เวลา+กาแฟ ฯลฯ/วิรัตน์ แสงทองคำ
หมายเหตุ: คอลัมน์ “คอกาแฟ” เดินทางมาไกลทีเดียว ผ่านเรื่องราวมากมาย ขณะได้ค้นพบมิติเชื่อมโยง มีมุมกว้างกว่าที่คิด ถึงเวลาแล้ว จึงเปลี่ยนชื่อ ให้สัมพันธ์กับแนวคิดและแนวทาง นำเสนอเรื่องราวจากนี้ไป ให้เปิดกว้างกว่าที่เคย
ว่าด้วยแง่มุม ประสบการณ์อันยาวนานและต่อเนื่อง ได้กลายมาเป็นแบบแผนหนึ่งในชีวิต
ผู้อ่านซึ่งผ่าน “เวลากาแฟ” คงพอจับความได้ว่า เรื่องราวเกี่ยวกับชีวิตผู้เขียนเองได้อยู่ในนั้นด้วย ที่นำเสนอ ที่เป็นไป ด้วยเชื่อว่าเรื่องราวเรื่องเล่าอย่างซื่อสัตย์ จากประสบการณ์จริง จะมีบทเรียนทั่วไปที่จับต้องได้อยู่ด้วย
บางคนอาจเคยให้ความสนใจ เรื่องราว Road Trip ต่างประเทศในห้วงเวลาหนึ่ง ซึ่งเผยแพร่วงกว้างมานานกว่า 2 ทศวรรษ และยังคงอ้างอิงอีกบางครั้ง โดยเฉพาะ “ไปเที่ยว ไปหาโรงเรียน”@New Zealand (2545) และอีกครั้ง “พาลูกไปเล่นสกี”@ New Zealand (2548) ที่จริง มีอีกทริปต่อเนื่องกัน แต่ไม่เคยพาดพิง มีขึ้นในปีถัดมา (2549) เมื่อบุตรคนหนึ่งบินข้าม Tasman Sea มายังจุดนัดพบ -Sydney International Airport จากนั้นการขับรถท่องเที่ยวเริ่มต้นขึ้น ไปตามเส้นทางสู่เมืองใหญ่@Australia ใช้เวลา 2 สัปดาห์เต็ม จาก Canberra สู่ Melbourne แล้ววกกลับมา Sydney
เป็นไปตามแผนการที่มีเป้าหมายอย่างเฉพาะเจาะจง ไปดูโรงเรียน เพื่อส่งบุตรไปศึกษาที่นั่น จากนั้นจึงมาติดตามความเป็นไปอย่างกระชั้น แม้เรื่องราวได้ผ่านมากว่า 2 ทศวรรษ แต่เชื่อว่า บางแนวความคิดยังคงความ “ร่วมสมัย” อยู่บ้าง
ว่าด้วยความหมายกว้าง Road trip ช่วงนั้น คือหนึ่งในแบบแผนให้ชีวิตครอบครัวดำเนินไป ภายใต้เงื่อนไขไม่ปกติ เมื่อบุตรได้ข้ามน้ำข้ามทะเลไปเข้าศึกษาในต่างประเทศตั้งแต่เยาว์วัย เวลาอันควรอยู่อย่างใกล้ชิดกันจึงเป็นไปได้อย่างจำกัด ขณะได้เรียนรู้สังคมอื่น เปิดมุมมองกว้างขึ้น สัมพันธ์กับสังคมซึ่งบุตรจะอาศัยอยู่ในช่วงชีวิตหนึ่ง คิดว่ามีส่วนช่วยให้พวกเขาปรับตัวเข้ากับสังคมต่างแดนได้ดีขึ้น
อันที่จริง ก่อนจะมาถึงจุดนั้น มีปฐมบท จุดประกายขึ้นจาก Road trip ทั่วไทย ในช่วงเกือบทศวรรษก่อนหน้า
ที่เป็นเช่นนั้น มาจากแรงบันดาลใจ เชื่อมโยงชีวิตครอบครัวช่วงสำคัญ กระชับขึ้นก่อนพวกเขาเดินทางไกล แผนการ Road trip ดำเนินไปอย่างต่อเนื่องถึง 8 ปี (2540-2547) เป็นความตั้งใจจริงจัง จะใช้เวลาอยู่ร่วมกันอย่างใกล้ชิดให้มากกว่าเดิม ขณะพยายามให้พวกเขาเรียนรู้สังคมไทยให้มากขึ้น แชร์ความรู้ ความเข้าใจ และความคิดไปด้วย
ภาพสังคมไทยในเชิงความคิด (Perspective) มีโอกาสถูกตั้งคำถาม ให้นำเสนออยู่เสมอ เมื่อคุณอยู่ในสังคมโลก
มีอีกช่วงหนึ่ง เมื่อ Road trip ต่างแดน ว่างเว้นไปนานทีเดียว เป็นช่วงเวลาบุตรทั้งสองแยกออกจากกัน คนหนึ่งศึกษาในมหาวิทยาลัยในอีกที่ อีกประเทศ อีกคนยังอยู่ระดับมัธยมที่เดิม อยู่คนละซีกโลก เวลานาฬิกาห่างกันถึง 12 ชั่วโมง ช่วงเวลาปิดเทอมแตกต่างกัน เวลาอยู่ร่วมกันจึงน้อยลง ที่สำคัญพวกเขาห่างไกลบ้านเกิดมานานทีเดียว จึงอยากใช้เวลาที่มีจำกัด กลับมาเยี่ยมบ้าน มาอยู่ไทย
Road trip ทั่วไทย อีกช่วงต่อเนื่องกัน 6 ปี (2550-2555) จึงเกิดขึ้น ในแต่ละครั้ง ในแต่ละปี กลายเป็นวาระค่อนข้างตายตัว ในจังหวะชีวิตค่อย ๆ เปลี่ยนแปลงไป ด้วยพวกเขาเติบโตขึ้น ทั้งวัยและมีความคิด
ตามแบบแผน Road trip มีคุณค่าอยู่ที่มีเวลาร่วมกันค่อนข้างมาก ไปตามเส้นทางเดียวกัน หลายชั่วโมงในแต่ละวัน อยู่ใกล้ชิดกันในพื้นที่แคบ ๆ อบอุ่น ได้ยินแม้กระทั่งเสียงหายใจ หรือถอนใจ มีโอกาสฟังเพลงเดียวกัน มีบทสนทนาร่วมกันไม่ขาดสาย หรือฟังการสนทนาไขว้ไปมา ระหว่าง 3 คู่ใน 4 คน มีเรื่องหลากหลายได้เรียนรู้ซึ่งกันและกัน มีหลายกรณีต้องอาศัยมติจากเสียงส่วนใหญ่ ไม่ว่าจะเป็นจุดแวะ และจุดปลายทางท่องเที่ยว ที่ที่มีมื้ออาหาร ที่พัก หรือแม้แต่ เวลากาแฟ
ในเวลาอยู่ร่วมกันอย่างต่อเนื่อง ยังมีความยืดหยุ่นแตกต่างกว้างออกไป ตามเส้นทาง ตามจังหวะชีวิต ไม่ว่าระหว่างมื้ออาหาร เวลากาแฟ ในนั้นมีเวลาส่วนตัวอยู่ด้วยเมื่อถึงที่พัก
มีอีกมิติหนึ่งซึ่งซ่อนอยู่อย่างมีความหมาย ในกระบวนการสนทนา แลกเปลี่ยน ถกเถียง เราได้เรียนรู้หลายสิ่งหลายอย่าง เรียนรู้ที่จะฟังกัน รับฟังความเห็นที่แตกต่าง ในภาพใหญ่และสำคัญกว่านั้น เราได้เข้าใจ เข้าถึง ความคิดแต่ละคน โดยเฉพาะในจังหวะปรับเปลี่ยน และพัฒนาไปในแต่ละช่วงวัย และสถานการณ์ ดูเหมือนว่า ระยะซึ่งห่างกันไกลกัน ช่วงเวลาอยู่สังคมอื่น เข้ามาหลอมรวม ย่นระยะมากขึ้น
ตัดฉากสู่ปัจจุบัน แบบแผนนั้นยังคงอยู่ แม้จะปรับเปลี่ยนไปพอสมควร
ในแต่ละปี พยายามจัดให้มีหนึ่งครั้ง อย่างที่เคยเป็นมา แม้จะดูยากขึ้นกว่าเดิม จุดหมายปลายทาง ทั้งในประเทศ หรือต่างประเทศ ตามวันว่าง วันลาพัก อ้างอิงจากบุตรเป็นสำคัญ สัมพันธ์กันในช่วงชีวิตการทำงาน กับจุดหมายและฤดูกาลที่อยากจะไปถึง
จาก Road trip โดยเฉพาะ สู่แบบผสมมากขึ้น ทั้งนี้ไม่ใช้บริการเอเยนซีเต็มรูปแบบอย่างที่เป็นมา หากปักหลักในเมืองใหญ่เมืองสมัยใหม่ โดยเฉพาะในต่างแดน ใช้บริการขนส่งสาธารณะ บริการท่องเที่ยวแบบ One Day Trip บ้างบางครั้ง ชีวิตดำเนินไปอย่างยืดหยุ่นมากขึ้นอีก หากมีความสนใจแตกต่างกัน สามารถแยกเส้นทางในบางวัน อีกช่วงหนึ่งเป็น Road trip จากเมืองใหญ่ไปเมืองรอง ๆ เข้าถึงจุดหมายอย่างไม่รีบร้อน จากที่ตนเองเคยถือพวงมาลัยด้านหน้า กลายเป็นผู้โดยสารแถวหลังไปแทบไม่รู้ตัว
“ช่วงเวลาใบไม้ร่วงปลาย ๆ ย่างกรายเข้าสู่ฤดูหนาว …จากสกีรีสอร์ตเล็ก ๆ เครือข่าย Vacation club ฝั่งเหนือเชิงเขา Alps แห่งออสเตรีย เราขับรถค่อนข้างไกลอีกครั้ง ตามทาง Autobahn ที่บางช่วงมีหิมะโปรยปราย จาก A10 เชื่อมข้ามมายัง A8 ในแคว้น Bavaria แห่งเยอรมนี สู่เป้าหมายเมืองใหญ่-Munich” กับอีกบางตอน “ตามวิถีนักท่องเที่ยวผู้พยายามกลมกลืนในสังคมเมืองใหญ่ ใช้ระบบขนส่งมวลชน ทั้งรถไฟใต้ดิน รถราง และรถเมล์ ขณะมองเห็นจักรยานขวักไขว่ร่วมทางอย่างน่าสนใจ” อย่างครั้งหนึ่ง เกิดขึ้นเมื่อไม่นานมานี้ (จากเรื่อง “วิถีและสีสัน@Munich”)
คาดว่าในไม่ช้าไม่นาน อาจมี “คนนอก” มาร่วมท่องเที่ยวด้วยก็เป็นไป หากไปด้วยกันได้ หลายครั้ง สัญญาณการก่อตัวสายสัมพันธ์ใหม่ ครอบครัวเชิงขยายกำลังจะเกิดขึ้น
–
วิรัตน์ แสงทองคำ
คอลัมนิสต์ธุรกิจด้วยวัตรปฏิบัติเกือบ 4 ทศวรรษ มีผลงานนับพันชิ้น ผลงานบางส่วนปรากฏที่นี่ (https://viratts.com/) ขณะที่หลังฉากนั้นมีเรื่องราวแตกต่าง ต่อเนื่อง จาก “เวลากาแฟ” สู่พรมแดนอื่น เกี่ยวเนื่องและสัมพันธ์กันไป @Marketeer online