เทรนด์พฤติกรรมผู้บริโภคก็เหมือนเครื่องปรุงที่นักการตลาดหยิบมาปรุงรสให้การสื่อสารถึงกลุ่มเป้าหมายมีรสชาติกลมกล่อมถูกใจยิ่งขึ้น และเจ. วอลเตอร์ ธอมสัน ประเทศไทย ได้หยิบ 12 เทรนด์พฤติกรรมผู้บริโภคชาวไทยในปี 2016 จากได้ Future: 100 Trends and Change to Watch in 2016 พบ Trend ที่น่าสนใจสำหรับนักการตลาดดังนี้
(Cultural trend) ด้านวัฒนธรรม
- Gen-Z’s Responsible Icons ไอคอนของคนที่มีความรับผิดชอบต่อสังคมตามแบบฉบับเจเนอเรชั่นซี
ในขณะที่ผู้คนในยุคมิลเลนเนียลชื่นชมไอคอนหรือไอดอลที่โด่งดังจากเรียลลิตี้ทีวี แต่คน Gen-Z ต้องการไอดอลที่แตกต่าง เพราะพวกเขามีความตระหนักรู้ หัวก้าวหน้า และเห็นอกเห็นใจผู้อื่นสูง เนื่องจากพวกเขาเติบโตมาในยุคที่มีคนดำเป็นประธานาธิบดีและการแต่งงานระหว่างคู่เกย์ก็เป็นสิ่งถูกต้องไปแล้ว อีกทั้งมีเพื่อนที่มาจากต่างเชื้อชาติและรสนิยมทางเพศมากขึ้น ยกตัวอย่างจาก Malala Yousefsai เด็กสาวผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพจากการต่อสู้เพื่อโอกาสทางการศึกษาและการเคลื่อนไหวเรียกร้องสิทธิสตรีหรือ Jazz Jennings นักต่อสู้เพื่อสิทธิคนแปลงเพศซึ่งมีอายุเพียง 14 ปี และคนแต่งหนังสือเด็ก
สำหรับในประเทศไทย เจเนอเรชั่นซีก็เป็นกลุ่มคนที่สามารถมองเห็นโอกาสรอบๆ ตัวและนำมาใช้เป็นแรงบันดาลใจให้คนทั่วไปอีกทั้งสร้างชื่อเสียงที่ประสบความสำเร็จได้ ยกตัวอย่างเช่น “จัสมิน” พิมรา สีดอกบวบ ไอดอลสาวมุสลิม เศรษฐีรุ่นเยาว์เจ้าของเครื่องสำอางฮาลาล “พิมมารา” (PIMMARA) แบรนด์ยอดนิยมของสาวมุสลิมในภาคใต้เจ้าแรกของประเทศไทย หรือ “ม๊าเดี่ยว” อภิเชษฐ์ เอติรัตนะ นางแบบเพศที่สองและสไตลิสต์แห่งโลกโซเชียลที่แทรกการนำเสนอวัฒนธรรมท้องถิ่นอีสานออกมาในงานสร้างสรรค์ และสามารถสร้างชื่อเสียงให้แก่บ้านเกิดของตนไปถึงต่างประเทศ
- Post-Hipster Visual Irony ภาพการประชดประชันที่เผยถึงยุคหลังฮิปสเตอร์
ภาพศิลป์เชิงดิบสไตล์ฮิปเตอร์ที่เป็นที่นิยมในยุคมิลเลนเนียลได้ปลุกเร้าให้เกิดอีกกระแสศิลปะล้อเลียนในโลก โซเชียล ซึ่งแสดงออกมาในส่วนของเมนูอาหารและเครื่องดื่ม อาทิ อินสตาแกรม @thisismold และ @bananagrafitti ที่อาหารถูกนำมาแกะสลักเป็นงานศิลป์แบบ Surreal หรือระบายภาพการ์ตูนลงไป
ในขณะที่เมืองไทย ก็มีการนำกระแสฮิปสเตอร์มาประชดประชันเช่นกัน อาทิ “ยายบัว Hipster” คุณแม่วัย 70 ปีที่มาเป็นนางแบบให้ลูกสาวได้กดชัตเตอร์ภาพถ่ายเก๋ๆ ที่แฝงไว้ด้วยความน่ารัก ดูแล้วต้องยิ้มตามในเฟสบุ๊กของ Fiadar Photography หรือผลงานชุด “ลุงชัยเป็นคนชิคๆ” ที่มีการแชร์กันมากมายในโลกโซเชียล ซึ่งเอาคุณลุงชาวนามาเซ็ทถ่ายทำในอิริยาบถตามไลฟสไตล์ของฮิปสเตอร์ในแบบชวนขำ
(Technology + Innovation trend) ด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรม
- Online University มหาวิทยาลัยออนไลน์
การเรียนรู้ออนไลน์กำลังได้รับความนิยม เนื่องจากค่าเล่าเรียนของสถาบันการศึกษาเริ่มพุ่งสูงขึ้น และสถานศึกษาแบบดั้งเดิมเริ่มถูกตั้งคำถาม ประกอบกับความพร้อมของสาธารณูปโภคด้านไอทีที่มากขึ้นเรื่อยๆ อย่างการจัดตั้ง Silicon Valley ที่เป็นแหล่งรวมธุรกิจ Start-up และบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ ซึ่งรูปแบบดังกล่าวก็ท้าทายการศึกษาแบบเดิมที่เหมือนเก็บสงวนไว้ให้กับคนเฉพาะกลุ่มเนื่องจากมีคนจำนวนน้อยจากจำนวนมากได้เข้าศึกษา
Minerva Schools เป็นโรงเรียนที่ผสมผสานการเรียนรู้แบบออนไลน์และประสบการณ์จากโลกจริงเข้าไว้ด้วยกัน โดยนอกเหนือจากบทเรียนที่ได้จากออนไลน์ นักเรียนยังต้องออกไปหาความรู้ในเจ็ดประเทศหลักในสี่ทวีปก่อนที่จะได้รับปริญญา ซึ่งเปิดโอกาสให้นักเรียนเอาทุนทรัพย์ที่ต้องมานั่งเรียนไปเรียนรู้โลกจริงๆ
สำหรับในประเทศไทย เริ่มมีการถกเถียงที่ถูกขยายวงกว้างถึงแนวคิดที่เรียกว่า “ลดเวลาเรียน เพิ่มเวลารู้” เพื่อส่งเสริมการจัดระบบการเรียนรู้ให้นักเรียนแสวงหาการเรียนรู้ด้วยตนเองจากแหล่งต่างๆ ที่มีมากขึ้นในปัจจุบัน อาทิ อินเทอร์เน็ตแทบเล็ต และสมาร์ทโฟน ฯลฯ ที่ทำให้นักเรียนสามารถเรียนรู้ทั้งในห้องเรียนและนอกห้องเรียนได้ โดยที่ผ่านมาหลายๆ สถานศึกษาในประเทศไทยก็ได้ดำเนินการไปแล้ว ตัวอย่างต่างๆ ได้แก่
– หน่วยงานการศึกษาต่างๆ ของไทยที่เริ่มสร้างแหล่งเรียนรู้ออนไลน์ขององค์กรเอง อาทิ เพื่อการสอบบรรจุราชการ การสอบบรรจุครู หรือเว็บ ถามครู.com ที่เป็นความรู้จากครูที่ให้แก่ผู้ปกครองเพื่อแนะนำการดูแลบุตรหลานเพื่อการพัฒนาเด็ก
– เว็บ LangFight.Com ที่มีการพัฒนาต่อยอดเป็นแอพลิเคชั่น โดยเป็น Free Online Learning Community ที่ผู้ใช้สามารถเรียนรู้ภาษาและอัดเสียงตัวเองเพื่อให้ผู้ใช้คนอื่นช่วยให้คะแนน
– มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน ซึ่งจัดตั้งขึ้นเพื่อเป็นแหล่งผลิตชาวนาชั้นครูของประเทศ เพื่อเป็นผู้ฝึกอบรมและเผยแพร่ความรู้การทำนาตามมาตรฐานกรมการข้าวและสามารถผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวที่มีคุณภาพและคุณค่าโภชนาการทางสารอาหาร ปลอดสารเคมี และมีรสชาติ
(Travel + Hospitality trend) ด้านการเดินทางและบริการท่องเที่ยว Sportspitality
- การท่องเที่ยวเชิงกีฬา
แบรนด์สุขภาพและกีฬาชั้นนำเริ่มขยายโครงสร้างทางธุรกิจตอบรับความนิยมรักษาสุขภาพและมุ่งไปที่เรื่องของ การท่องเที่ยว ซึ่งทำให้โรงแรมไม่สามารถมองฟิตเนสเป็นแค่บริการเสริมอีกต่อไป แต่ต้องผสานเข้าไว้กับธุรกิจเพื่อมอบบริการหรูเพื่อสร้างความประทับใจแก่ลูกค้าที่ใส่ใจเรื่องของสุขภาพ
แบรนด์ยิมระดับโลก Equinox ได้ขยายธุรกิจสู่การท่องเที่ยว โดยมีแผนจะเปิดโรงแรมสำหรับนักเดินทางที่ยังอยากคงการฟิตหุ่นแม้เดินทางท่องเที่ยวไปยังสถานที่ต่างๆ ถึง 75 แห่งทั่วโลก หรือแบรนด์จักรยานอย่าง SoulCycle ก็จับมือกับเครือสตาร์วูดเปิดอาคารเพื่อให้บริการในไมอามีเช่นกัน
สำหรับในประเทศไทยก็มีโรงแรมอย่าง Absolute Sanctuary ที่เกาะสมุย ที่เน้นจุดขายจากจุดเริ่มต้นอย่างเรื่องของโยคะ โดยผสมผสานโรงแรมที่ตกแต่งสไตล์โมรอคโคเข้ากับโปรแกรมการบริการที่เน้นเรื่องของการฟื้นฟูสุขภาพ และโรงแรมระดับหรูอื่นๆ เช่น ชีวาศรม, พอยต์ ยามู บาย โคโม, โซเนว่า คีรี, คามาลายา ก็มีบริการฟิตเนส โปรแกรมนำเสนอด้วยเช่นกัน
นอกจากนี้ บริการล่องเรือท่องเที่ยวของ Silver Cruise ผสมผสานการออกไปท่องโลก กับโปรแกรม Wellness อย่างโยคะ ยืดเส้น พิลาทีส ออกกำลังกายในน้ำ ฟิตเนสแบบ Technogym เมนูอาหารสุขภาพ และการให้คำปรึกษาสุขภาพบนเรือ ตลอดจนสปา
Marketing + Brand trend ด้านการตลาดและแบรนด์
- Global Ageless Society การคำนึงถึงความต้องการของลูกค้าอาวุโส
เทรนด์การคำนึงถึงความต้องการของผู้สูงอายุวัยเกษียณ หรือกลุ่ม Baby Boomer เป็นเทรนด์ที่ทั่วโลกต่างให้ความสนใจในประชากรกลุ่มนี้ เนื่องจากเป็นประชากรกลุ่มใหญ่ที่มีแนวโน้มการใช้จ่ายที่มากขึ้นไม่ว่าจะเป็นในแถบตะวันออกกลางหรือทวีปแอฟริกาเหนือ
ลูกค้ากลุ่มอายุ 50 ปีขึ้นไปต้องการการสินค้าเฉพาะกลุ่มที่ละเอียดอ่อนเช่นเดียวกับลูกค้าวัยอื่นๆ และต้องการสินค้าที่หลากหลายเช่นกัน
ในประเทศไทยเป็นอีกประเทศหนึ่งที่ก้าวสู่สังคมสูงอายุ ทำให้เกิดความท้าทายและโอกาสทางการตลาดที่จับกลุ่มลูกค้าอาวุโสผู้มีรายได้สูงและมีความหลากหลาย และมีการตื่นตัวเรื่องสินค้าและบริการเพื่อผู้สูงอายุในระยะสองสามปีที่ผ่านมาแต่ยังไม่มีแบรนด์ไหนเข้ามาทำตลาดผู้สูงอายุอย่างจริงจัง เพราะแบรนด์มองว่าการประกาศตัวเองเป็นสินค้าสำหรับผู้สูงวัยอาจจะทำให้ภาพลักษณ์แบรนด์ดูแก่ไม่ทันสมัย ซึ่งที่แท้จริง ถ้าแบรนด์รู้จักมุมมองในการสื่อสารก็ไม่ได้ทำแบรนด์ดูแก่ลงเลย
ที่ผ่านมาในประเทศไทยมีสินค้าและบริการที่เจาะกลุ่มผู้บริโภคหลังเกษียณในประเทศไทยที่น่าสนใจได้แก่
– LINE แชตแอพพลิเคชั่นชื่อดังที่พยายามสื่อสารการตลาดกับกลุ่ม Baby Boomer ด้วยการเล่าเรื่องราวที่ทำให้พวกเขาสามารถถ่ายทอดความรู้สึกและได้ใกล้ชิดกับกลุ่มเด็กรุ่นใหม่อย่าง Gen X ได้เพียงปลายนิ้วสัมผัสผ่านการแชตและสติ๊กเกอร์ของ LINE
– บริษัทประกันชีวิตเกือบทุกเจ้าในปัจจุบันที่เน้นให้การดูแลลูกค้ากลุ่มอาวุโสมากขึ้น
– ร้านสะดวกซื้อชื่อดังสัญชาติญี่ปุ่นอย่าง Lawson 108 ที่ให้บริการอาหารเพื่อสุขภาพเพื่อกลุ่มผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในเมืองที่ชีวิตวุ่นวายจนไม่มีเวลาทำอาหาร
ที่มา : JWT, กุมภาพันธ์ 2559
เพิ่มเติม 12 Trend พฤติกรรมไทยที่น่าจับตามองจาก 100 Trend โลก ตอนที่2