Real Estate Real Marketing/ศาสตราจารย์วิทวัส รุ่งเรืองผล witawat@tbs.tu.ac.th

 

ช่วงนี้ผมกำลังทำวิจัยโดยได้รับทุนจากหน่วยบริหารและจัดการทุนวิจัยด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.) เกี่ยวกับการวิเคราะห์อนาคตของ ตลาดการท่องเที่ยวไทยในยุคนิวนอร์มอล หรือจะเรียกได้ว่าในช่วงเวลาหลังวิกฤตโควิด ที่เราเริ่มกลับมาเดินทางกันได้แบบไม่ต้องกักตัว โดยในช่วง ปี พ.ศ. 2565-2567 น่าจะเป็นช่วงเวลาในการฟื้นฟูธุรกิจท่องเที่ยว ผมได้มีโอกาสสัมภาษณ์ผู้ที่เกี่ยวข้องในแวดวงการท่องเที่ยวทั้งจากภาครัฐและเอกชนหลายหน่วยงาน

หนึ่งในธุรกิจท่องเที่ยวที่ประเทศไทยทำได้ดี และมีขีดความสามารถในการแข่งขันสูง คือ ธุรกิจไมซ์ (MICE)  ซึ่งย่อมาจากคำ 4 คำ ในภาษาอังกฤษคือ MEETING, INCENTIVE, CONVENTIONS และ EXHIBITIONS โดยรวมแล้วหมายถึงธุรกิจการท่องเที่ยวที่มีวัตถุประสงค์เพื่อการจัดประชุมองค์กร การท่องเที่ยวเพื่อเป็นรางวัล การจัดประชุมนานาชาติ และการจัดแสดงสินค้า ทั้งภายในประเทศ และระดับนานาชาติ

ผมได้พูดคุยกับคุณศักดิ์ชัย ภัทรปรีชากุล กรรมการผู้จัดการ บริษัท เอ็น.ซี.ซี. แมนเนจเม้นท์ แอนด์ ดิเวลลอปเม้นท์ จำกัด  ผู้มีประสบการณ์ในการบริหาร ศูนย์การประชุมนานาชาติ มากว่า 25 ปี การแลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับ อนาคตของธุรกิจไมซ์ กับคุณศักดิ์ชัย ทำให้เข้าใจภาพอนาคตและทิศทางของธุรกิจได้ดีขึ้นมาก ผมเลยนำบทวิเคราะห์ที่ได้มีโอกาสพูดคุยกับคุณศักดิ์ชัย มาฝากผู้อ่าน โดยขอแยกวิเคราะห์ธุรกิจนี้ออกมาเป็น 4 กลุ่ม ตามตัวย่อของ MICE

เริ่มจาก ธุรกิจการจัดประชุม (Meeting) ธุรกิจนี้น่าจะได้รับผลกระทบทางลบมากที่สุดใน 4 กลุ่ม ในยุคนิวนอร์มอล ที่องค์กรต่าง ๆ เริ่มเคยชินกับการจัดประชุมแบบออนไลน์ ต่อให้หลังจากวิกฤตโรคโควิด ที่เราสามารถกลับมาจัดประชุมได้แบบปกติ แต่กิจกรรมการจัดประชุมแบบที่ต้องมาพบกันในห้องประชุมของโรงแรม หรือศูนย์ประชุม น่าจะลดลง ทั้งจำนวนกิจกรรมและขนาดของผู้เข้าร่วมกิจกรรม โดยใช้การประชุมออนไลน์ผ่านแอปพลิเคชันต่าง ๆ เข้ามาทดแทน โดยอาจมีการจัดประชุมแบบไฮบริด โดยผู้เข้าร่วมประชุมส่วนหนึ่งเข้ามาประชุมแบบพบหน้ากัน แต่อีกส่วนหนึ่งเข้าร่วมประชุมผ่านระบบออนไลน์

ยิ่งข้อกฎหมายปัจจุบันยอมรับการประชุมแบบออนไลน์ในการจัดประชุมแบบเป็นทางการของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ และการประชุมของหน่วยงาน ภาครัฐ รวมถึงในช่วงสองปีของการระบาดของโรคโควิด หลายองค์กรเกิดความเคยชินกับการประชุมในรูปแบบออนไลน์ ที่ประหยัดค่าใช้จ่ายในการเดินทาง และการจัดงาน ก็ยิ่งทำให้ความจำเป็นในการจัดประชุมแบบปกติมีน้อยลง แต่การจัดประชุมแบบพบกัน ก็ยังมีความจำเป็นในการสร้างความสัมพันธ์ทางธุรกิจทั้งกับคนในองค์กรเดียวกันและกับคนต่างองค์กรกัน เพียงแต่ความถี่ที่จะลดน้อยลงและผู้ที่ไม่สะดวกในการเดินทางสามารถเข้าร่วมประชุมผ่านระบบออนไลน์ได้ง่ายขึ้น

ตลาดธุรกิจการจัดประชุมแบบปกติค่าใช้จ่ายส่วนใหญ่จะหมดไปกับค่าสถานที่และอาหาร ที่ผู้ได้รับประโยชน์ส่วนใหญ่จะเป็นโรงแรม โดยแผนกจัดเลี้ยงจัดประชุมถือเป็นรายได้หลักของหลายโรงแรม ในช่วง 3 ปีจากนี้ ทั้งด้วยปริมาณกิจกรรมการจัดประชุมที่ลดลง ทำให้ปริมาณอุปสงค์น้อยกว่าอุปทาน การแข่งขันตัดราคากันในกลุ่มธุรกิจโรงแรม น่าจะเข้มข้น ทำให้อัตรากำไรของโรงแรมและศูนย์ประชุมที่เน้นการจัดประชุมน่าจะไม่สูงมากนัก

ธุรกิจนำเที่ยวเพื่อเป็นรางวัล (Incentives) ที่บริษัทหรือองค์กรใช้เป็นแรงจูงใจให้กับพนักงาน หรือตัวแทนจำหน่าย ในการทำงานให้บรรลุเป้าหมาย ประเทศไทยถือเป็นจุดหมายปลายทางสำคัญของตลาดธุรกิจนำเที่ยวเพื่อเป็นรางวัลของธุรกิจจีน เนื่องจากมีค่าใช้จ่ายไม่สูงมาก สำหรับการนำพนักงานหรือคู่ค้าออกเที่ยวต่างประเทศ สำหรับธุรกิจ ในประเทศ ไทยเองก็มีการใช้การนำเที่ยวเป็นรางวัล ทั้งเป็นการเที่ยวภายในประเทศและต่างประเทศ โดยตลาดนำเที่ยวเพื่อเป็นรางวัลในยุคนิวนอร์มอลน่าจะยังมีการเติบโตได้เป็นอย่างดี โดยเฉพาะประเทศในแถบอาเซียนและตลาดจีน ที่มีอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจสูง อีกทั้งธุรกิจในยุคปัจจุบันมีการปรับเปลี่ยนแนวทางการทำงาน โดยมีพนักงานทำงานจากที่บ้านมากขึ้น มีการใช้เอาต์ซอร์สทำงานให้ หรือการใช้ตัวแทนจำหน่ายในระบบออนไลน์ในการช่วยจำหน่ายสินค้า ทำให้การพบปะและสร้างความผูกพันระหว่างการทำงานลดลง การจัดกิจกรรมนำเที่ยวเพื่อเป็นรางวัล จึงเป็นหนึ่งในกิจกรรม ที่สร้างความสัมพันธ์ ระหว่างพนักงานในองค์กรและกับผู้เกี่ยวข้องในระบบการทำขององค์กร ทำให้ตลาดดังกล่าวมีอนาคต การเติบโตที่ดี ทั้งสำหรับการท่องเที่ยวแบบอินบาวด์และเอาต์บาวด์

ธุรกิจการประชุมนานาชาติในสายวิชาชีพ (Conventions) ธุรกิจนี้คล้ายกับธุรกิจการจัดประชุม แต่ต่างกันที่ขนาดของผู้เข้าร่วมประชุมจะมีจำนวนมากกว่า ส่วนใหญ่จะมีจำนวนหลายร้อยคนขึ้นไป และเป็นการจัดประชุมสำหรับคนในสายวิชาชีพเดียวกันหรือใกล้เคียงกัน เช่น การประชุมนานาชาติของแพทย์โรคผิวหนัง เพื่อแลกเปลี่ยนความรู้ และนำเสนอผลงานทางวิชาการเฉพาะด้าน ในสายงานวิชาชีพ เช่น แพทย์ วิศวกร นักวิชาการ นักบัญชี ที่ต้องมีการแลกเปลี่ยนความรู้ที่มีความเป็นสากล จะมีการจัดประชุม นานาชาติเป็นประจำ โดยสมาคมวิชาชีพระดับนานาชาติส่วนใหญ่จะเป็นการหมุนเวียน เมืองหรือประเทศในการจัดในกลุ่มสมาชิก เช่น จัดประชุมทุกปีหรือทุกสองปี แล้วเวียนกันเป็นเจ้าภาพ หรือจัดให้มีการประมูลเพื่อเสนอตัวเป็นเจ้าภาพ แบบเดียวกับการหาเจ้าภาพกีฬาโอลิมปิก โดยมีการเสนอเงื่อนไข ที่จูงใจ หรือนำเสนอความพร้อมของเจ้าภาพทั้งนี้ ด้านสถานที่และบุคลากร เพื่อจูงใจให้ได้รับเลือกเป็นเจ้าภาพในการจัดประชุม ในการประชุมนานาชาติบางงานอาจกำหนดสถานที่จัดที่ใดที่หนึ่งเป็นการถาวร เช่น งาน ADFEST ที่เป็นงานประชุมและแสดงนิทรรศการนานาชาติ ด้านการโฆษณาของภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกที่ประเทศไทยเป็นผู้ริเริ่ม และจัดเป็นประจำทุกปีในประเทศไทย

สำหรับธุรกิจการประชุมนานาชาติ ยังเป็นธุรกิจที่มีการเติบโตสูง จากการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี พฤติกรรมของลูกค้า รวมถึงกฎหมาย และมาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับวิชาชีพที่มีความเป็นสากล มีการเปลี่ยนแปลงเร็วขึ้น การจัดประชุมนานาชาติในสายวิชาชีพเพื่อแลกเปลี่ยน ประสบการณ์ การกำหนดแนวทางปฏิบัติหรือมาตรฐานใหม่ จึงยังมีความจำเป็น อีกทั้งผู้เข้าร่วมประชุมนานาชาติในสายวิชาชีพ ส่วนใหญ่มีระดับรายได้สูง ถึงแม้จะมีทางเลือกในการเข้าร่วมการประชุมนานาชาติผ่านระบบออนไลน์ แต่ การได้เข้ามาร่วมประชุมกับเพื่อนร่วมวิชาชีพ รวมถึงหลังการประชุมยังสามารถท่องเที่ยวในประเทศที่เป็นเจ้าภาพจัดประชุมต่อได้ จึงยังเป็นโอกาสสำคัญที่ทำให้ธุรกิจประเภทนี้ยังคงเติบโต

ธุรกิจจัดงานแสดงสินค้า (Exhibition)  มีความคล้ายคลึงกับการจัดประชุมนานาชาติเพียงแต่เปลี่ยนจากการนำคนมาประชุมเป็นผู้ผลิตผู้จำหน่ายสินค้าและบริการ นำผลิตภัณฑ์ของตนมาจัดแสดง เพื่อนำเสนอกับผู้สนใจรับไปจัดจำหน่าย หรือนำเสนอกับลูกค้าโดยตรง ใน 4 กลุ่มของธุรกิจ MICE ผมคิดว่าธุรกิจงานแสดงสินค้าน่าจะมีการเติบโตมากที่สุด จากปัจจัยของนวัตกรรม และการเติบโตของธุรกิจ Startup ที่ทำให้เกิดสินค้าและบริการด้านนวัตกรรมใหม่ ๆ เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและต่อเนื่องทั่วโลก อีกทั้งช่องทางการจัดจำหน่ายด้านออนไลน์ ที่เติบโตขึ้นทำให้มีพ่อค้าแม่ค้าออนไลน์ และผู้เกี่ยวข้องในระบบ เช่น ธุรกิจจัดส่งสินค้า คลังสินค้า การมีทั้งผู้ผลิตสินค้าใหม่ด้านนวัตกรรม และมีผู้ขายผ่านช่องทางออนไลน์รายใหม่เกิดขึ้นทั่วโลก ยิ่งทำให้การค้นหาสินค้าและบริการผ่านงานแสดงสินค้าที่มีโอกาสเห็นสินค้าและบริการจริง ได้มีโอกาสพบกับเจ้าของสินค้าหรือผู้ขายเพื่อสอบถามหรือทำความรู้จักกันโดยตรง ก่อนที่จะใช้ช่องทางออนไลน์ในการเจรจาหากมีความสนใจจะทำธุรกิจร่วมกัน  จากเหตุผลข้างต้นธุรกิจจัดงานแสดงสินค้าในลักษณะที่ให้ผู้ประกอบการมาพบปะกันน่าจะมีแนวโน้มอัตราการเติบโตที่สูงมาก

ส่วนงานแสดงสินค้าที่เน้นการจำหน่ายสินค้าให้กับผู้บริโภคโดยตรง ก็น่าจะมีการเติบโตเช่นเดียวกัน จากการขยายตัวของธุรกิจศูนย์ประชุมและแสดงนิทรรศการ ในประเทศไทย ที่ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา มีศูนย์การค้าขยายตัวออกไปยังส่วนภูมิภาคมากขึ้น หลายศูนย์การค้ามีพื้นที่ที่จัดเป็นศูนย์ประชุมที่สามารถใช้จัดงานแสดงสินค้าได้ อีกทั้งการที่สินค้าด้านเทคโนโลยีและด้านแฟชั่น มีรอบอายุของสินค้าที่สั้นลง จากการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีใหม่ที่ดีกว่าเทคโนโลยีเดิม หรือจากการที่รสนิยมด้านแฟชั่นของลูกค้าเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว ทำให้ผู้ประกอบการต้องหาแหล่งระบาย สินค้า ที่เริ่มได้รับความนิยมน้อยลง ช่องทางการจัดจำหน่ายผ่านร้านค้า ตัวแทนจำหน่าย ทั้งผู้ประกอบการต้องให้ส่วนลดการค้ากับร้านค้าในสัดส่วนที่สูง ทำให้การลดราคาสินค้าทำได้จำกัด อีกทั้งรอบเครดิตเทอมที่ให้กับร้านค้า ทำให้ผู้ประกอบการได้รับเงินช้า การนำสินค้าบางส่วนออกมาขายตรงกับลูกค้าผ่านงานแสดงสินค้า ทำให้ผู้ประกอบการได้มีโอกาสพบกับลูกค้าโดยตรง ใช้เป็นช่องทางในการระบายสินค้า รวมถึงเป็นช่องทางในการเปลี่ยนสินค้าให้กลายเป็นเงินสดได้ทันที งานแสดงสินค้าจึงกลายเป็นช่องทางสำคัญอีกช่องทางหนึ่งของผู้ประกอบการ

จะเห็นได้ว่า ธุรกิจไมซ์ ที่ประกอบไปด้วย 4 กลุ่มธุรกิจย่อยนั้น มีเพียงธุรกิจการจัดประชุมเท่านั้นที่ในยุคนิวนอร์มอล น่าจะมีการแข่งขันรุนแรงและตลาดถดถอย ส่วนอีก 3 กลุ่มธุรกิจที่เหลือยังมีแนวโน้มที่ดี ผู้ประกอบการในธุรกิจไมซ์ เช่น ผู้รับจัดงาน หรือ ออกาไนเซอร์ และผู้ประกอบการด้านธุรกิจศูนย์ประชุมและแสดงสินค้านานาชาติ ส่วนใหญ่จะให้บริการทั้ง 4 ประเภท ทำให้ในภาพรวม ผู้ประกอบการในกลุ่มธุรกิจไมซ์น่าจะได้รับผลดีจากการเติบโตโดยรวมของธุรกิจ แต่สำหรับธุรกิจโรงแรม ที่มีสัดส่วนรายได้ จากการจัดประชุม ในสัดส่วนที่สูง อาจต้องหารายได้จากแหล่งอื่นหรือกิจกรรมอื่นมาชดเชย การจัดประชุมแบบออนไลน์ที่เข้ามาทดแทนการจัดประชุมในห้องประชุมจริง เมื่อประตูบานหนึ่งปิดประตูอีกบานหนึ่งจะเปิดขึ้นเสมอ ทุกปัญหานำมาสู่โอกาสใหม่ ๆ ขอเป็นกำลังใจให้ผู้ประกอบการในธุรกิจไมซ์ครับ

 



อัพเดตข่าวสารการตลาดทุกวันได้ที่ Website: Marketeeronline.co
Facebook: www.facebook.com/marketeeronline

ติดตาม Marketeer Online ทาง Line@ : @marketeer

เพิ่มเพื่อน