ในทุกออฟฟิศ (หรือแม้แต่ในห้องเรียน) มักจะมีคนประเภทหนึ่งอยู่เสมอ คนประเภทนั้นอาจเรียกได้ว่า “เพื่อนที่บอกว่าไม่ได้อ่านมา” แต่ผลสอบออกมาเต็มสิบทุกวิชา
คนแบบที่ว่าไม่ได้มีแค่ในโรงเรียนเท่านั้น แต่ยังมีในสังคมการทำงานด้วย คนที่ดูเหมือนไม่ค่อยตั้งใจทำงาน ทำอะไรก็ไม่ค่อยกระตือรือร้น ไม่ค่อยอินกับงานเท่าไร
แต่พอผลลัพธ์ออกมาดันผ่านหมดทุก KPI แถมบางที ยังทำได้ดีกว่าคนที่ดูขยันกว่าด้วยซ้ำ
คำถามคือ คนเหล่านี้ขี้เกียจจริง หรือแค่ฉลาดเล่นเกม
ผลลัพธ์ vs ภาพลักษณ์: เมื่อการทำงานไม่จำเป็นต้องดูเหนื่อย
สิ่งที่หลายองค์กรกำลังเจอคือพนักงานที่ดูไม่พยายาม แต่กลับทำ KPI ได้ครบถ้วน ซึ่งจริง ๆ แล้วคนประเภทที่ว่านี้ อาจเป็นคนแยบยลที่มีแบบแผนการทำงานโดยโฟกัสเฉพาะงานที่มีอิมแพ็คสูง ตัดงานไร้สาระ (low-value tasks) ออกไป รู้จักใช้ automation หรือ shortcut แบบที่คนอื่นไม่รู้ หรือแค่รู้ว่า “อะไรคือสิ่งที่ถูกวัดผลจริงๆ”
พูดง่าย ๆ ก็คือ พวกเขาไม่ได้ทำงานน้อย แต่ทำงานแม่นนั่นเอง
นี่คือ mindset ของคนเก่งที่จะเลือก “ทำงานฉลาด” มากกว่า “ทำงานหนัก”
อย่างไรก็ดี ในอีกด้านหนึ่ง พฤติกรรมแบบนี้ก็มีธงแดงซ่อนอยู่ เพราะบางครั้งการที่วัดผล KPI แล้วออกมาดี ทั้งที่คนทั้งบริษัทเห็นพ้องต้องกันว่าพี่คนนี้ช่างไม่ทำการทำงานเอาเสียเลย การผ่านทุก KPI จึงไม่ได้แปลว่า performance ภาพรวมดี
แต่บางคนอาจจะเลือกทำเฉพาะสิ่งที่ถูกวัด เลี่ยงงานทีม งานช่วยเหลือ หรือสิ่งที่ไม่ถูกนับคะแนน ทำให้ทีมเสียบรรยากาศโดยไม่รู้ตัว
คนประเภทนี้อาจแค่รู้จักเล่นเกม KPI ได้เก่ง คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เขาทำได้ตาม KPI ไหม แต่คือ “เขาสร้างคุณค่าให้ระบบจริงไหม”
วิธีดูให้ออกว่า คนเก่งจริง vs คนโกงเกม
ลองเช็กง่ายๆ ด้วย 3 มุมนี้
1. ผลลัพธ์ยั่งยืนไหม ดูว่างานมีคุณภาพจริง หรือแค่ตัวเลขสวย ลูกค้าหรือทีมพอใจหรือเปล่า
2. ทีมรอบตัวเป็นยังไง คนคนนั้นทำงานคนเดียวเก่ง แต่ทำทีมพังไหม หรือบรรยากาศรอบตัวดีขึ้นหรือแย่ลง
3. ถ้า KPI เปลี่ยน เขายังรอดไหม ถ้าเปลี่ยน metric แล้ว performance ยังดีอยู่ก็เท่ากับตัวจริง ถ้าร่วงทันทีอาจแค่ optimize ระบบ
ในสถานการณ์เช่นนี้ ไม่ควรรีบตัดสิน แต่ควรสำรวจ โดยเริ่มจากการเช็ก KPI ก่อนเลย ดูว่าตัวชี้วัดที่คุณใช้คือสิ่งที่สำคัญจริง หรือแค่สิ่งที่วัดง่าย ตามด้วยพูดคุยตรง ๆ แบบไม่ตัดสิน เพราะบางครั้งพนักงานอาจไม่ได้ขี้เกียจ แค่หมดไฟ หรือไม่อินกับงานที่ทำ
ซึ่งหากคุณตั้งเป้าที่ยากขึ้น ถ้าเขาเก่งจริง คนที่มี High performer มักต้องการความท้าทาย ไม่ใช่แค่ target เดิม ๆ สุดท้าย มองทั้งผลงานและพฤติกรรมควบคู่กันไป องค์กรที่ดี ไม่ได้วัดแค่ Output แต่รวมถึง Impact ต่อทีมด้วย
เช่นเดียวกันกับโลกการเรียน คนที่พูดว่า “ไม่ได้อ่านหนังสือเลย” แต่สอบผ่านสบาย ๆ จริงๆ แล้วพวกเขาอาจจะฟังในคลาสแบบโฟกัสมาก เข้าใจแก่นแทนการท่องจำ อ่านน้อยจริง แต่อ่านตรงจุด
อย่าลืมว่าคนที่ดูยุ่งไม่ได้เท่ากับคนขยัน คนสร้างผลลัพธ์ได้เก่งต่างหากจึงจะเป็นคนเก่ง ในขณะเดียวกัน องค์กรก็ต้องระวังไม่ให้ KPI กลายเป็นการเล่นเกม เพราะสุดท้ายแล้ว คนที่เก่งจริง ไม่ใช่แค่ทำตัวเลขได้ แต่ต้องทำให้ทั้งระบบดีขึ้น
บางคนไม่ได้ขี้เกียจ…
เขาแค่ไม่เล่นเกมเดียวกับคนอื่น