ผ่านแอพพลิเคชั่นได้รับความนิยมจากผู้ฟังเพลงออนไลน์
สังเกตได้ว่าตลาดเพลงออนไลน์มีการแข่งขันในเรื่องของจำนวนและความหลากหลายของเพลง บริการฟังเพลงฟรีหรือคิดค่าบริการในระดับไม่สูง และฟีเจอร์การฟังเพลง ที่ตอบโจทย์ผู้ฟัง โดยผู้ให้บริการฟังเพลงออนไลน์อาจให้ความสำคัญกับการจัดแพ็คเกจดึงดูดผู้ฟังให้ใช้บริการมากขึ้น ด้วยการแชร์การฟังเพลงออนไลน์ได้หลายเลขหมายหรือหลายเครื่อง ทั้งสมาร์ทโฟน แท็บเล็ต รวมถึงคอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊คและพีซี เพื่อตอบโจทย์พฤติกรรมการฟังเพลงผ่านอุปกรณ์ต่างๆ ระหว่างวันของผู้ฟังเพลงออนไลน์
และการเปลี่นแปลงนี้ศูนย์วิจัยกสิกรไทย สำรวจพบว่า 84% ของผู้ฟังเพลงออนไลน์ผ่าน 4G จะฟังเพลงผ่านแอพพลิเคชั่นและ 28% ยินดีชำระเงินสำหรับการแชร์การฟังเพลงออนไลน์ได้หลายเลขหมายหรือหลายเครื่องเพื่อการฟังเพลงไร้รอยต่อ
2. บริการภาพยนตร์/ซีรี่ส์ออนไลน์
ปัจจุบัน ผู้ให้บริการภาพยนตร์/ซีรี่ส์ออนไลน์ส่วนใหญ่คิดค่าใช้จ่ายในรูปแบบแพ็คเกจเหมาจ่ายรายสัปดาห์หรือรายเดือน โดยผู้ชมสามารถชมภาพยนตร์/ซีรี่ส์อย่างจำกัดตามแพ็คเกจที่เลือกไว้ โดยปฏิเสธไม่ได้ว่า ผู้ชมภาพยนตร์/ซีรี่ส์ออนไลน์ยังนิยมชมภาพยนตร์ด้วยบรอดแบนด์อินเทอร์เน็ตแบบมีสาย โดยเป็นการชมผ่านเครื่องคอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊คและพีซี รวมถึงสมาร์ททีวี เนื่องจากมีค่าใช้จ่ายด้านดาต้าที่ถูกกว่า โดยสามารถใช้ดาต้าได้อย่างไม่จำกัด รวมถึงมีอรรถรสในการชมมากกว่าการชมผ่านอุปกรณ์เคลื่อนที่อย่างสมาร์ทโฟนและแท็บเล็ต
จากจำนวนผู้ให้บริการภาพยนตร์/ซีรี่ส์ออนไลน์ที่เพิ่มขึ้นในระยะที่ผ่านมา ประกอบกับการปรับฟีเจอร์การชมภาพยนตร์/ซีรี่ส์ออนไลน์ที่ตอบโจทย์ผู้ชม เช่น การแบ่งภาพยนตร์เป็นตอนๆ เพื่อให้สามารถชมภาพยนตร์/ซีรี่ส์ออนไลน์ผ่าน 4G ได้อย่างสอดคล้องกับไลฟ์สไตล์ของผู้ชมที่อาจไม่มีเวลารับชมภาพยนตร์เรื่องยาวอย่างต่อเนื่อง เป็นต้น ดึงดูดให้ผู้ชมหันมานิยมชมภาพยนตร์/ซีรี่ส์ออนไลน์ผ่านอุปกรณ์เคลื่อนที่อย่างสมาร์ทโฟนและแท็บเล็ตด้วย 4G มากขึ้น
ศูนย์วิจัยกสิกรไทยมีการสำรวจพบว่าจำนวนผู้ชมภาพยนตร์/ซีรี่ส์ออนไลน์ผ่าน 4G มีมากถึง 38% ของจำนวนผู้ใช้บริการ 4G ทั้งหมด และกระตุ้นให้ผู้ชมภาพยนตร์/ซีรี่ส์ออนไลน์ผ่านสมาร์ทดีไวซ์ ผ่านเครือข่าย 4G เพิ่มขึ้นไม่มากนัก เนื่องจากเป็นกิจกรรมที่ใช้ดาต้าปริมาณมาก และในอนาคตถ้าโอเปอเรเตอร์มีแพคเก็จเพิ่มปริมาณดาต้าพร้อมทั้งปรับระบบภาพและเสียงให้เป็นระบบ HD ก็อาจดึงดูดให้ผู้ชมภาพยนตร์หันมาชมผ่านอุปกรณ์เคลื่อนที่ผ่าน 4G มากขึ้น
3. บริการทีวีออนไลน์
พฤติกรรมผู้บริโภคเปลี่ยนการดูทีวี โดยจะเลือกดูทีวีตามเวลาสะดวก ผู้ให้บริการคอนเทนต์ทีวีจึงปรับเปลี่ยนสู้ทีวีออนไลน์ด้วยการ นำรายการมาแพร่ภาพซ้ำผ่านแพลตฟอร์มบริการวิดีโอออนไลน์ และแพลตฟอร์มโซเชียลเน็ตเวิร์คในช่องทางต่างๆ เช่น ยูทูป ไลน์ทีวี และอื่นๆ เพื่อ ดึงดูดผู้ชม ที่นำมาซึ่งรายได้ค่าโฆษณาที่จะเกิดขึ้นจากการไทร-อินสินค้า หรือการทำ Branded Content ในรูปแบบต่างๆ
ถึงแม้พฤติกรรมของผู้บริโภคเปลี่ยนไป แต่ศูนย์วิจัยกสิกรไทยก็ยังมองว่า การรับชมรายการทีวีออนไลน์ยังกระจุกตัวอยู่ในกลุ่มผู้บริโภคที่มีข้อจำกัดในการรับชมรายการผ่านโทรทัศน์ จึงใช้ทีวีออนไลน์เป็นช่องทางเสริมในการรับชมรายการอย่างกลุ่มวัยทำงานที่มีข้อจำกัดด้านเวลาจึงชมรายการทีวีย้อนหลังผ่านทีวีออนไลน์ รวมถึงกลุ่มผู้ชมที่ชมรายการทีวีผ่านทีวีออนไลน์ซ้ำเนื่องจากชื่นชอบรายการนั้นๆ เป็นพิเศษ ขณะที่ผู้ชมส่วนใหญ่น่าจะยังรับชมรายการผ่านโทรทัศน์ โดยผลสำรวจ พบว่า จำนวนผู้ชมทีวีออนไลน์ผ่าน 4G คิดเป็น 29% ของจำนวนผู้ใช้บริการ 4G ทั้งหมด ซึ่งมีการกระจายตัวของอายุในกลุ่มผู้ชมทีวีออนไลน์ในวงกว้าง โดยผู้ชมแต่ละกลุ่มอายุอาจมีวัตถุประสงค์ในการชมรายการทีวีออนไลน์แตกต่างกัน ดังนั้น กลุ่มผู้ผลิตทีวีออนไลน์ควรนำเสนอเนื้อหารายการที่หลากหลายและตอบโจทย์ผู้บริโภคแต่ละช่วงอายุ
4. บริการเกมออนไลน์
ในอดีต ข้อจำกัดด้านโครงข่ายอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงและอุปกรณ์สำหรับการเล่นเกมออนไลน์ที่ต้องใช้ผ่านพีซีหรือโน้ตบุ๊คที่มีศักยภาพสูงเพื่อรองรับกับการติดตั้งโปรแกรมเกมออนไลน์ ทำให้สถานที่สำหรับการเล่นเกมออนไลน์ส่วนใหญ่ถูกจำกัดอยู่เพียงแต่ร้านที่ให้บริการเกมออนไลน์และภายในบ้าน อย่างไรก็ดี ด้วยการพัฒนาโครงข่ายบรอดแบนด์อินเทอร์เน็ตแบบไร้สาย 4G ในปัจจุบัน เป็นแรงหนุนสำคัญต่อการให้บริการเกมออนไลน์บนสมาร์ทโฟนและแท็บเล็ต หรือโมบายเกมออนไลน์ ส่งผลให้ผู้ให้บริการเกมออนไลน์โดยส่วนใหญ่ได้มุ่งพัฒนาการเล่นเกมออนไลน์บนอุปกรณ์เคลื่อนที่ให้มีอรรถรสใกล้เคียงกับการเล่นเกมบนคอมพิวเตอร์พีซีและโน้ตบุ๊คมากขึ้น จากเดิมที่มักพัฒนาโมบายเกมออนไลน์ในรูปแบบที่ไม่ซับซ้อน และใช้เวลาเล่นไม่มากนัก เพื่อตอบโจทย์ผู้บริโภคกลุ่มต่างๆ ทั้งกลุ่มเกมเมอร์ และกลุ่มผู้บริโภคทั่วไปที่เล่นเกมในเวลาว่างเพื่อความบันเทิงและความท้าทาย
จากผลสำรวจของศูนย์วิจัยกสิกรไทย พบว่า จำนวนผู้เล่นเกมออนไลน์ผ่าน 4G มีจำนวนถึง 40% ของผู้ใช้บริการ 4G ทั้งหมด แบ่งเป็นชาย 63% หญิง 37% ซึ่งสะท้อนโอกาสสำหรับผู้ให้บริการเกมออนไลน์ในการเจาะกลุ่มผู้เล่นเกมดังกล่าว ขณะเดียวกัน ผู้ให้บริการเกมออนไลน์ก็อาจขยายฐานผู้เล่นเกมรายใหม่ๆ ให้กว้างขึ้น ด้วยการผลิตเกมที่สอดคล้องกับความสนใจของผู้คนแต่ละกลุ่ม เช่น เกมที่มีเนื้อหาและภาพสำหรับกลุ่มผู้หญิง และเกมที่เสริมพัฒนาการสำหรับเด็ก เป็นต้น
